IV SA/Wa 13/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Karolina Kisielewicz – Malec po rozpoznaniu w dniu 29 września 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. S. o przyznanie prawa pomocy w formie ustanowienia pełnomocnika w sprawie ze skargi R. S. na uchwałę Rady Miejskiej w B. z dnia [...] czerwca 2010 r. Nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy R. S. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie pełnomocnika. Z treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku z dnia 26 sierpnia 2011 r., a także z nadesłanych przez skarżącego wyciągów z rachunku bankowego i dodatkowego oświadczenia z dnia 19 września 2011 r. wynika, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe Skarżący utrzymuje się z emerytury w wysokości 2 129 zł. netto miesięcznie. Nie posiada żądnych oszczędności ani przedmiotów majątkowych. Na rachunku bankowym wnioskodawcy, w okresie od 14 czerwca 2011 r. do 31 sierpnia 2011 r. po stronie wpływów odnotowano wpłaty z tytułu świadczeń emerytalnych (2 129 zł. miesięcznie) oraz lokaty terminowej (5 000 zł.) W dniu 31 sierpnia 2011 r. rachunek skarżącego zamyka się saldem dodatnim (307 zł.) Wykazana przez R. S. średnia, miesięczna wysokość opłat związanych z codziennym utrzymaniem to: 650 zł (żywność), 250 zł (opłata za energię elektryczną), 250 zł (leki), 150 zł (opieka stomatologiczna). Poza wymienionymi, skarżący ponosi także inne wydatki jak opłaty za dojazdy na zabiegi i wizyty lekarskie (600 zł), "remonty i usługi". Skarżący wyjaśnił, że pieniądze, które zaoszczędził i zdeponował na lokacie terminowej przeznaczył na remont budynku w którym mieszka, albowiem nie ma on charakteru mieszkalnego. R. S. dodał, że szereg produktów żywnościowych zakupuje w sklepie ze zdrową żywnością, co dodatkowo zwiększa koszty jego utrzymania. Stwierdzono, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej również jako p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. W świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Wynika z tego, że dopiero gdy posiadane przez stronę środki okażą się niewystarczające może ona wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób, które znajdują się w sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie pełnomocnika. Wniosek skarżącego należałoby zatem uwzględnić, jeżeli wykazane przez niego możliwości płatnicze, stan majątkowy i stan rodzinny uprawniałyby do twierdzenia, że bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Wykazana przez R. S. wysokość stałych, miesięcznych wydatków, ponoszonych w gospodarstwie domowym wynosi około 1900 zł (żywność, energia elektryczna, leki, dojazdy na zabiegi). Z kolei otrzymywana przez niego emerytura wynosi 2 129 zł. miesięcznie. Zestawienie powyższych kwot wskazuje, że nawet przy uznaniu, ze wszystkie ze wskazanych przez skarżącego wydatków są wydatkami koniecznymi, to comiesięcznie w dyspozycji wnioskodawcy pozostaje niewielka nadwyżka finansowa. Oczywistym jest, że ponoszenie kosztów postępowania (ustanowienia zawodowego pełnomocnika) zawsze powoduje określony uszczerbek w utrzymaniu ale nie uzasadnia to jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo, że poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w jej koniecznym utrzymaniu. Dokonana ocena stanu majątkowego, możliwości płatniczych skarżącego nie pozwala stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie zachodzi taka sytuacja. Na koniec wyjaśnić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na trudną sytuację materialną nie mogą uiścić związanych ze sprawą kosztów sądowych (kosztów ustanowienia zawodowego pełnomocnika) bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić najpierw oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazałyby się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Mając na uwadze okoliczność, że skarżący "zerwał" lokatę terminową w toku postępowania sądowoadministracyjnego, podkreślić trzeba, że w ramach planowania wydatków strona, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinna uwzględnić także konieczność posiadania odpowiednich środków pieniężnych na prowadzenie procesu sądowego. Dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, stąd też dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna znaleźć pokrycie we własnych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków, niebędących niezbędnymi do jej utrzymania. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało jak w sentencji.