IV SA/Wa 1297/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Protokolant Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2008 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Wojewody (...) z dnia (...) maja 2008 r. nr (...) w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta (...) z dnia (...) marca 2008 r. nr (...); II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewody (...) na rzecz skarżącego Z. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] Prezydent W. po rozpatrzeniu wniosku Spółki H. sp. z o.o. z siedzibą w L. orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego Z. K. z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Z. K., po powrocie z urlopu, w sierpniu 2007r., nie został wpuszczony do lokalu przy ul. [...] przez ochronę budynku i nie odebrał rzeczy osobistych, które pozostały w lokalu. Składając wyjaśnienia Z. K. oświadczył też, że lokalu nie opuścił dobrowolnie, zaś w sądzie powszechnym prowadzone jest postępowanie z jego wniosku, o przywrócenie naruszonego posiadania. Organ wskazał, że w jednym z wyroków w analogicznej sprawie Sąd Rejonowy [...] oddalił powództwo w sprawie naruszonego posiadania lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w W. W uzasadnieniu wyroku sąd podkreślił, że istotnie właściciel lokalu Spółka "H." naruszyła posiadanie osoby tam zameldowanej. Oddalając powództwo sąd powszechny wziął pod uwagę decyzję Komendanta Miejskiego Straży Pożarnej W. z dnia [...] marca 2007r. zakazującą eksploatacji budynku przy ul. [...] w W. jak również fakt, że lokale, które swego czasu znajdowały się w budynku przy ul. [...] w W. przestały istnieć. W uzasadnieniu decyzji Prezydenta W. podano, że w dniu 28 listopada 2007r. przez pracowników urzędu przeprowadzona została wizja w budynku przy ul. [...]. W trakcie wizji stwierdzono, że budynek odcięty został od wszelkich mediów, w lokalach nie ma drzwi i okien, brak jest instalacji elektrycznej grzewczej oraz toalet. Podano ponadto, że wyburzono większość ścian działowych, a stan techniczny budynku nie pozwala na zamieszkiwanie w nim ludzi. Organ I instancji wskazał także, że z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wynika uprawnienie organu gminy do wydania na wniosek strony lub z urzędu decyzji w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Podano, że opuszczenie lokalu powinno mieć charakter trwały i dobrowolny. Organ wskazał jednak, że w szczególnych sytuacjach możliwe jest wymeldowanie osoby, gdy opuszczenie lokalu nastąpiło pod wpływem bezprawnego przymusu że strony osób trzecich, jednakże powrót do lokalu jest niemożliwy. Organ podał, że w niniejszym postępowaniu sytuacja taka ma miejsce, ponieważ Z. K. nie opuścił lokalu dobrowolnie, jednakże nie ma fizycznie możliwości powrotu do nieistniejącego lokalu. Od powyższej decyzji odwołał się Z. K. W odwołaniu podniósł, że nie opuścił przedmiotowego lokalu, lecz bezprawnie nie został do niego wpuszczony i dlatego uważa decyzję o wymeldowaniu za sprzeczną z prawem. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...] swoją decyzją z dnia [...] maja 2008r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji organ wojewódzki wskazał, że w badanej sprawie warunek do wymeldowania został spełniony, bowiem Z. K., nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Organ wojewódzki wskazał, że wprawdzie Z. K. wystąpił do Sądu z powództwem o przywrócenie naruszonego posiadania, to jednak w analogicznych sprawach, dotyczących innych lokali przy ul. [...] w W., Sąd Rejonowy [...] powództwa oddalał (wyrok z dnia [...] października 2007 roku, Sygn. akt [...]). Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że pozwana spółka H. naruszyła posiadanie lokalu mieszkalnego przy ul. [...]. Niemniej jednak wyburzenie ścian oddzielających lokal mieszkalny od innych pozbawia go cech samodzielności, co skutkuje brakiem możliwości przywrócenia posiadaczom władztwa w wymiarze istniejącym przed naruszeniem. Zdaniem organu wojewódzkiego analogiczna sytuacja występuje w badanym przypadku, w kwestii meldunkowej. I choć oczywistym jest, że Z. K. nie opuścił lokalu dobrowolnie, to jednak w okolicznościach niniejszej sprawy, a przede wszystkim wobec powołanego wyżej wyroku sądu powszechnego, dalsze jego zameldowanie w nieistniejącym już lokalu [...] stanowiłoby oczywistą fikcję meldunkową, niezgodną z założeniami ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Na powyższą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2008r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Z. K. zarzucając jej niezgodność z prawem. W uzasadnieniu skargi, skarżący podniósł, że lokalu nie opuścił dobrowolnie, lecz w wyniku bezprawnych działań Spółki H. nie został do mieszkania wpuszczony. W tej sytuacji, zdaniem skarżącego, decyzja o jego wymeldowaniu wydana została z naruszeniem przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 ustawy P.p.s.a.). Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 ustawy). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu omawianego wyżej art. 15 ust. 2 ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne, ponadto organ winien ustalić zamiar osoby, która ma być wymeldowana. W niniejszej sprawie nie nastąpiło dobrowolne opuszczenie lokalu przez osobę, która była w nim zameldowana. W sprawie nie jest kwestionowane, że skarżący Z. K. nie został wpuszczony do lokalu przez właściciela budynku. Stwierdzić należy, że opuszczanie lokalu jest to nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Zamiar ten można określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dlatego też, opuszczenie lokalu powinno być dobrowolne i także połączone z zabraniem rzeczy z zajmowanego lokalu i skoncentrowaniem swojego centrum życiowego poza miejscem pobytu stałego. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym ukształtowała się wykładnia art. 15 ust. 2 ustawy, którą skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, że w sytuacji, gdy opuszczenie lokalu mogło nastąpić na skutek przeszkód stawianych przez jego właściciela, to o opuszczeniu lokalu można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (por. wyrok NSA w sprawie sygn. akt III SA 30/86; III SA 460/86; V SA 1413/85). W sprawie niniejszej, skarżący wystąpił do sądu powszechnego z powództwem o przywrócenie naruszonego posiadania. Do czasu wydania zaskarżone decyzji organu wojewódzkiego sprawa nie została jednak rozpoznana przez sąd powszechny. W związku z tym należy wskazać, że niewłaściwe było w postępowaniu przed organami obu instancji zastosowanie analogii poprzez uznanie, że sąd powszechny wyda w sprawie z powództwa Z. K. takie samo rozstrzygnięcie jak w innej sprawie dotyczącej jednego z lokali w budynku przy ul. [...]. Należy mieć na uwadze, że wydanie decyzji administracyjnej o wymeldowaniu z pobytu stałego, stanowi wyjątek od ogólnej zasady realizacji obowiązku wymeldowania przez osobę, która opuszcza miejsce pobytu stałego. Dlatego też obowiązkiem organu rozpatrującego sprawę o wymeldowanie jest niebudzące wątpliwości ustalenie istnienia bądź nieistnienia przesłanki do wymeldowania określonej w art. 15 ust. 2 ustawy, to jest opuszczenia miejsca pobytu stałego. Trzeba podkreślić, że przedmiotem oceny w postępowaniu o wymeldowanie są okoliczności istniejące w dniu faktycznego opuszczenia dotychczasowego miejsca zameldowania, a nie w dniu orzekania przez organy administracji. Powołanie się zatem na ustalenia dokonane podczas wizji lokalnej z listopada 2007r. w wyniku, której stwierdzono brak okien, drzwi i ścianek działowych nie przesądza o istnieniu przesłanek z art. 15 ust. 2 ww. ustawy albowiem wskazane zdarzenia miały miejsce w kilka miesięcy po uniemożliwieniu skarżącemu wejścia do przedmiotowego lokalu. Organy orzekające winny zatem ustalić, jaki był stan budynku na czas opuszczenia lokalu (uniemożliwienia wejścia do lokalu) i w związku z tym czy w tej dacie istniały przesłanki do wymeldowania z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W ponownym postępowaniu okoliczność ta powinna zostać wyjaśniona. Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie także pod uwagę wskazaną wyżej ocenę prawną, co do wykładni art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.