IV SA/Wa 129/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Sękowska, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi E. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia zadań z zakresu gospodarki leśnej na podstawie inwentaryzacji stanu lasu 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej E. J. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] listopada 2015 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Naczelnika Wydziału Ochrony Środowiska i Leśnictwa z dnia [...] września 2015 r. nr [...], dalej zwanej "decyzją organu I instancji", w sprawie inwentaryzacji lasu, utrzymano ją w mocy. Stan sprawy przestawiła się w sposób następujący. Decyzją Naczelnika Wydziału Ochrony Środowiska i Leśnictwa z dnia [...] września 2015 r. nr [...] określono zadania z zakresu gospodarki leśnej na podstawie inwentaryzacji stanu lasu obowiązującej do dnia 31 grudnia 2024r., dla lasu nie stanowiącego własności Skarbu Państwa, zlokalizowanego na działce o nr. ew. [...] o pow. 0,22 ha położonej w S., gm. S. a stanowiącej własność E.J. o następującym opisie taksacyjnym: pododdział 1a o pow. 0,22 ha – typ siedliskowy lasu – bór mieszany świeży (BMśw), gatunek panujący: sosna (SO); wiek 50 lat; wysokość 18 m, pierśnica 20, bonitacja I, zadrzewienie 0,7, zwarcie umiarkowane miejscami przerywane, miąższość na całej powierzchni 44 m3 w ten sposób, że wskazano do wykonania trzebież późną z możliwością pozyskania 4,4 m3/ha w czasie obowiązywania inwentaryzacji stanu lasu. Od decyzji tej odwołała się E.J., dalej zwana "skarżącą" kwestionując przede wszystkim wiek lasu i sposób przeprowadzenia inwentaryzacji, wnosząc o sporządzenie nowej inwentaryzacji nie przez podmiot wskazany przez Starostę G. Zarzuciła naruszenie art. 7 i 77 § 1 K.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] ponownie rozpoznając sprawę wskazało, że podstawę materialnoprawną decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (D.U: 2013r., poz. 1153 ze zm.). Zgodnie z art. 19 ust. 3 tej ustawy dla lasów rozdrobnionych o pow. do 10 ha nie stanowiących własności Skarbu Państwa, zadania z zakresu gospodarki leśnej określa się decyzją starosty wydanej na podstawie inwentaryzacji stanu lasu. Inwentaryzacja jest ekspertyzą i stanowi podstawę faktyczną orzekania. Sporządzona jest przez podmiot posiadający wiadomości specjalne. Zgodnie z art. 21 ust. 2 tej ustawy tylko inwentaryzacja sporządzona na zlecenie starosty może stanowić podstawę do wydania decyzji. W tej sprawie inwentaryzacja została sporządzona na zlecenie starosty przez Agencję "[...]" C.P. z siedzibą w [...]. Inwentaryzacja nie budzi zastrzeżeń jako sporządzony przez specjalistyczną firmę, logiczny i wiarygodny dowód. Wyniki sporządzonej inwentaryzacji lasu wskazują na konieczność wykonania zadań w zakresie prawidłowego prowadzenia gospodarki leśnej. Organ uznał za niezasadny zarzut skarżącej co do błędnego ustalenia wieku lasu. Wskazał, że powoływany przez skarżącą archiwalny geodezyjny operat klasyfikacyjny dla miejscowości S. nie może być dowodem w sprawie ponieważ nie ujawnia on istnienia użytku leśnego bez wzmianki o obecności i stanie lasu. Skarżąca nie przedstawiła też żadnego kontrdowodu w zakresie spornych kwestii i w związku z tym organ uznał przeprowadzoną inwentaryzację za prawidłowo odzwierciedlającą stan lasu. Wskazał jednocześnie, że stan lasu uzależniony jest od wielu czynników w tym np. od sposobu wykonywania zabiegów pielęgnacyjnych, stanu sanitarnego czy rodzaju siedliska na jakim się znajduje. Nie ma zatem podstaw do zakwestionowania sporządzonego przez Agencję "[...]" dokumentu. Organ nie dopatrzył się naruszenia przez organ I instancji art. 7 i 80 K.p.a. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiodła E.J. Wniosła o sporządzenie nowej inwentaryzacji. Jej zdaniem z operatu pomiarowego z 1963 r. wynika, że w dacie jego sporządzania na jej działce był las, o czym świadczy wpisany w operacie użytek leśny "Ls V". Nawet gdyby las był w tamtym czasie dopiero sadzony miałby 52 lata a nie 40 (I inwentaryzacja) lub 50 (II inwentaryzacja. Sąsiedzi Z.S., i Pan W. potwierdzają, że las był sadzony w latach 1947-1950. Poza tym inwentaryzację przeprowadzał pracownik agencji a Pan P. w rozmowie telefonicznej ze skarżącą nie tylko stwierdził, że nic nie wie o operacie z 1963 r., ale że jego pracownik mógł niewłaściwie użyć świdra Presslera i że w lesie skarżącej występują także 70 letnie drzewa. Zdaniem skarżącej I inwentaryzacja była wadliwa i dlatego została powtórzona. Druga nie mogła być w dużej mierze zmieniona ponieważ jej autor działał pod presją i nie mógł sobie pozwolić na wprowadzenie dużych zmian, gdyż podważyłby swe kompetencje. Pismem z 1 kwietnia 2016 r. skarżąca uzupełniła skargę zarzucając naruszenie: - art. 79 § 1 i 2 w zw. z art. 10 K.p.a. poprzez nie zapewnienie stronie udziału w wizji lokalnej poprzez brak powiadomienia o terminie tej czynności, co miało znaczenie w sprawie gdyż uniemożliwiało stronie podnoszenie uwag w trakcie tej wizji, -art. 77 § 1 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i jego oceny, nie uwzględnienie dokumentów archiwalnych i zeznań świadków – sąsiadów, nie przeprowadzenie opinii innego biegłego, pomimo sformułowanego w tym zakresie wniosku; -art., 89 § 2 K.p.a. poprzez niewyznaczenie rozprawy pomimo wątpliwości zgłoszonych przez stronę co do opinii biegłego co uniemożliwiło konfrontację biegłego z innym materiałem dowodowym (zeznaniami sąsiadów, dokumentami geodezyjnymi); Art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a. albowiem z żadnego dowodu w sprawie nie wynika związek przyczynowy pomiędzy wiekiem drzewa a jego stanem, o czym była mowa na str. 4 decyzji. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu do uzupełnienia skargi pełnomocnik skarżącej podważa kompetencje osoby sporządzającej inwentaryzację wskazując, że agencja "[...]" co prawda wykonuje czynności związane z urządzaniem lasu ale nie z szacowaniem wieku drzew, nie wiadomo jaki podmiot (kto) sporządził inwentaryzację, brak wskazania metody szacowania wieku lasu, nie uwzględnienie wniosków strony o przesłuchanie świadków, fizyczną niemożliwość prawidłowego sporządzenia opinii w 3 dni wraz z oględzinami wskazując, że w sprawie nie doszło do pobrania próbek w terenie a wizja terenowa nie odbyła się w ogóle z uwagi na zbyt krótki odstęp czasowy pomiędzy zleceniem biegłemu dodatkowych czynności a sporządzeniem opinii i niemożność dotarcia przez biegłego do lasu w porze dziennej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia. Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803). Oceniając trafność a tym samym zgodność z prawem decyzji SKO w . Sąd [...]uznał, że narusza ona przepisy art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 i 80 K.p.a. w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Niesporne jest w świetle powołanych przez organ przepisów ustawy o lasach, że podstawą do wydania decyzji o zadaniach z zakresu gospodarki leśnej wydaje starosta, po zleceniu wyspecjalizowanej firmie przeprowadzenia inwentaryzacji stanu lasu. Przepisy regulujące sporządzanie tego rodzaju dokumentów zostały zawarte w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 12 listopada 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu sporządzania planu urządzania lasu, uproszczonego planu urządzania lasu oraz inwentaryzacji stanu lasu (D.U. 2012, poz. 1302). Inwentaryzacja powinna spełniać wymogi formalne określone w § 8 rozporządzenia tj zawierać skrócony opis lasu i gruntów przeznaczonych do zalesienia, określać powierzchnię poszczególnych drzewostanów, gruntów przejściowo pozbawionych roślinności leśnej, a także gruntów przeznaczonych do zalesienia, gatunku głównym, jego wieku i bonitacji, miąższości i zadrzewieniu drzewostanu, siedliskowym typie lasu, typie drzewostanu, wskazaniach z zakresu gospodarki leśnej dotyczących użytkowania rębnego, zwłaszcza z zakresu przebudowy drzewostanów, użytkowania przedrębnego oraz odnowienia, pielęgnowania i ochrony lasu, określanych szacunkowo z uwzględnieniem warunków obowiązujących przy sporządzaniu uproszczonego planu urządzenia lasu, kategorii ochronności w przypadku lasu ochronnego; rejestru zawierającego: zestawienie powierzchni działek według gatunków głównych oraz ich wieku, wskazania w zakresie gospodarki leśnej, wykaz rozbieżności między danymi ewidencyjnymi odnoszącymi się do gruntów objętych sporządzaną inwentaryzacją stanu lasu a stanem faktycznym tych gruntów. Zgodnie z § 9 rozporządzenia dokumentację z inwentaryzacji stanu lasu sporządza się w formie opisu tekstowego, zestawień tabelarycznych, przedstawień graficznych oraz map tematycznych. Aby można było taki dokument ocenić konieczne jest wskazanie przez autora opracowania przede wszystkim w jaki sposób, jaką metodą, posłużono się przy określaniu parametrów wieku lasu. W sprawie przewija się pojęcie świdra Presslera, który służy do ustalania wieku drzewa na podstawie liczby słoi. Jednakże z akt sprawy ale przede wszystkim z ekspertyzy nie wynika czy to taką metodą ustalono wiek drzew, czy pobrano próbki i w jakiej liczbie. Skutkuje to brakiem możliwości oceny czy materiał wyjściowy do ustalenia wieku drzew był reprezentatywny a więc wystarczał do ustalenia tego parametru w sposób nie budzący wątpliwości. Skarżąca od samego początku podważa ustalenia inwentaryzacji wskazując na inny niż w niej wskazany wiek drzew i powołując się na archiwalne mapy z 1963 r. Zarzuty te były zresztą powodem sporządzenia nowej inwentaryzacji. W ocenie Sądu organ nie odniósł się w wystarczający sposób do zarzutów odwołania a przede wszystkim nie ocenił w sposób poprawny inwentaryzacji przyjmując, że skoro skarżąca nie przedstawiła kontrdowodu, dowód ten jako sporządzony przez specjalistyczną firmę jest rzetelny. Zgodnie z art. 77 § 1 i 80 K.p.a. organ ma obowiązek zebrać i ocenić materiał dowodowy i na jego podstawie ustalić czy dana okoliczność (tu wiek drzew) została w sposób przekonujący ustalona. Zgodnie z art. 81 K.p.a. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną gdy strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Ocena ta jest z punktu widzenia skarżącej możliwa gdy będzie miała dane pozwalające na zweryfikowanie twierdzeń zawartych w inwentaryzacji. W związku z tym i wobec podnoszonych przez skarżącą wątpliwości co do wieku drzew w lesie koniecznym jest zwrócenie się do biegłego o wyjaśnienie na jakiej podstawie, jakimi metodami ustalił wiek drzew w lesie, czy wiek ten jest określany dla każdego z drzew osobno czy jako średnia wieku drzew w danym lesie, z czego wynikały różnice co do wieku drzew w kolejnych sporządzonych inwentaryzacjach, jakie znaczenie dla oceny wieku może mogą mieć informacje zawarte w archiwalnym operacie klasyfikacyjnym z 1963 r. z którego wynika, że na działce skarżącej ujawniono użytek LS V. Poza tym, jak trafnie wskazuje skarga z inwentaryzacji w ogóle nie wynika czy dokonano oględzin drzew w terenie, co jest istotne z punktu widzenia wiarygodności ekspertyzy. Dopiero po wyjaśnieniu tych kwestii organ w zależności od tego czy uzna je za wystarczające do wydania decyzji, organ będzie uprawniony do ponownej oceny zebranych dowodów a przede wszystkim dokumentu inwentaryzacyjnego pod kątem jego zgodności z ww rozporządzeniem poprzez dokonanie weryfikacji poprawności sporządzonego operatu. Organ będzie miał także obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów odwołania szczególności w aspekcie rzetelności sporządzonych inwentaryzacji. Sąd nie podziela natomiast zarzutu naruszenia art. 89 § 2 K.p.a. W tego rodzaju sprawie istotnym jest przede wszystkim ustalenie wieku drzew dostępnymi metodami badawczymi i do tego nie jest konieczne przeprowadzenie rozprawy. Zeznania świadków, o co wnosi skarżąca, nie mogą stanowić dowodu na wiek lasu biorąc pod uwagę fakt jakiego obszaru dotyczyła inwentaryzacja i konieczność precyzyjności w zakresie ustalenia wieku drzew (w latach). Nie zmienia to jednak tego, że każdy wniosek dowodowy powinien być przez organ rozpoznany czy to pozytywnie czy negatywnie. Sąd nie podziela także wywodów skargi, że biegły nie miał fizycznej możliwości sporządzenia inwentaryzacji w 3 dni. Skarżąca robi bowiem wadliwe założenie przyjmując, że biegły nie mógł sporządzić opinii i oględzin w sobotę lub niedzielę. Ta kwestia jednak w kontekście zarzutu nie przeprowadzenia wizji w terenie powinna być wyjaśniona przez biegłego. Wymaga także wyjaśnienia kwestia związana z podmiotem sporządzającym inwentaryzację lasu. Jak bowiem wynika z mapy stanowiącej załącznik do inwentaryzacji taksatorem był W.G. a Kierownikiem robót C.P. Dokument inwentaryzacji stanu lasu – jak wynika z części wstępnej pochodzi od spółki jawnej Agencji "[...]". W związku z tym w istocie nie wiadomo kto jest autorem tego dokumentu a co za tym idzie nie da się na jego podstawie ustalić czy dokument ten został sporządzony przez osobę posiadającą wiedzę specjalistyczną w wymaganym prawem zakresie. Odnosząc się do zarzutu nie przeprowadzenia oględzin przez biegłego z udziałem strony wskazać należy, że obowiązek powiadamiania strony o czynnościach dotyczy organu a nie biegłego .co wynika z art. 79 § 2 w zw. z art. 86 §1 K.p.a. W niniejszej sprawie biegły nie żądał aby organ przeprowadził dowód z oględzin. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. D.U. z 2012, poz. 270), dalej "P.p.s.a." uchylił zaskarżoną decyzję do ponownego rozpoznania. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ dokona wyżej wskazanych ustaleń a o ile nie będą one wystarczające do rozstrzygnięcia rozważy konieczność sporządzenia nowej inwentaryzacji.