IV SA/Wa 1287/13
WyrokWSA w Warszawie2013-10-16
Skład orzekający: Anna Falkiewicz-Kluj, Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Krystyna Napiórkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy istnieją podstawy do nadania statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej lub zgody na pobyt tolerowany osobie, której zeznania dotyczące okoliczności wyjazdu z kraju pochodzenia są sprzeczne i niewiarygodne, a sytuacja w kraju pochodzenia uległa stabilizacji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy prawidłowo odmówiły nadania statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej oraz zgody na pobyt tolerowany, ponieważ zeznania skarżącej dotyczące okoliczności wyjazdu z kraju pochodzenia były sprzeczne i niewiarygodne, a ponadto sytuacja polityczna w kraju pochodzenia uległa stabilizacji po wyborach prezydenckich. Brak było obiektywnych podstaw do uznania, że skarżąca jest prześladowana lub narażona na poważną krzywdę.Stan faktyczny
Skarżąca, O. A., złożyła wniosek o nadanie statusu uchodźcy, powołując się na prześladowania polityczne w kraju pochodzenia. Po napaści i pobiciu, złożyła wniosek o wizę Schengen, a następnie wniosek o status uchodźcy w Polsce. Organy odmówiły nadania statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej i zgody na pobyt tolerowany, kwestionując wiarygodność zeznań skarżącej ze względu na sprzeczności w chronologii wydarzeń oraz stabilizację sytuacji w kraju pochodzenia. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.) sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2013 r. sprawy ze skargi W. A. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy - oddala skargę -
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2012 r. w przedmiocie odmowy nadania O. A - obywatelce [...] statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydalenia z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenia zgody na pobyt tolerowany.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że O. A. w dniu [...] lipca 2011 r. złożyła wniosek o nadanie statusu uchodźcy. Powołała się wówczas na prześladowania na tle politycznym. Od 2005 r. miała pracować dla [...] – [...] ugrupowania politycznego. W marcu 2011 r. została napadnięta i pobita we własnym domu przez nieznanych sprawców. Określiła, że mieli oni dopuścić się w stosunku do niej molestowania. Następnie ci sami ludzie przewieźli ją na posterunek policji, gdzie umieszczono ją w celi. Domniemywa, że byli to członkowie [...] - ugrupowania politycznie skonfliktowanego z jej partią, a motywem sprawców była chęć uzyskania od niej informacji, a także to, że nie pracowała dla tamtej partii. W dalszych punktach wniosku wyjaśniła, iż jej praca w partii polegała na przeprowadzaniu wywiadów z "poszkodowanymi ludźmi" (w domyśle - poszkodowanymi w trakcie zamieszek, jakie wybuchły w [...] po wyborach w 2007 r.). To właśnie dane tych ludzi i ich adresy usiłowali uzyskać od niej napastnicy. Pewien przypadkowo spotkany policjant pomógł jej zbiec z miejsca, w którym była przetrzymywana.
Wniosek został przyjęty w następujących okolicznościach. W kwietniu 2011 r. Pani O. A. wyjechała z [...] legalnie, drogą lotniczą, samolotem rejsowym do [...]. Wcześniej, tj. w dniu [...] marca 2011 r. w Ambasadzie polskiej w [...] złożyła wniosek o wydanie wizy Schengen i uzyskała tę wizę w dniu [...] kwietnia 2011 r. Legalnie przekroczyła granicę [...] i przez około tydzień przebywała w hotelu w [...]. Twierdzi, że całość tej operacji (załatwienie wizy, organizacja podróży, towarzyszenie jej) została przeprowadzona przez dwóch bliżej nieokreślonych mężczyzn, w stosunku do których używa określenia "agent" (s. 5 akt organu I instancji) i deklaruje, że działali oni na zlecenie jej partii. Po tygodniu pobytu w [...] złożyła wniosek o nadanie statusu uchodźcy. Z uwagi na wydanie wizy przez władze polskie, na podstawie rozporządzenia 343/2003 (tzw.rozporządzenie Dublin II) wniosek został przekazany do rozpatrzenia władzom polskim. Po przekazaniu do Polski Cudzoziemka podtrzymała wolę ubiegania się o nadanie statusu uchodźcy i złożyła wniosek na obowiązującym w Polsce formularzu.
W trakcie postępowania przed Szefem Urzędu do Spraw Cudzoziemców wnioskodawczyni została przesłuchana i podtrzymała swoje wcześniejsze zeznania, precyzując niektóre wątki. Opisała sposób w jaki doszło do jej zatrzymania. Sprecyzowała, że sprawcami było trzech mężczyzn. Przeszukali jej mieszkanie, zabrali "jakiś papiery" i przewieźli ją na posterunek, gdzie miała być molestowana, poprzez obmacywanie jej biustu. Zaprzecza, by doszło do gwałtu. Podała, iż po przewiezieniu na komisariat została umieszczona w celi, w której spędziła noc. Rano rozpoznał ją znajomy policjant, który pomógł jej zorganizować ucieczkę. Po tych wydarzeniach jej stan był na tyle poważny, iż wymagała pomocy lekarskiej (nie była hospitalizowana). Następnie, szefowie jej partii podjęli decyzję o konieczności opuszczenia przez nią ojczyzny, z uwagi na zagrożenie dla jej życia. To na ich polecenia miała zostać zorganizowana jej podróż do Europy. Motywy sprawców Cudzoziemka wyraźnie łączy z jej działalnością partyjną - zbieraniem przez nią danych na temat starć powyborczych w 2007 r. Zebrane przez nią dane mogłyby zostać wykorzystane w procesie przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym, przed którym oskarżono 6 polityków [...], obarczanych odpowiedzialnością za śmierć co najmniej 1000 osób, związanych m.in. z [...]. Jej ugrupowanie polityczne podejmuje aktywne działania na rzecz udokumentowania przebiegu wydarzeń z 2007 r.
Kluczowe zdarzenie - pobicie, zatrzymanie i molestowanie strona usytuowała w czasie na ostatni tydzień marca 2011 r. W przetłumaczonej na język polski dokumentacji przekazanej przez władze [...] widnieje precyzyjniejsza data [...] marca 2011 r. jako oświadczenie Cudzoziemki co do dnia, w którym doszło do jej zatrzymania.
Cudzoziemka przedłożyła kopię (dokument przesłany faksem) epikryzę szpitalną, datowaną na dzień [...] kwietnia 2011 r., z którego wynika, że zgłosiła się do szpitala [...] marca 2011 r. Uskarżała się na bóle brzuszne w wyniku napaści, bóle głowy i w innych okolicach ciała. Wdrożono leczenie antybiotykowe, nie hospitalizowano jej. Na prośbę Urzędu prawdziwość tego dokumentu została potwierdzona przez polską placówkę dyplomatyczną, w rozmowie z lekarzem, który podpisał ów dokument.
Do materiału dowodowego włączono także opracowania na temat sytuacji w [...], przygotowane przez Wydział Informacji o Krajach Pochodzenia UdSC oraz polskich dyplomatów w [...], a także przetłumaczone dokumenty dotyczące aplikacji uchodźczej złożonej w [...], zbieżnej treściowo z oświadczeniami przed władzami polskimi. Akta sprawy obejmują także dokumentację wizową - wniosek o wydanie wizy wraz z zaproszeniem dla Cudzoziemki wystawionym przez obywatela polskiego. Z tych dokumentów wynika, że Cudzoziemka zadeklarowała cel biznesowy przyjazdu do Polski, a w zaproszeniu zadeklarowano, że miała wziąć udział w targach "[...]". Już w trakcie trwania postępowania o nadanie statusu uchodźcy, wyrokiem Sądu Rejonowego dla W. z [...] maja 2012 r. sygn. [...], Cudzoziemka została skazana za wyłudzenie polskiej wizy, na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu na trzy lata.
W dniu [...] października 2012 r. Szef Urzędu do spraw Cudzoziemców po rozpatrzeniu wniosku Pani O. A. postanowił odmówić nadania jej statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej i orzekł o jej wydaleniu wobec stwierdzenia, że nie zostały spełnione przesłanki do udzielenia zgody na pobyt tolerowany. W uzasadnieniu częściowo zakwestionowano wiarygodność Strony. Przyjęto, iż prawdziwe są jej oświadczenia na temat przynależności partyjnej oraz faktu napaści na nią. Nie uznano za wiarygodne deklarowanych motywów politycznych wyjazdu i związku między wyjazdem do Europy a ową napaścią.
Od decyzji tej Pełnomocnik Pani O. A. odwołała się w kodeksowym terminie do Rady do Spraw Uchodźców.
Rozpatrując ponownie odwołanie Strony, Rada do Spraw Uchodźców uznała, że w stosunku do O. A.nie zachodzą przesłanki o jakich mowa w art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Deklarowana obawa nie jest uzasadniona ani subiektywnie ani obiektywnie. Zdaniem organu w zgromadzonym materiale dowodowym dostrzegalne są bowiem okoliczności świadczące o występowaniu sprzeczności w zeznaniach Cudzoziemki i niewiarygodności przynajmniej części z deklarowanych przez nią faktów.
Podniesiono, że przedstawiona przez wnioskodawczynię wersja wydarzeń może być sprowadzona do twierdzenia, iż jako aktywistka partyjna uczestniczyła w zbieraniu materiałów obciążających przeciwników politycznych o współudział (podżeganie do ludobójstwa). Jej aktywność zwróciła uwagę osób z kręgu [...], czyli ugrupowania powiązanymi z osobami oskarżonymi przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym. Osoby te mają dążyć do zatarcia dowodów winy. Po odzyskaniu wolności musiała uciekać z ojczyzny, a o wyborze kraju destynacji zadecydowały władze jej partii.
Rada nie daje wiary tej wersji wydarzeń. Kluczową przeszkodą ku temu jest złożenie zeznań co do daty jej zatrzymania, wykluczających się z datą aplikacji wizowej (wcześniejszej w stosunku do tych wydarzeń). Jest to okoliczność bardzo istotna dla oceny wiarygodności strony. Skoro bowiem zadeklarowała, że decyzję o wyjeździe podjęła pod wpływem zagrożenia i motywowała się dokonanym zatrzymaniem, to jest oczywiste, że starania na rzecz opuszczenia [...] powinny zostać podjęte po jej uwolnieniu, a nie przed. Zdaniem organu, cudzoziemka nie jest w stanie w przekonywujący sposób wyjaśnić tej sprzeczności, a kolejne wyjaśnienia w coraz większym stopniu podważają jej wiarygodność. Organ podał, że wniosek wizowy został złożony w dniu [...] marca 2011 r., a wyjazd nastąpił w dniu [...] kwietnia 2011 r. Wg pierwotnych oświadczeń, złożonych w [...], miała zostać zatrzymana w dniu [...] marca 2011 r. Oświadczenia złożone przed polskimi organami korygowały tę informację, poprzez wskazanie ostatniego tygodnia marca 2011 r. jako okresu, w którym miało dojść do tego zatrzymania. Kopia epikryzy lekarskiej jest datowana na dzień [...] kwietnia i zgodnie z jego treścią cudzoziemka miała się zgłosić do szpitala w dniu [...] marca 2011 r. Zarówno w wersji zawartej w dokumentacji duńskiej, przedstawionej podczas przesłuchania, jak i wynikającej z powyższej kopii, data aplikacji wizowej poprzedza o 5-7 dni datę jej zatrzymania.
Zdaniem Rady, nawet jeśli przyjąć tę argumentację i złożyć tę nieścisłość na karb pomyłki usprawiedliwionej stanem psychicznym cudzoziemki, to i tak opisywane wydarzenia powinny mieć miejsce jeszcze przed dniem [...] marca 2011 r. (data aplikacji wizowej), albowiem aplikantka dalej twierdzi, że opuściła [...] ze względu na te traumatyczne przeżycia. Tymczasem wyklucza się to z kopią epikryzy lekarskiej, wedle której cudzoziemka zjawiła się w szpitalu z obrażeniami odniesionymi w wyniku pobicia dopiero w dniu [...] marca 2011 r. Od ich odniesienia musiałby zatem upłynąć co najmniej tydzień, co już wydaje się nieprawdopodobne bo osoba, która twierdzi, że została poddana torturom powinna poszukać pomocy lekarskiej znacznie wcześniej. Ponadto, zdaniem organu, udanie się do szpitala miałaby poprzedzać wizyta w polskiej ambasadzie, a przecież cudzoziemka oświadczyła, iż decyzję o jej wyjeździe podjęto dopiero po kilku dniach od uwolnienia, gdy potwierdzono realność istniejącego dla niej zagrożenia, tak więc do zatrzymania i uwolnienia musiałoby dojść jeszcze przed [...] marca.
Organ odwoławczy podkreślił, że jeszcze inną wersję chronologii wydarzeń zaprezentowano w uzupełnieniu odwołania podpisanym przez cudzoziemkę. Podkreśla się w nim, że o wizę nie wystąpiła sama cudzoziemka, lecz prewencyjnie jej pracodawca kierowany chęcią uchronienia jej przed represjami (które nastąpią w przyszłości), a "które prawdopodobnie dotykały w owym czasie również innych jego pracowników". Najdonioślejsza zmiana oświadczeń polega na przyznaniu, że wystąpienie o wizę poprzedzało zdarzenie, które miało stać się bezpośrednią przyczyną jej wyjazdu, a ta koincydencja (wystąpienia przez pracodawcę o wizę i jej zatrzymania) nie została wyjaśniona, najpewniej stanowiąc dzieło przypadku. Organy nie dały wiary tym wyjaśnieniom, uznając, że taka wersja nie wytrzymuje konfrontacji z dokumentacją wizową, gdyż wniosek jest nie tylko podpisany przez samą cudzoziemkę, ale też w ogóle nie wspomina się w jego treści o pracodawcy, a także co najważniejsze, w rubryce zawód wpisano "businesswoman", co ma świadczyć o samozatrudnieniu. Na marginesie wskazano, iż także twierdzenie zawarte w tym piśmie, że strona wyjechała z [...] [...] marca 2012 r. nie odpowiada prawdzie. W związku z tym Rada odrzuciła twierdzenie o wystąpieniu związku przyczynowo - skutkowego między działalnością polityczną wnioskodawczyni a jej wyjazdem z [...]. Rada podobnie jak organ I instancji przyjęła, że cudzoziemka mogła odnieść w końcówce marca 2011 r. jakieś obrażenia, ale nie w takich okolicznościach jak opisała.
Rada wskazała, że nie podziela opinii Szefa Urzędu na temat podstaw do przyjęcia, iż cudzoziemka była aktywną działaczką partii [...].
W ocenie Rady, załączona do akt opinia psychologiczna nie ma żadnej wartości dowodowej, gdyż jest sporządzona w sposób nieprzystający do standardów stawianych profesjonalnym psychologom. Jej treść sprowadza się do kilkuzdaniowego opisu zachowania cudzoziemki i równie lapidarnego podsumowania, sformułowanego w trybie • przypuszczającym, o traumatycznych przejściach cudzoziemki (syndromie stresu pourazowego).
Przechodząc dalej organ odwoławczy wskazał, że za negatywnym rozpatrzeniem wniosku przemawia także i to, iż część zeznań cudzoziemki wydaje się być nieprawdopodobna. W szczególności chodzi o opis ucieczki z celi, przy pomocy znajomego. Uznano, iż trudno dać wiarę, iż ucieczka z aresztu następuje poprzez wyjście zatrzymanej z budynku policyjnego z wiadrem po wodę, co miał zaaranżować ów znajomy.
Przeciwko uznaniu wniosku za uzasadniony przemawia także aktualna sytuacja w [...]. Przede wszystkim partia, do której miała należeć cudzoziemka nie jest partią w pełni opozycyjną, lecz partycypuje w sprawowaniu władzy. Dopuszczenie do władzy [...] niesie za sobą możliwość wpływania na sytuację w kraju i podnosi poziom bezpieczeństwa jej członków. Dla Rady najistotniejsze jest jednak to, że odbyte w dniu [...] marca 2013 r. wybory prezydenckie zostały uznane przez społeczność międzynarodową za uczciwe i demokratyczne (por. załączone do akt Rady dokumenty), a w ich wyniku nie wybuchły żadne zamieszki. Przeciwnie, zadziały standardowe mechanizmy kontroli demokratycznej (protesty wyborcze), a kandydat przegrany - lider [...] po przegranej batalii w Sądzie Najwyższym faktycznie uznał wynik tych wyborów. Sytuacja w kraju uległa zatem normalizacji. Nie ma podstaw, zdaniem Rady by zakładać, że aktualne władze po powrocie O. A. będą ją prześladować.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że rozstrzygnięcie sprawy w części ochrony uzupełniającej następuje w odniesieniu do przedstawionych już uprzednio ustaleń co do stanu faktycznego. Zakwestionowanie zasadności obaw, a w szczególności wiarygodności zeznań ma tu równie istotną wymowę jak przy rozpatrywaniu przesłanek nadania statusu uchodźcy. W tym sensie, rozstrzygnięcie sprawy w części ochrony uzupełniającej jest determinowane przez uprzednio wskazaną już argumentację odmowy nadania statusu uchodźcy, ta bowiem odnosi się w ogóle do ustalonego stanu faktycznego. Rada uważa wnioskodawczynię za osobę niewiarygodną. Nie ujawnia się żaden związek z regulacjami wyrażonymi w przepisie. Cudzoziemka ani nie jest zagrożona karą śmierci, ani egzekucją, nie jest narażona na tortury lub nieludzkie lub poniżające traktowanie.
W [...] nie toczy się żaden konflikt zbrojny, który pozwalałby na zastosowanie przesłanki zagrożenia dla ludności cywilnej. Żaden ze znanych Radzie raportów międzynarodowych nie formułuje sugestii nie realizowania wydaleń do K[...]. Szczegółowe ustalenia na temat ogólnej sytuacji w [...] zawarł organ i instancji w swym uzasadnieniu. Sprawdzenia dokonane przez Radę potwierdzają trafność konkluzji, iż w stosunku do [...] nie realizują się żadne generalne przeciwwskazania wydaleń. Zdaniem organu, nie ma też podstaw, by jako grupę zagrożoną traktować członków [...].
Z tych przyczyn organ uznał, że nie ma podstaw, by O. A. udzielić ochrony uzupełniającej.
Wyjaśniono również, że w postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy w razie odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej na terytorium RP, orzeka się o zasadności udzielenia zgody na pobyt tolerowany z przyczyn, o których mowa w art. 97 ust. 1 pkt 1 lub 1a (art. 48 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy). Wszystkie uwagi
odnoszące się do przesłanki zagrożenia torturami, nieludzkim lub poniżającym traktowaniem albo karaniem, jak i oceny wiarygodności strony, należy odnieść, zdaniem organu, odpowiednio do rozpatrywania przesłanek udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Ocena tej wiarygodności - zanegowanie zadeklarowanych przyczyn wyjazdu z [...] - implikuje też ocenę w odniesieniu do wymienionego w art. 97 ust. 1 pkt 1 prawa do bezpieczeństwa i wolności. Rada uważa, że nie w stosunku do Cudzoziemki takie zagrożenie nie występuje.
Z tych względów Rada nie znalazła podstaw, by udzielić O. A. zgody na pobyt tolerowany.
Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła W. O., reprezentowana przez adwokata zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
-art. 13 ust. 1, art. 15 oraz art. 97 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez uznanie, że obawa skarżącego związana z perspektywą powrotu do kraju pochodzenia nie jest uzasadniona oraz, że jej powrót do kraju pochodzenia nie wiąże się z ryzykiem doznania krzywdy a jej wydalenie nie nastąpi do kraju, gdzie zagrożone będą jego prawa przewidziane w Konwencji sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.,
- art. 14 ust. 3, 15, 97 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy - poprzez ich nieuwzględnienie,
- art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym decyzji o wydaleniu cudzoziemca nie wydaje się, a wydanej nie wykonuje, jeżeli zachodzą przesłanki do udzielenia zgody na pobyt tolerowany,
2) naruszenie przepisów postępowania: -art. 6, 7, 77, 80, 107 § 3 i art. 15 K.p.a.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że argumentacja wskazana w zaskarżonej decyzji jest chybiona i nie uwzględnia realiów panujących na terenie
[...], jak również nie uwzględnia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. Objęcie skarżącej ochroną międzynarodową jest uzasadnione obiektywnie i subiektywnie.
Zdaniem skarżącej, materiał dowodowy został zebrany w sposób wybiórczy i niemal zupełnie pominięto część okoliczności podnoszonych przez stronę. Podkreślono, że skarżąca opuściła [...] w obawie przed prześladowaniem. Zaznaczyła, że w kraju pochodzenia, ze względu na swoją działalność polityczną, m.in. została umieszczona w celi bez okien, gdzie spędziła 12 godzin. Nie może wrócić do [....]ponieważ sytuacja polityczna jest tam niestabilna, do tego dochodzą poważne zagrożenia terrorystyczne. Na skutek prześladowań cierpi na zespół stresu pourazowego. Wbrew twierdzeniom organu w jej sytuacji zachodzi obawa przed prześladowaniem, bowiem takie działania w stosunku do skarżącej pojawiały się w [...]. Cudzoziemka nie przyjechała do Polski z przyczyn ekonomicznych. Natomiast rozbieżność w datach, które podawała skarżąca, wynikało ze stresu pourazowego. Stres pourazowy został stwierdzony podczas obserwacji psychologicznej. Skarżąca podnosi, że organ nie ma podstaw do podważania wyników tej obserwacji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Z uwagi na to, że w toku postępowania o nadanie statusu uchodźcy badane są także okoliczności, czy w stosunku do wnioskodawczyni zachodzą przesłanki udzielenia ochrony uzupełniającej oraz zgody na pobyt tolerowany, konieczne jest ustalenie, czy w stosunku do cudzoziemki, która nie spełnia przesłanek określonych w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. u. z 2012 r., poz. 680) istnieją inne przesłanki umożliwiające udzielenie cudzoziemce tymczasowej ochrony na terytorium RP.
Stosownie do wspomnianego art. 13 cyt. ustawy, cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Status uchodźcy w RP nadaje się cudzoziemcowi, który spełnia warunki do uznania za uchodźcę, określone w Konwencji Genewskiej i Protokole Nowojorskim. Stosownie do postanowień art. 1 ust. A pkt 2 powołanej Konwencji i art 1 Protokołu Nowojorskiego, termin "uchodźca" stosuje się w szczególności do osoby, która na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu swojej rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych przebywa poza granicami państwa, którego jest obywatelem i nie może lub nie chce z powodu tych obaw korzystać z ochrony tego państwa. Charakter określonych w Konwencji przyczyn powodujących obawę przed prześladowaniem i jej skutek, mianowicie niemożność korzystania z ochrony państwa swego obywatelstwa, wskazuje, że chodzi głównie o zagrożenie prześladowaniami ze strony władz państwa przez nie stosowanymi, bądź inspirowanymi z powodu rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z racji przekonań politycznych. Art. 1 ust. A Konwencji Genewskiej zawiera wyczerpujący katalog przesłanek, jakie powinny być spełnione przez cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy. Podkreślenia wymaga, że wśród tych przesłanek nie zawarto przyczyn bytowych czy ekonomicznych.
Znaczenie pojęcia "uzasadnionej obawy" zostało dookreślone przez orzecznictwo i doktrynę. Przyjmuje się powszechnie, że w tym sformułowaniu mieści się wymóg zaistnienia dwóch koniecznych elementów: subiektywnego (strona realnie, wiarygodnie żywi obawę przed prześladowaniem) oraz obiektywnego (żywiona obawa znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości). W świetle powyższego za uchodźcę należy uznać osobę, która spełnia kryteria zawarte w przytoczonej definicji, a której kluczowy element stanowi uzasadniona obawa przed prześladowaniem. Pojęciu "obawa" towarzyszy określenie "uzasadniona", a to oznacza, że nie tylko stan uczuć osoby zainteresowanej decyduje o statusie uchodźcy, lecz że musi on zostać potwierdzony przez ocenę sytuacji. Ustalenie statusu uchodźcy wymaga przede wszystkim oceny oświadczeń ubiegającego się. Oświadczenia te nie mogą być jednak rozważane w oderwaniu od sytuacji, która je określa. Termin "uzasadniona obawa" łączy zatem element subiektywny i obiektywny, i oba - jak wskazane zostało w podręczniku Zasady i tryb ustalania statusu uchodźcy Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Uchodźców (Genewa, styczeń 1992 r.) - muszą być brane pod uwagę w procedurze ustalania statusu. Ocena, czy obawa cudzoziemca przed prześladowaniem jest uzasadniona, musi być dokonana w odniesieniu do indywidualnego przypadku i na tle ogólnej sytuacji społeczno-prawnej i polityczno-ekonomicznej kraju pochodzenia cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy.
W ocenie Sądu, organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo uznały, że w stosunku do skarżącej nie zachodzą przesłanki uzasadniające nadanie jej statusu uchodźcy. Z zebranego materiału dowodowego i oświadczeń skarżącej wynika, że powodem ubiegania się przez nią o przyznanie ochrony są prześladowania na tle politycznym w [...] - kraju pochodzenia. Jak dowodzi skarżąca od 2005 r. pracowała dla [...] – [...] ugrupowania politycznego, co łączy z faktem, że w marcu 2011 r. została napadnięta i pobita przez nieznanych sprawców. Dlatego w kwietniu 2011 r. wyjechała z [...]legalnie, drogą lotniczą, samolotem rejsowym do [...]. Wcześniej, tj. w dniu [...] marca 2011 r. w Ambasadzie polskiej w [...]złożyła wniosek o wydanie wizy Schengen i uzyskała tę wizę w dniu [...] kwietnia 2011 r.
Zdaniem Sądu argumentacja Rady, skutkująca odmową nadania skarżącej statusu uchodźcy jest racjonalna i przekonująca. Bezsprzecznie ustalono bowiem na podstawie dokumentacji wizowej, że cudzoziemka podjęła starania umożliwiające jej wjazd do Europy przed deklarowaną napaścią i zgłoszeniem się do szpitala. Ponadto Rada wyraźnie wskazała, że przedmiotem odmownego załatwienia wniosku są zastrzeżenia co do wiarygodności zeznań skarżącej. Organ nie twierdzi bowiem, że zdarzenia podane przez skarżącą nie miały miejsca, podnosi jedynie, że nie kwalifikują skarżącej do objęcia ochroną. Sąd pogląd ten akceptuje. Zestawienie negatywnych wydarzeń w życiu skarżącej i ich chronologia połączona z podjęciem działań zmierzających do wyjazdu z kraju pochodzenia nie daje podstaw do uznania że wystąpił związek przyczynowo - skutkowy między działalnością polityczną wnioskodawczyni a jej wyjazdem z [...]. Brak jest podstaw do przyjęcia, że w kraju pochodzenia była prześladowana. Zarzut ten jest zatem niezasadny. Skarżąca - co trafnie zauważył organ odwoławczy - nie uwiarygodniła również swojej przynależności do opozycyjnej [...]. Na marginesie należy zauważyć, że cudzoziemka została skazana wyrokiem sądu rejonowego za przestępstwo poświadczenia nieprawdy, wobec tego również ten fakt miał wpływ na ocenę jej wiarygodności.
Stwierdzić również należy, że niezależnie od powyższego organ przeanalizował również sytuację w [...] - kraju pochodzenia skarżącej. Organ wstrzymał się przy tym z rozpoznaniem odwołania do czasu zakończenia wyborów prezydenckich w [...] w marcu 2013 r. Wybory te zostały uznane przez społeczność międzynarodową za demokratyczne, a po ich zakończeniu nie wybuchły zamieszki. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że po powrocie do kraju pochodzenia skarżąca będzie prześladowana.
Skoro w sprawie nie zachodziły przesłanki do nadania skarżącej statusu uchodźcy, prawidłowo organy orzekające w sprawie podjęły czynności zmierzające do ustalenia, czy zachodzą przesłanki do udzielenia ochrony uzupełniającej.
Należy mieć na względzie, że stosownie do art. 23 ust 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej rozpoznając wniosek o nadanie statusu uchodźcy rozpoznaje się jednocześnie wniosek o udzielenie ochrony uzupełniającej z tym, że ochrony tej udziela się dopiero wówczas, kiedy brak jest podstaw do nadania statusu uchodźcy. Zgodnie z art. 15 cyt. ustawy, cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez:
1. orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji,
2. tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie,
3. poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego
- i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.
W ocenie Sądu, na podstawie zebranego materiału dowodowego organy orzekające w sprawie prawidłowo uznały, że nie zachodzi żadna przesłanka z powołanego przepisu. Z okoliczności sprawy nie wynika, by w stosunku do skarżącej stosowano tortury. Za tego typu działania nie mogą być uznane wydarzenia na jakie wskazała skarżąca - na komisariacie policji. Obecnie w [...] nie toczy się żaden konflikt zbrojny zagrażający ludności cywilnej. Szczegółowe ustalenia na temat ogólnej sytuacji w [...] zebrane przez organ I instancji są nadal aktualne. Brak jest zatem przesłanek do nadania skarżącej ochrony uzupełniającej z 1991 r. Nr 119, poz. 517), a także przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
Wbrew twierdzeniu skarżącej, materiał dowodowy zebrany w postępowaniu objętym skargą jest pełny, wyciągnięto z niego logiczne wnioski i dano im wyraz w uzasadnieniu decyzji. Zatem za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 6, 7, 77, 80, 107 § 3 K.p.a. Także wbrew twierdzeniu skarżącej organ odwoławczy nie naruszył art. 15 K.p.a. bowiem nie tylko rozpoznał odwołanie ale również rozstrzygnął sprawę na nowo.
Organ odwoławczy w sposób wyczerpujący wyjaśnił także, dlaczego opinia psychologa nie miała wpływu na treść rozstrzygnięcia. Pogląd, że treść opinii psychologicznej sprowadza się do kilkuzdaniowego opisu zachowania cudzoziemki i równie lapidarnego podsumowania, sformułowanego w trybie przypuszczającym, o traumatycznych przejściach cudzoziemki (syndromie stresu pourazowego) Sąd akceptuje.
Skoro nie ma także podstaw, by przyjąć, że w przypadku powrotu do kraju pochodzenia skarżąca mogłaby zostać pozbawiony wolności, bądź bezpieczeństwa osobistego, czy to w trybie określonym przez prawo, czy też w sposób bezprawny oraz braku podstaw, że istnieje ryzyko złego traktowania przez władze czy ochrony ze strony organów władzy publicznej, zasadne jest również orzeczenie o wydaleniu skarżącej z terytorium RP. Wydalenie cudzoziemca z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie narusza jego prawa do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (art. 97 ust. 1 pkt 1a powoływanej ustawy).
Sąd działając z urzędu nie dostrzegł również innych naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło