IV SA/Wa 1277/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.), sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Tomiło-Nawrocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2014 r. sprawy ze skargi Y. P. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na osiedlenie się - oddala skargę - Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy, Szef Urzędu) znak: [...] z [...] kwietnia 2014 r. wydana na postawie art. 52 ust. 5 w związku z art. 8 ust. 2 ustawy z 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1997 r.. nr 78, poz. 483, sprostowanie Dz.U. z 2001 r., nr 28, poz. 319, dalej: Konstytucja RP) oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez obywatela U. – pana Y. P. (dalej: strona, wnioskodawca, cudzoziemiec, skarżący) od decyzji Wojewody [...] (dalej: organ I instancji, Wojewoda) nr [...] z [...] stycznia 2014 r. orzekającej o odmowie udzielenia mu zezwolenia na osiedlenie się. W decyzji z [...] kwietnia 2014 r. organ II instancji utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Stan sprawy przestawiał się następująco. Skarżący [...] września 2013 r. zwrócił się z wnioskiem do Wojewody Podkarpackiego o udzielenie mu zezwolenia na osiedlenie, uzasadniając go tym, że jest on osobą polskiego pochodzenia. Do przedmiotowego wniosku został załączony aktu urodzenia ojca wnioskodawcy, Pana I. P. ([...]); oraz odpis aktu urodzenia cudzoziemca. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, obejmującego m.in. ustalenia związane z autentycznością przedłożonych dokumentów, jak również czynność dowodową przesłuchania strony, Wojewoda [...] w decyzji nr [...] z [...] stycznia 2014 r. odmówił udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na osiedlenie się. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji zwrócił w pierwszej kolejności uwagę na to, że podstawę do udzielenia wnioskowanego zezwolenia stanowi art. 52 ust. 5 Konstytucji RP. Z uwagi jednak na fakt, że brak jest przepisów rangi ustawowej, na podstawie których stwierdzano by polskie pochodzenie cudzoziemców, konieczne jest zdaniem Wojewody [...] zastosowanie posiłkowe przepisów ustawy z 9 listopada 2000 r. o repatriacji (Dz.U. z 2004 r. nr 53, poz. 532 ze. zm.). W związku z powyższym istniała konieczność wyjaśnienia okoliczności pochodzenia od osób narodowości polskiej, jak też elementu wykazania związków z polskością, w szczególności przez pielęgnowanie polskiej mowy, polskich tradycji i zwyczajów. Wojewoda [...] wyjaśnił, że w sprawie został złożony dokument, stanowiący akt stanu cywilnego, tj. akt urodzenia dotyczący ojca wnioskodawcy, Pana I. P., w którym w rubryce dotyczącej narodowości ojca pana I. P., a dziadka wnioskodawcy, wpisano: Polak. Na podstawie ustaleń podjętych w porozumieniu z Komendantem Placówki Straży Granicznej w R. ustalono, na podstawie przeprowadzonej ekspertyzy kryminalistycznej, że ww. akt urodzenia ojca cudzoziemca, tj. Pana I. P. [...] został sfałszowany poprzez podrobienie strony personalizacyjnej na wzór oryginalnej, za pomocą komputerowego urządzenia drukującego. Do akt przedmiotowej sprawy załączono uwierzytelniony dokument- "Opinia nr [...] wydana na podstawie przeprowadzonej ekspertyzy kryminalistycznej" z [...] października 2013 r. Z uwagi na fakt, że w dokumencie tym znajdował się wpis o narodowości polskiej dziadka cudzoziemca, nie można uznać, że wykazał on swoje pochodzenie od dziadków tej właśnie narodowości. Decyzja ta została doręczona cudzoziemcowi [...] stycznia 2014 r. W dniu [...] stycznia 2014 r. do Wojewody [...] wpłynęło odwołanie od powyższej decyzji. Szef Urzędu w decyzji nr [...] z [...] kwietnia 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja organu odwoławczego została doręczona pełnomocnikowi do doręczeń cudzoziemca, pani B. B., w dniu [...] kwietnia 2014 r. W dniu [...] maja 2014 r. do Szefa Urzędu wpłynęła skarga z [...] maja 2014 r. na powyższą decyzję. Zaskarżonej decyzji zarzucono: 1. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] nr [...] z [...] stycznia 2014 r. o odmowie udzielenia skarżącemu zezwolenia na osiedlenie się w sytuacji, gdy istniały przesłanki do jej uchylenia w całości i w tym zakresie orzeczenia co do istoty sprawy lub uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewodzie [...]; 2. naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., poprzez wadliwe zgromadzenie materiału dowodowego i niewłaściwą jego ocenę; 3. naruszenie art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 76 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie jako dowód w sprawie opinii (ekspertyzy), która powstała niezgodnie z prawem, w postępowaniu karnym wszczętym przez organ do tego nieuprawniony; 4. naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak dokładnego wskazania ekspertyzy – opinii (z jakiego dnia, jaki numer, personalia biegłego) na podstawie której akt urodzenia został uznany za sfałszowany, 5. naruszenie art. 79 § 1 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia skarżącego wymaganego tym przepisem. W skardze wniesiono ponadto o jej uwzględnienie w trybie samokontroli na podstawie art. 54 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Powołany w zaskarżonej decyzji art. 52 ust. 5 Konstytucji RP stanowi, że "osoba, której polskie pochodzenie zostało stwierdzone zgodnie z ustawą, może osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe", a zatem ustanawia dla osób, których polskie pochodzenie zostało formalnie (zgodnie z ustawą) stwierdzone prawo podmiotowe do osiedlenia się na terytorium Polski, natomiast nie zawiera żadnej regulacji co do trybu dochodzenia owego konstytucyjnie gwarantowanego prawa. W ocenie Sądu, zarówno Szef Urzędu, jak i wcześniej Wojewoda [...], słusznie wywiedli że wobec braku jednej i jednoznacznej regulacji ustawowej normującej tryb stwierdzania pochodzenia polskiego osoby, która w myśl art. 52 ust. 5 Konstytucji ma prawo osiedlić się na terytorium RP, do realizacji tego prawa winny mieć zastosowanie przepisy ustawy z 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. nr 128, poz. 1175 ze zm.), która reguluje m.in. kwestie zasad i trybu udzielania zezwoleń na osiedlenie się, ale nie daje preferencji przy ubieganiu się o udzielenie takiego zezwolenia cudzoziemcom polskiego pochodzenia, oraz przepisy ustawy z 9 listopada 2000 r. o repatriacji (Dz. U. z 2004 r. nr 53, poz. 532 ze zm.), która jako jedyna określa kryteria, w oparciu o które ustalane jest polskie pochodzenie. Zgodnie z art. 5 za osobę polskiego pochodzenia, w rozumieniu niniejszej ustawy, uznaje się osobę deklarującą narodowość polską i spełniającą łącznie następujące warunki: 1) co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej; 2) wykaże ona swój związek z polskością, w szczególności przez pielęgnowanie polskiej mowy, polskich tradycji i zwyczajów (ust. 1). Za osobę polskiego pochodzenia uznaje się również osobę deklarującą narodowość polską, która posiadała w przeszłości obywatelstwo polskie lub co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków posiadało obywatelstwo polskie oraz spełniającą warunek określony w ust. 1 pkt 2. (ust. 2). Warunek określony w ust. 1 pkt 1 uważa się za spełniony, jeżeli co najmniej jedno z rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków wnioskodawcy potwierdziło swoją przynależność do Narodu Polskiego przez, w szczególności, pielęgnowanie polskich tradycji i zwyczajów (ust. 3). Stosownie zaś do art. 6 dowodami potwierdzającymi polskie pochodzenie mogą być dokumenty, wydane przez polskie władze państwowe lub kościelne, a także przez władze byłego Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich, dotyczące wnioskodawcy lub jego rodziców, dziadków lub pradziadków, a w szczególności: 1) polskie dokumenty tożsamości; 2) akty stanu cywilnego lub ich odpisy albo metryki chrztu poświadczające związek z polskością; 3) dokumenty potwierdzające odbycie służby wojskowej w Wojsku Polskim, zawierające wpis informujący o narodowości polskiej; 4) dokumenty potwierdzające fakt deportacji lub uwięzienia, zawierające wpis informujący o narodowości polskiej; 5) dokumenty tożsamości lub inne dokumenty urzędowe zawierające wpis informujący o narodowości polskiej (ust. 1). Dowodami potwierdzającymi polskie pochodzenie mogą być również inne dokumenty, a w szczególności: 1) o rehabilitacji osoby deportowanej, zawierające wpis informujący o jej narodowości polskiej; 2) potwierdzające prześladowanie osoby ze względu na jej polskie pochodzenie (ust. 2). Jak wynika z akt sprawy powodem odmowy udzielenia skarżącemu zezwolenia na osiedlenie się było uznanie, iż wobec zakwestionowania autentyczności dokumentu - aktu urodzenia ojca skarżącego, niemożliwe stało się potwierdzenie jego polskiego pochodzenia, wobec nieprzedstawienia właściwych dokumentów. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd uznał, iż stanowisko organów w powyższej kwestii zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż w sprawie wbrew zarzutom skargi, w sposób nie budzący wątpliwości wykazano, iż przedłożony przez skarżącego na potrzeby przedmiotowego postępowania akt urodzenia ojca pana I. P. został sfałszowany. Potwierdzają to przeprowadzone ekspertyzy dokumentu. Sporny charakter zatem ma ustalenie obejmujące autentyczność jednego z dokumentów, a mianowicie aktu urodzenia [...], dotyczącego ojca cudzoziemca. W toku postępowania przed organem I instancji, zwrócono się do Komendanta Placówki Straży Granicznej w R. o zbadanie tego dokumentu pod kątem autentyczności. Dokument ten został w dniu [...] października 2013 r. poddany analizie przez B. Oddział Straży Granicznej w P. w ramach podjętego w tej sprawie postępowania karnego sygn. akt [...] o popełnienie czynu określonego w art. 270 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. nr 88, poz. 553 ze zm., dalej: k.k.). Badanie to zostało utrwalone w formie dokumentu pt. "Opinia nr [...] wydana na podstawie przeprowadzonej ekspertyzy kryminalistycznej". W czasie badania stwierdzono, że dokument [...] spersonalizowany w języku rosyjskim na nazwisko (fonetycznie) P. I., został sfałszowany przez wykonanie strony personalizacyjnej na wzór oryginału za pomocą komputerowego urządzenia drukującego, a następnie został spersonalizowany na dane zawarte w dokumencie oraz wklejony w okładkę pochodzącą z oryginalnego dokumentu. W aktach przedmiotowego postępowania znajduje się uwierzytelniona kopia dokumentu z [...] października 2013 r. – "Opinia nr [...] wydana na podstawie przeprowadzonej ekspertyzy kryminalistycznej" stwierdzająca fakt sfałszowania aktu urodzenia ojca cudzoziemca [...]. Wbrew zarzutom skargi przeprowadzone w niniejszej sprawie czynności wyjaśniające, w postaci uzyskanej ekspertyzy biegłego, jednoznacznie potwierdziły, sfałszowanie aktu urodzenia ojca skarżącego [...], co z kolei stanowiło podstawę do odrzucenia tego dowodu przez organy na podstawie art. 75 § 1 k.p.a. Wobec zakwestionowania autentyczności aktu urodzenia ojca skarżącego w tym zawartych w nim danych, organ odwoławczy nie mógł uwzględnić w sprawie tego dokumentu. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie ustalenie co do fałszywości (przerobienia) aktu urodzenia ojca skarżącego jest prawidłowe, albowiem oparte zostało na wystarczających dowodach zabranych w przedmiotowym postępowaniu. Organ odwoławczy w chwili wydawania decyzji ostatecznej dysponował uwierzytelnioną kopią dokumentu- "Opinia nr [...] wydana na podstawie przeprowadzonej ekspertyzy kryminalistycznej" z [...] października 2013 r. sporządzonej w toku postępowania karnego sygn. akt [...] o popełnienie czynu z art. 270 § 1 k.k i inne. W dokumencie tym, kpt. SG D. B., Ekspert Technicznych Badań Dokumentów, B. Oddziału Straży Granicznej w P. jednoznacznie stwierdził, że akt urodzenia ojca cudzoziemca [...] został sfałszowany. Taka ocena została sformułowana po przeprowadzeniu badania technicznego tego dokumentu. W ocenie Sądu, postawiony w skardze zarzut naruszenia przepisów postępowania, w postaci art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. należy uznać za niezasadny, albowiem organy wyjaśniły w wyczerpujący sposób okoliczności sprawy, podejmując w tym celu wszystkie niezbędne czynności. Nietrafny zdaniem Sądu, jest także zarzut naruszenia przez organy art. 75 § 1 i 76 § 1 k.p.a. gdyż opinia, na którą powołały się organy obu instancji pochodzi od organu uprawnionego do jej sporządzenia i zasadnie, została zaliczona, w uwierzytelnionej kopii, na poczet zgromadzonego materiału dowodowego. Organy administracji poddały wskazany wyżej dowód samodzielnej ocenie i dopiero na tej podstawie, sformułowały stanowisko o przedstawieniu przez skarżącego sfałszowanego dokumentu. Według Sądu, nie można się także zgodzić z zarzutem naruszenia art. 107 § 3, poprzez brak dokładnego wskazania w zaskarżonej decyzji opinii biegłego, na której organ oparł rozstrzygnięcie, ponieważ organ odwoławczy nie powołał się na: datę wydania dokumentu, numer opinii oraz dane osobowe osoby wystawiającej dokument. Zdaniem Sądu, w zaskarżonej decyzji w wyczerpujący sposób wyjaśniono na jakiej podstawie organ odwoławczy stwierdził fakt przedstawienia przez cudzoziemca sfałszowanego dokumentu [...]. Organ odwoławczy wyjaśnił z powołaniem się na sygnaturę postępowania karnego, tj. [...] prowadzonego w sprawie cudzoziemca oraz znajdującą się w aktach administracyjnych opinię z przeprowadzonej ekspertyzy kryminalistycznej z zakresu badań technicznych dokumentów - dlaczego nie może uznać przedstawionego przez cudzoziemca aktu urodzenia [...] za dowód potwierdzający jego polskie pochodzenie. Niepowołanie się przez organ na datę sporządzenia ww. opinii, czy dane personalne osoby która ją sporządziła, należy znać za uchybienie jednak, w stopniu który nie miał istotnego wpływu na wynik sprawy. Kluczowe w postępowaniu wyjaśniającym toczącym się na podstawie k.p.a. jest przeprowadzenie nie każdego (jakiegokolwiek) dowodu, ale takiego, który dotyczy okoliczności istotnych w sprawie, mających wpływ na treść rozstrzygnięcia. Nie ilość zatem zebranych dowodów decyduje o prawidłowości przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, ale znaczenie dowodów dla rozstrzygnięcia sprawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażono pogląd, według którego "1.Organ jest wprawdzie zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jednakże strona nie jest zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych. Powinna ona bowiem przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku wszczynającego postępowanie. Obowiązki te w żaden sposób nie wyłączają wymogu dążenia przez organ administracji do wyjaśnienia prawdy materialnej (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.), niemniej jednak oznaczają, że składający wniosek powinien aktywnie współdziałać z organem w celu ustalenia wszystkich okoliczności sprawy" (zob. wyrok NSA w Warszawie z dnia 8 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 1291/12, LEX nr 1421792). Dokument "Opinia nr [...] wydana na podstawie przeprowadzonej ekspertyzy kryminalistycznej" z [...] października 2013 r. sporządzona przez kpt. SG D. B., Eksperta Technicznych Badań Dokumentów, B. Oddziału Straży Granicznej w P., w uwierzytelnionej kopii znajduje się w aktach administracyjnych przedmiotowego postępowania. Zdaniem Sądu, sposób w jakim organ odwoławczy uzasadnił swoje rozstrzygnięcie nie nasuwa też wątpliwości na jakiej podstawie stwierdził fałszerstwo przedstawionego przez cudzoziemca dokumentu [...]. W sprawie nie doszło też do naruszenia art. 79 § 1 k.p.a. organ posłużył się bowiem dokumentem w postaci opinii kryminalistycznej biegłego sporządzonej w odrębnym postępowaniu sygn. akt [...], przeprowadzonym w trybie przepisów postępowania karnego. Nie można uznać także zarzutu skarżącego dotyczącego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego przy sporządzaniu tego dokumentu przez organy prowadzące postępowanie karne. Organy administracji na podstawie art. 10 i art. 81 k.p.a. zgodnie z nałożonym na nie obowiązkiem zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienia jej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, informowały skarżącego o przysługujących mu uprawnieniach . Obowiązek ten został wykonany przez Wojewodę [...] w piśmie z [...] grudnia 2013 r., które zostało prawidłowo doręczone stronie, za pośrednictwem pełnomocnika do doręczeń pani B. B. [...] stycznia 2014 r., jak również Szef Urzędu w piśmie z [...] marca 2014 r. doręczonym stronie, także za pośrednictwem wskazanego przez cudzoziemca pełnomocnika do doręczeń w dniu [...] marca 2014 r. W niniejszej sprawie brak zatem dokumentów źródłowych na podstawie których organ w sposób nie budzący wątpliwości mógłby potwierdzić posiadanie przez skarżącego narodowości polskiej uniemożliwiło organom pozytywne załatwienie wniosku cudzoziemca w oparciu o art. 52 ust. 5 Konstytucji RP, co też zostało właściwie-zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a wyjaśnione w uzasadnieniu decyzji. Z ww. powodów Sąd nie uwzględnił zarzutów skargi w zakresie naruszenia przez organ art. 7, art. 8, art. 77 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu, orzekające w sprawie organy w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Zgromadzony materiał dowodowy został też poddany całościowej ocenie, w sposób swobodny, a nie dowolny zgodnie z regulacją wynikającą z art. 80 k.p.a. Potwierdzenie przez biegłych w sposób nie budzący wątpliwości fałszu dokumentu, uprawniał zatem orzekający w niniejszej sprawie organ do odmówienia mu mocy dowodowej. Za chybiony Sąd uznał także zarzut niedopuszczenia przez organ dowodu z opinii biegłego na okoliczność autentyczności aktu urodzenia ojca skarżącego. Tym samym w sprawie organ zasadnie zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a oparł się o dowód z opinii biegłego, który zakwestionował autentyczność danych zawartych w akcie urodzenia ojca skarżącego. Reasumując należy wskazać, iż dokonując kontroli zgodności zaskarżonej decyzji zarówno w zakresie podniesionych zarzutów, jak również z urzędu, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością jej uchylenia czy też stwierdzenia nieważności, w tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na mocy art. 151 p.p.s.a. ustawy, orzekł jak w sentencji. | |