IV SA/Wa 1291/14
PostanowienieWSA w Warszawie2014-08-06
Skład orzekający: Wanda Zielińska – Baran
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy stowarzyszenie zwykłe, które nie może prowadzić działalności gospodarczej ani przyjmować darowizn, może uzyskać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, jeśli nie wykaże, że podjęło aktywne działania w celu zwiększenia swoich dochodów ze składek członkowskich?Ratio decidendi
Stowarzyszenie zwykłe, ze względu na ograniczenia w pozyskiwaniu środków finansowych, może uzyskać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jedynie w sytuacji, gdy wykaże, że podjęło aktywne i konkretne działania w celu zwiększenia swoich dochodów, np. poprzez zwiększenie liczby członków, a nie tylko wskazuje na poniesione już koszty. Samo uiszczanie opłat sądowych w przeszłości nie jest wystarczającą przesłanką do przyznania prawa pomocy.Stan faktyczny
Stowarzyszenie zwykłe wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotyczącą środowiskowych uwarunkowań realizacji centrum handlowego. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, od czego Stowarzyszenie wniosło sprzeciw, wskazując na poniesione w przeszłości koszty sądowe. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy Stowarzyszeniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Zielińska – Baran po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy
W dniu 8 lipca 2014 r., na urzędowym formularzu, Stowarzyszenie [...] wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia polegającego na realizacji centrum handlowego, w rejonie ulic [...] i [...] w W.
Postanowieniem z dnia 10 lipca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1291/14, referendarz sądowy odmówił Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Od wskazanego postanowienia, w przewidzianym prawem terminie Stowarzyszenie wniosło sprzeciw podnosząc, że podjęło działania mające na celu zwiększenie środków finansowych na działalność statutową. Wskazało, że w poprzednim roku uiściło koszty sądowe w kwocie ponad 4000 zł. W obecnym roku wydało na ten cel 3000 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Stosownie zaś do art. 246 § 2 pkt 1 i 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej może nastąpić w zakresie całkowitym, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Należy mieć na względzie również tę okoliczność, że przyznanie prawa pomocy jest odstępstwem od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego postępowania. W efekcie bowiem prowadzi do przerzucenia kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, w związku z czym może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych - gdy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 cyt. ustawy.
Jak wynika z akt sprawy skarżące Stowarzyszenie jest stowarzyszeniem zwykłym w rozumieniu ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.), w związku z czym, stosownie do treści art. 42 ust. 1 pkt 4 i 5 tej ustawy nie może prowadzić działalności gospodarczej, przyjmować darowizn, spadków i zapisów oraz otrzymywać dotacji, a także korzystać z ofiarności publicznej. Środki na swoją działalność uzyskuje zaś ze składek członkowskich (art. 42 ust. 2 powołanej ustawy). Wobec tego realizując cele regulaminowe członkowie Stowarzyszenia powinni podjąć odpowiednie środki w celu uzyskania niezbędnych środków finansowych, choćby przez zwiększenie liczby członków, skoro składki uiszczane przez dotychczasowych członków są niewystarczające na pokrycie bieżącej działalności Stowarzyszenia.
Wobec tego zwolnienie strony od kosztów postępowania sądowego w sytuacji, kiedy nie wykazała, że podjęła działania w celu uzyskania środków finansowych, jest niezasadne.
Okoliczności, że Stowarzyszenie uiściło już opłaty sądowe w wyższej wysokości niż w uprzednim roku nie jest okolicznością pozwalającą na przyznanie prawa pomocy. Skarżący winien bowiem, tak planować wydatki, by móc uiścić należne koszty sądowe, zwłaszcza że te, w porównaniu z ubiegłymi latami, nie uległy zmianie.
Z tego względu na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 254 § 1 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd postanowił jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło