IV SA/Wa 13/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Szymańska po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi R. S. na uchwałę Rady Miejskiej w B. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. R. S. w dniu 26 sierpnia 2011 r. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie pełnomocnika. Postanowieniem z dnia 29 września 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 13/11 referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od wskazanego wyżej postanowienia, skarżący wniósł sprzeciw w przewidzianym prawem terminie. W sprzeciwie podniósł, iż jego wydatki nie ograniczają się tylko do wydatków wskazanych w uzasadnieniu postanowienia z dnia 29 września 2011 r., ale jest to kwota o kilkaset złotych większa, na którą składają się np. wydatki na miesięczne remonty, usługi, środki czystości czy ubiór. Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku, a także z nadesłanych przez skarżącego wyciągów z rachunku bankowego i dodatkowego oświadczenia z dnia 19 września 2011 r. wynika, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Skarżący utrzymuje się z emerytury w wysokości 2 129 zł. netto miesięcznie. Nie posiada żadnych oszczędności ani przedmiotów majątkowych. Na rachunku bankowym wnioskodawcy, w okresie od 14 czerwca 2011 r. do 31 sierpnia 2011 r. po stronie wpływów odnotowano wpłaty z tytułu świadczeń emerytalnych (2 129 zł. miesięcznie) oraz lokaty terminowej (5 000 zł.) W dniu 31 sierpnia 2011 r. rachunek skarżącego zamyka się saldem dodatnim (307 zł.) Wykazana przez R. S. średnia, miesięczna wysokość opłat związanych z codziennym utrzymaniem to: 650 zł (żywność), 250 zł (opłata za energię elektryczną), 250 zł (leki), 150 zł (opieka stomatologiczna). Poza wymienionymi, skarżący ponosi także inne wydatki jak opłaty za dojazdy na zabiegi i wizyty lekarskie (600 zł), comiesięczne "remonty i usługi" (kilkaset złotych miesięcznie), wydatki na środki czystości i ubiór. Skarżący wyjaśnił również, że pieniądze, które zaoszczędził i zdeponował na lokacie terminowej przeznaczył na remont budynku, w którym mieszka. R. S. wskazał ponadto, że szereg produktów żywnościowych zakupuje w sklepie ze zdrową żywnością, co dodatkowo zwiększa koszty jego utrzymania. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 199 P.p.s.a., strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do poniesienia kosztów postępowania. Art. 243 i nast. cytowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przewidują możliwość ubiegania się przez osobę fizyczną o przyznanie prawa pomocy, gdy wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Wynika z tego, że dopiero gdy posiadane przez stronę środki okażą się niewystarczające może ona wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób, które znajdują się w sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał, iż jego stan majątkowy i rodzinny uzasadnia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zestawienie wysokości dochodu, którym skarżący miesięcznie dysponuje na zaspokojenie własnych potrzeb życiowych, z wysokością cen artykułów pierwszej potrzeby i wielkością przeciętnych potrzeb polskiego gospodarstwa domowego prowadzi bowiem do wniosku, że niezasadnym jest twierdzenie, iż skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Przede wszystkim należy stwierdzić, że skarżący ma stały comiesięczny dochód w wysokości 2129 zł. Aczkolwiek skarżący podjął próbę wykazania, że miesięczne wydatki ponoszone w prowadzonym przez niego gospodarstwie domowym w całości bilansują się z osiąganym dochodem, to nie można w sposób uprawniony przyjąć, że dochody uzyskiwane przez skarżącego nie pozwalają na takie zaplanowanie budżetu domowego, aby wygospodarować środki na poniesienie związanych ze sprawą kosztów sądowych (kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika). Zauważyć bowiem należy, że instytucja przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na trudną sytuację materialną nie mogą uiścić związanych ze sprawą kosztów sądowych (kosztów ustanowienia zawodowego pełnomocnika) bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić najpierw oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazałyby się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. W ramach planowania wydatków strona, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinna uwzględnić także konieczność posiadania odpowiednich środków pieniężnych na prowadzenie procesu sądowego. Dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, stąd też dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna znaleźć pokrycie we własnych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków, niebędących niezbędnymi do jej utrzymania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 i 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji postanowienia.