IV SA/Wa 1298/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka (spr.), sędzia WSA Katarzyna Golat, Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2015 r. sprawy ze skargi S. L. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania -oddala skargę- Minister Sprawiedliwości postanowieniem nr [...], z dnia [...] lutego 2015 r., po rozpatrzeniu zażalenia S. L. na postanowienie Prezesa Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] października 2014 r., [...], odmawiające wszczęcia postępowania w przedmiocie potwierdzenia okoliczności, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz innych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1206 ze zm.; dalej: ustawa o kombatantach) oraz wniosku o zawieszenie postępowania z dnia 10 grudnia 2014 r. 1. na podstawie art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. odmówił zawieszenia postępowania odwoławczego, 2. na podstawie art. 127 § 2 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia Minister Sprawiedliwości wskazał, że w dniu 15 września 2014 r. do Sądu Okręgowego w W. wpłynęło pismo S. L., w którym skierowała ona do Prezesa Sądu Okręgowego w W. żądanie wydania decyzji w związku z niesłusznym skazaniem jej babki M. P. (później G.) wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] czerwca 1952 r., sygn. [...]. Jako podstawę żądania wskazała ustawę z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Precyzując swoje żądanie, S. L. w piśmie z dnia 26 września 2014 r., ponownie zażądała potwierdzenia w drodze decyzji, że na osobie jej babki M. P., wskazane sądy swoimi bezpodstawnymi skazaniami, dokonały zbrodni komunistycznej. Prezes Sądu Okręgowego w W. postanowieniem z dnia [...] października 2014 r., [...], po rozpatrzeniu wniosku S. L. w przedmiocie wydania decyzji administracyjnej, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie potwierdzenia okoliczności, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o kombatantach. W pisemnych motywach rozstrzygnięcia przedstawił argumentację skutkującą uznaniem braku uprawnień prezesa sądu okręgowego do potwierdzenia faktu dokonania zbrodni komunistycznej, a także braku możliwości przypisania wnioskodawczyni statusu strony postępowania (w rozumieniu art. 28 k.p.a.), jakie mogłoby zostać wszczęte na podstawie ustawy o kombatantach. Na postanowienie Prezesa Sądu Okręgowego w W., zażalenie złożyła S. L., w którym zakwestionowała stanowisko organu pierwszej instancji. Jednocześnie pismem z dnia 10 grudnia 2014 r., wniosła o zawieszenie postępowania odwoławczego. Minister Sprawiedliwości w toku postępowania zażaleniowego stwierdził, że postępowanie w sprawie rozpoznawanej przez IPN - Oddziałową Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w K. zakończonej postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r., sygn. akt [...], nie może stanowić podstawy zawieszenia postępowania w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż nie stanowi zagadnienia wstępnego. Minister Sprawiedliwości uznał również, że nie zasługuje na uwzględnienie złożone przez S. L. zażalenie na postanowienie Prezesa Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] października 2014 r. Minister wskazał, że prezes sądu okręgowego jest właściwy tylko w przedmiocie potwierdzenia okoliczności, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o kombatantach. Wskazał jednocześnie na ewidentny brak właściwości prezesa sądu okręgowego do ustalenia, że na osobie bliskiej wnioskodawczyni dokonano zbrodni komunistycznej. Żaden akt prawny nie daje podstawy prawnej do potwierdzenia przez prezesa sądu okręgowego w formie decyzji administracyjnej faktu dokonania zbrodni komunistycznej. Minister Sprawiedliwości wskazał również na znaną mu z urzędu okoliczność, że toczyło się już postępowanie na wniosek M. R. (matki S. L.) córki M. P. (G.), które zakończyło się decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2014 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego we W. z dnia [...] grudnia 2013 r., [...], odmawiającą potwierdzenia represjonowania babki S. L. (M. G. - wcześniej P.) w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o kombatantach. Decyzja jest prawomocna. Wprawdzie powyższa okoliczność nieznana była organowi pierwszej instancji i nie mogła zostać potraktowana jako "inne uzasadnione przyczyny" odmowy wszczęcia postępowania, jednakże Minister Sprawiedliwości musi uznać, że w przedmiotowej sprawie, oceniając żądanie potwierdzenia przez prezesa sądu represjonowania M. G. (wcześniej P.) w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o kombatantach, mamy do czynienia z przypadkiem pierwotnej bezprzedmiotowości, tj. wniesienia żądania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2015 r. wniosła S. L.. Skarżąca w uzasadnieniu skargi podniosła, że zgadza się z odmową potwierdzenia okoliczności, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o kombatantach. Jednakże nie zgadza się z odmową potwierdzenia okoliczności, o których mowa w ustawie z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t. Dz. U. z 2014 r., poz. 1206, ze zm.) przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania m.in. w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania w latach 1944-1956, na podstawie przepisów wydanych przez władze polskie, przez sądy powszechne, wojskowe i specjalne albo w latach 1944-1956 bez wyroku - za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość. Art. 8 ust. 2 pkt 1ustawy o kombatantach stanowi zaś, iż okoliczność, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy, w przypadku osadzenia w więzieniu na podstawie wyroku sądu, potwierdza prezes sądu okręgowego. Z akt administracyjnych wynika jednocześnie, że Minister Sprawiedliwości decyzją nr [...], z dnia [...] marca 2014 r., utrzymał w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego we W. z dnia [...] grudnia 2013 r., [...] odmawiającej potwierdzenia represjonowania M. G. (dawniej P.) w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o kombatantach. Ponieważ żądanie w trybie art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o kombatantach, odnośnie M. P. później M. G., zostało już rozstrzygnięte ostateczną decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2014 r., to uzasadniona jest odmowa na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. wszczęcia postępowania w przedmiocie potwierdzenia okoliczności w tym samym trybie art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o kombatantach. Z kolei jak stanowi art. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (j.t. Dz. U. Z 2014 r., poz. 1075, ze zm.) ustawa reguluje ewidencjonowanie, gromadzenie, przechowywanie, opracowywanie, zabezpieczenie, udostępnianie i publikowanie dokumentów organów bezpieczeństwa państwa, wytworzonych oraz gromadzonych od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r., a także organów bezpieczeństwa Trzeciej Rzeszy Niemieckiej i Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich, dotyczących m.in. popełnionych na osobach narodowości polskiej lub obywatelach polskich innych narodowości w okresie od dnia 1 września 1939 r. do dnia 31 lipca 1990 r. zbrodni komunistycznych. Jednocześnie zgodnie z art. 45 ust. 1 ww. ustawy śledztwo w sprawach o zbrodnie, o których mowa w art. 1 pkt 1 lit. a, wszczyna i prowadzi prokurator oddziałowej komisji. Do prowadzenia śledztw przez Instytut Pamięci stosuje się przepisy Kodeksu postępowania karnego - 45 ust. 5. Z akt administracyjnych wynika, że Instytut Pamięci Narodowej Oddziałowa Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w K., po zapoznaniu się z materiałem dowodowym, zgromadzonym w toku śledztwa o sygn. akt [...], dot. pozbawienia wolności M. P. i innych, w związku z ich zatrzymaniem i osadzeniem w ZK w K., pod zarzutem popełnienia zbrodni z art. 7 Dekretu o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy państwa z dnia 13 czerwca 1946 r., tj. o przestępstwo z art. 248 § 2 k.k. i inne w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, działając na podstawie przepisów art. 322 § 1 k.p.k. w zw. Z art. 45 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. umorzył śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej. Sąd Okręgowy w K. Wydział III Karny postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r., wydanym w sprawie sygn. akt [...], po rozpoznaniu zażalenia S. L. na postanowienie Prokuratora Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w K. z dnia [...] grudnia 2014 r. o umorzeniu śledztwa w sprawie [...] na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. postanowił zaskarżone postanowienie utrzymać w mocy. Ponieważ skarżąca żądała na podstawie ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu potwierdzenia w drodze decyzji, że na osobie jej babki M. P., wskazane sądy swoimi bezpodstawnymi skazaniami, dokonały zbrodni komunistycznej, to należy zgodzić się ze stanowiskiem Ministra Sprawiedliwości, że ani w ustawie o Instytucie Pamięci, ani w żadnym innym akcie prawnym, nie istnieje podstawa prawna do potwierdzenia w drodze decyzji administracyjnej faktu dokonania zbrodni komunistycznej. Brak w przepisach prawa podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym stanowi uzasadnioną przyczynę, że postępowanie nie może być wszczęte, a zatem na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wobec powyższego, Sąd uznał zaskarżone postanowienie za wydane zgodnie z prawem i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.