IV SA/Wa 13/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi S. I. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę Zaskarżonym aktem utrzymano w mocy, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej [...] z [...] maja 2015 r. w sprawie odmowy wjazdu p. S. I. - ob. [...] - na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy przywołał m.in. następujące istotne okoliczności faktyczne i uwarunkowania prawne sprawy: - Cudzoziemcowi odmówiono wjazdu, ponieważ czynności dokonane podczas kontroli granicznej wykazały, że jego dane osobowe figurują w wykazie cudzoziemców, których wjazd na terytorium RP jest niepożądany, zwanym dalej "Wykazem", - na podstawie art. 28 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2013 r. poz. 1650 ze zm.), cudzoziemcowi odmawia się wjazdu na terytorium RP, jeżeli jego dane znajdują się w Wykazie, - odnosząc się do argumentacji sformułowanej w odwołaniu odnotowano, że w myśl przywołanych przepisów figurowanie danych cudzoziemca w Wykazie skutkuje zakazem wjazdu w okresie obowiązywania wpisów i obliguje organy, wykonujące czynności z zakresu kontroli ruchu granicznego, do podjęcia w tym czasie wszelkich czynności uniemożliwiających wjazd cudzoziemcowi; organ I. instancji, po dokonaniu 19 sierpnia 2015 r. sprawdzeń, które nie wzbudzały żadnych wątpliwości, co do zaistniałego stanu faktycznego - figurowania danych osobowych Cudzoziemca w systemie informatycznym (wpis obowiązujący), był ustawowo obowiązany odmówić wjazdu na terytorium RP.; nie było możliwe natomiast wydanie rozstrzygnięcia o charakterze uznaniowym, - dane osobowe zostały zamieszczone w Wykazie, w związku z art. 435 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o cudzoziemcach; zgodnie z tym przepisem przechowuje się w nim dane cudzoziemca, który został skazany prawomocnym wyrokiem w Rzeczypospolitej Polskiej za przestępstwo umyślne lub przestępstwo skarbowe na karę grzywny lub karę pozbawienia wolności; dodatkowo - w oparciu o art. 435 ust. I lit. c ustawy - gdy cudzoziemiec został skazany prawomocnym wyrokiem w Rzeczypospolitej Polskiej lub innym państwie obszaru Schengen za przestępstwo na karę pozbawienia wolności powyżej jednego roku - dane te przekazywane są do Systemu Informacyjnego Schengen (dalej SIS); jak wynika z wpisów zamieszczonych w dostępnych systemach informatycznych Cudzoziemiec został skazany przez Sąd Rejonowy dla [...] w W. na karę 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania na okres 4 lat. a także na karę grzywny (wyrok o sygn. akt III K 901/13 uprawomocnił się 16 czerwca 2015 r.), - w świetle obowiązujących przepisów, organem właściwym w zakresie istniejących wpisów w Wykazie oraz - w tym przypadku w SIS - do celów odmowy wjazdu jest Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, który - w oparciu o art. 434 ustawy o cudzoziemcach - dokonuje czynności polegających na umieszczeniu danych cudzoziemca w Wykazie, przedłużenia okresu obowiązywania wpisu lub usunięcia tych danych zgodnie z kompetencją rzeczową; na podstawie art. 442 ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach, sąd który skazał cudzoziemca na terytorium RP za przestępstwo umyślne lub przestępstwo skarbowe na karę grzywny lub karę pozbawienia wolności, na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, przekazuje Szefowi Urzędu do Spraw Cudzoziemców odpis prawomocnego wyroku celem umieszczenia danych skazanego w wykazie; na mocy art. 444 ust. 1 wskazanej ustawy cudzoziemiec może złożyć do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniosek o udzielenie informacji o wpisaniu jego danych osobowych do Wykazu lub do SIS, sprostowanie jego danych osobowych - zawartych w Wykazie lub w SIS, jeżeli stwierdzi, że są niekompletne, nieaktualne lub nieprawdziwe lub wykreślenie jego danych osobowych, jeżeli zostały tam umieszczone lub są przechowywane z naruszeniem ustawy, - mając to na względzie organ II. instancji nie podzielił argumentacji odwołania jakoby w ramach danego postępowania powinno się badać z urzędu zasadność, a także podstawy prawne zamieszczenia wpisu danych osobowych cudzoziemca w Wykazie; za błędne uznano wywody, jakoby obowiązek rzetelnej i gruntownej analizy obejmował także weryfikację, czy faktycznie zaistniały przesłanki ustawowe, nakazujące dokonanie wpisu danych do wykazu; jak wskazano, z taką tezą nie można się zgodzić w kontekście zapisów ustawy o cudzoziemcach, określających katalog zdarzeń, których spełnienie powoduje zamieszczenie danych cudzoziemca w wykazie, katalog przesłanek negatywnych, wyłączających dokonanie wpisu do wykazu i norm kompetencyjnych, wyznaczających organ właściwy w sprawie; oczekiwanie od organów Straży Granicznej pozyskiwania i udostępniania tego typu danych uznano za bezzasadne, - odnosząc się do zarzutu naruszenia reguły proceduralnej z art. 7 K.p.a. upatrywanego w zaniechaniu wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału w sprawie, a w szczególności rozpoznania zasadności zamieszczenia danych Cudzoziemca się w Wykazie wskazano, że przepis ten statuuje zasadę dochodzenia prawdy obiektywnej, poprzez zobligowanie organów administracji publicznej do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego; w niniejszej sprawie organ dokonał wiążących ustaleń w kwestii figurowania danych osobowych Cudzoziemca w Wykazie; dokonał wiążącej oceny ustalonego faktu o charakterze prawotwórczym w świetle obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa, co w konsekwencji posłużyło do zastosowania normy prawnej nakazującej wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy wjazdu; art. 77 K.p.a. nakłada na organ obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego; kierując się normą prawa materialnego organ ocenia, jakie fakty mają istotne znaczenie dla sprawy, czy wymagają udowodnienia i jakie dowody w tym celu są konieczne; bezspornym jest fakt, że w trakcie prowadzonych czynności administracyjnych w przedmiotowej sprawie wzięto pod uwagę całość zgromadzonego z urzędu materiału dowodowego, uwzględniającego fakty mogące mieć wpływ na rodzaj wydanego rozstrzygnięcia; ustalenie faktu figurowania danych osobowych w Wykazie, było przesłanką wystarczającą, a zarazem konieczną dla podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie; powyższe oznacza, że podjęto czynności w celu wszechstronnego i dokładnego zbadania wszystkich okoliczności sprawy; czyni to zadość zasadzie proceduralnej, określonej w art. 80 K.p.a., - za nietrafny uznano argument odwołania jakoby decyzja o odmowie wjazdu naruszała przepisy prawa materialnego - art. 5 ust. 1 dyrektywy 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich (Dz.Urz. UE wyd. spec. 5/t. 5 str. 46 ze zm.); art. 3 ust. 1 tej dyrektywy stanowi, że jej beneficjentami są wszyscy obywatele UE, którzy przemieszczają się do innego Państwa Członkowskiego lub przebywają w innym Państwie Członkowskim, niż Państwo Członkowskie, którego są obywatelami, oraz do członków ich rodziny, jak zdefiniowano w art. 2 ust. 2, którzy im towarzyszą lub do nich dołączają; również przepisy art. 29 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach stanowią, że przepisy ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (Dz.U. z 2014 r. poz. 1525 ze zm.), będącej w głównej mierze wyrazem implementacji postanowień wskazanej dyrektywy, mają zastosowanie jedynie do przekraczania granicy przez członka rodziny obywatela polskiego, który powraca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej po okresie zamieszkiwania w innym państwie członkowskim UE, państwie członkowskim Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, gdzie był pracownikiem lub pracował na własny rachunek; taka sytuacja nie miała w tym przypadku miejsca, w związku z tym w sprawie odmowy wjazdu należało zastosować przepisy ustawy o cudzoziemcach, - zauważono także, że karta pobytu czasowego dla Cudzoziemca została wydana w celu "umożliwienia dostępu do rynku pracy", a nie z uwagi na zawarcie związku małżeńskiego z obywatelką polską; jak odnotowano na marginesie, z zapisów w dostępnych systemach informatycznych wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Cudzoziemca na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] stycznia 2011 r., utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] października 2010 r. w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony; uznano bowiem, że została wyczerpana przesłanka z art. 57 ust. 1 pkt 4 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573 ze zm.) - związek małżeński został zawarty w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. W skardze zarzucono naruszenie przepisów prawa: - materialnego, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 436 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, poprzez jego błędną wykładnię i niezastosowanie; - art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności podpisana dnia 4 listopada 1950 r. w Rzymie (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 i 285 ze zm.), zwanej dalej "Konwencją Rzymską", poprzez jego niezastosowanie; - art. 47 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez jego niezastosowanie, - procesowego – art. 77 w zw. z art. 7 K.p.a., poprzez nieuwzględnienie całokształtu materiału dowodowego. Uzasadniając skargę podniesiono, że organ administracji nie uwzględnił faktu pozostawania Cudzoziemca od 26 września 2009 r. w związku małżeńskim z p. J. K. - obywatelką Rzeczypospolitej Polskiej. Dlatego też, umieszczenie go Wykazie, a także będąca jego następstwem odmowa wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są bezprawne. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko, wyrażone w zaskarżonym akcie. W trakcie rozprawy (k. 42) Pełnomocnik skarżącego oświadczył, wobec pytania Sądu, że toczy się postępowanie w przedmiocie wykreślenia Cudzoziemca z Wykazu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd oddalił skargę, gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa. Jak wskazał organ administracji, czemu nie zaprzecza się w skardze, a co potwierdzają załączone do akt sprawy stosowne wydruki (k. 24 i 84 akt adm.), dane Cudzoziemca, na dzień wydania decyzji organów obu instancji znajdowały się w Wykazie. zachodziły więc przesłanki do wydania decyzji w myśl art. 28 ust. 1 pkt 7 ustawy o cudzoziemcach. Nie zachodziły równocześnie przesłanki negatywne dla orzeczenia o odmowie wjazdu wskazane w dalszych jednostkach redakcyjnych przywołanego art. 28. Ponowne przytaczanie argumentacji organu administracji byłoby bezzasadne z uwagi na jej uprzednie szczegółowe zreferowanie. Sąd przyjmuje ją za własną. Odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać ze są one bezzasadne. Wypada jedynie dodać, że - wobec przyjętych w krajowym porządku prawnym rozwiązań, gdy chodzi o funkcjonalnie Wykazu - kompetencje w zakresie weryfikacji prawidłowości zapisów, co do umieszczonych w nim osób przypisano innemu organowi administracji (wyspecjalizowanemu w danych sprawach merytorycznie – Szefowi Urzędu ds. Cudzoziemców) niż orzekające o zakazie wjazdu organy o funkcjach stricte policyjnych (organy Straży Granicznej). Tego rodzaju podział – przypisanie jednemu z organów kompetencji w zakresie nadzoru nad prawidłowością danych, gdy chodzi o prowadzenie wykazu (przy czym - co istotne - orzeczenia w tym przedmiocie mają formę władczych rozstrzygnięć - decyzji administracyjnych) - wyklucza przyjęcie, jakoby inne organy były uprawnione w praworządnym państwie do zajmowania stanowiska w tożsamych kwestiach – co do zasadności umieszczenia danej osoby w Wykazie. Organy bowiem mają obowiązek z urzędu przestrzegać swojej kompetencji (art. 19 K.p.a.). Wobec wskazanych uwarunkowań formalnych, organy orzekające w mniejszej sprawie nie były uprawnione do weryfikacji, czy dane Cudzoziemca zasadnie zamieszczono w Wykazie a stosowne uwagi w danym zakresie, sformułowane w uzasadnieniu skarżonego orzeczenia, miały jedynie charakter informacyjny. Wskazana uwaga dotyczy także kwestii zasadności umieszczenia Cudzoziemca w Wykazie wobec podnoszonej w skardze okoliczności, że pozostaje on w związku małżeńskim z obywatelka Polska wobec treści art. 136 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Kwestie zasadności zamieszczenia w wykazie mieć na uwadze wyłącznie organ właściwy do prowadzenia Wykazu, mając na uwadze zasadę, że umieszczenie w wykazie wyklucza możliwość wjazdu a więc może stanowić przeszkodę w życiu rodzinnym małżonków. Odrębną kwestią, wykraczającą poza granice mniejszej sprawy, jest to, czy w danym przypadku życie rodzinne może być uznane za podlegające stosowanej ochronie, skoro orzeczono że małżeństwo zostało zawarte w celu obejścia prawa. W tej sytuacji bezskuteczne jest formułowanie zarzutów naruszenia stosownych regulacji prawa materialnego, dotyczących ochrony życia rodzinnego (w myśl Konwekcji Rzymskiej czy Konstytucji RP.). Wobec przyjętego modelu podziału kompetencji, kwestie te nie podlegały rozważaniu w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. Z kolei - w ocenie Sądu - nie można uznać, aby przyjęte rozwiązania legislacyjne – przypisanie kompetencji do orzekania w przedmiocie ochrony praw osoby wpisanej do Wykazu innemu organowi niż wykonującemu funkcje w zakresie ochrony granic – niweczyło realną możliwość ochrony życia rodzinnego Cudzoziemca. Sam podział kompetencji, nie skutkuje nadmiernym wydłużeniem postępowania. Osoba, która poweźmie informacje o zamieszczeniu jej w Wykazie (np. na etapie próby przekroczenia granicy), może niezwłocznie zainicjować postępowanie administracyjne – kierując wniosek do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców - zmierzające do weryfikacji ewentualnie wadliwych zapisów. Jak wynika z oświadczenia Pełnomocnika skarżącego, stosowne postępowanie zostało zresztą wszczęte. Nie można z kolei uznać, aby ta sama kwestia merytoryczna mogła być przedmiotem orzekania przed dwoma różnymi organami praworządnego państwa, w odrębnych postępowaniach. Z perspektywy zainteresowanego, przyjęty podział kompetencji, nie stanowi z kolei nadmiernej dolegliwości z punktu widzenia możliwości realnej ochrony dobra, jakim jest życie rodzinne, o ile przysługujące Cudzoziemcowi prawa w danym zakresie były naruszone, w następstwie zamieszczenia jego danych w Wykazie. W tym świetle bezzasadne są także zarzuty, gdzie wywodzi się jakoby sprawa nie została w wystarczającym zakresie wyjaśniona. Jak wskazano, istotną w sprawie okolicznością w danym postępowaniu jest faktyczne umieszczenie danej osoby w Wykazie, co jest faktem w skardze niekwestionowanym. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.