IV SA/Wa 130/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka Sędzia NSA Tadeusz Cysek Asesor WSA Anna Szymańska (spr.) Protokolant Julia Dobrzańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2004r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2004 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu nieruchomości rolnej na rzecz Skarbu Państwa I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz S. M. kwotę 240,00 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; III. nakazuje ściągnąć od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz Kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 100,00 zł (sto złotych) tytułem nieuiszczonej części wpisu sądowego. Decyzją z dn. [...].08. 1997 r. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu wniosku S. M. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy K. z dn. [...].10.1999 r. na [...] w sprawie przejęcia od A. M. na własność Państwa w zamian za spłaty pieniężnie działki nr [...] położonej we wsi S. W uzasadnieniu wskazano, że A. M. wnioskiem z dn. 12.09.1979 r. wystąpił do Urzędu Gminy K. o odpłatne przejęcie na Skarb Państwa działki nr [...], Naczelnik Gminy K. decyzją z dn. [...].10.1979 r. orzekł o przejęciu na własność Państwa działki za kwotę 6.000 zł. Przejęcie nastąpiło na podstawie art. 53 ustawy z dn. 27.10.1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140). Wobec tego, że właściciel działki A. M. wystąpił o przejęcie działki na rzecz Skarbu Państwa, a nie miał wieku emerytalnego, jak również nie został zaliczony do I lub II grupy inwalidzkiej, zostały spełnione warunki ustawy do przejęcia za odpłatnością. Przejęty grunt nie został rozdysponowany i dlatego były właściciel do chwili śmierci użytkował go. Obecnie działka nr [...] odpowiada działce nr [...]. Wskutek odwołania wniesionego przez S. M., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dn. [...].02.2004 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa, albowiem A. M. złożył o to wniosek na piśmie. W odniesieniu zaś do zarzutów odwołania Minister podniósł, iż z materiału dowodowego nie wynika, aby oświadczenie A. M., zawarte we wniosku o przejecie było dotknięte jakąkolwiek wadą oświadczenia woli, wskazaną w kc. Twierdzenia zaś odwołującego się, że podpis brata jest sfałszowany nie można uznać za udowodnione, bowiem wymagane jest stwierdzenie tego przez sąd w postępowaniu karnym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. M. podniósł, iż stanowisko Ministra, że brat jego zrzekł się działki, jest błędne. Brat bowiem sprzeciwiał się przejęciu działki, czego dowodem było nie pobranie zaoferowanej mu spłaty. W latach 80. nie wypłacona została bowiem ta kwota przez Bank [...] w K. Nadto nie pogodził się z jej przejęciem, władając nią do śmierci. Skarżący stwierdził nadto, iż wniosek brata złożony do Urzędu o przejęcie działki został wraz z podpisem "sfałszowany". W odpowiedzi zaś na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie odwołując się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 ustawy z dn. 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest realizowana pod względem zgodności z prawem. Mając powyższe kryterium na uwadze, Sąd uznał, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa . Jak wynika z akt administracyjnych postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy K. zostało wszczęte na wniosek S. M., brata byłego właściciela przedmiotowej nieruchomości. A. M. zmarł [...].08.1993 r., a spadek po nim na podstawie ustawy nabyli dwaj bracia tj. T. M. i S. M. po - części każdy z nich (postanowienie Sądu Rejonowego w R. z dn. [...].02.1994 r. sygn. akt [...]). T. M. był osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną, ale jego prawa reprezentowała ustanowiona postanowieniem Sądu Rodzinnego opiekunka M. M. O ile zatem decyzja wydana przez Wojewodę została doręczona również opiekunowi spadkobiercy zmarłego właściciela, o tyle Minister Rolnictwa prowadził postępowanie jedynie z udziałem wnioskodawcy S. M., nie dokonując ustaleń odnośnie sytuacji drugiego ze spadkobierców. W wypadku zaś śmierci T. winien wezwać jego spadkobierców i prowadzić postępowanie z ich udziałem. Nie można wykluczyć, że jedynym spadkobiercą - w wypadku śmierci - T. jest S., jednakże ustalenia te winny być poczynione przez organ II instancji. Stosownie bowiem do dyspozycji art. 10 § 1 kpa organ zobowiązany jest zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, co oznacza, iż ciąży na nim obowiązek ustalenia kręgu wszystkich osób, które mają interes prawny w tym konkretnym postępowaniu, a w wypadku śmierci jednej z nich, prowadzić postępowanie z udziałem jej spadkobierców. Przede wszystkim jednak należy stwierdzić, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o przejęciu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa jako strona powinien uczestniczyć aktualny jej właściciel. Jak wynika z wypisu z rejestru gruntów wydanego na datę po wszczęciu postępowania nieważnościowego, właścicielem działki obecnie nr ewid. [...] była Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa, która w dniu [...].01.2003 r. przedmiotową działkę sprzedała osobie trzeciej. Wobec powyższego do dnia zbycia nieruchomości udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony, winna brać Agencja, po zmianie zaś właściciela, jej nabywca. Tymczasem zarówno Wojewoda, jak również Minister prowadzili postępowanie bez udziału wszystkich osób, którym przysługuje przymiot strony, co stanowi podstawę do wznowienia takiego postępowania, zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Stwierdzenie zaś przez sąd administracyjny takiego uchybienia skutkuje uchyleniem kontrolowanej decyzji, niezależnie czy miało ono wpływ na jej treść. Mając powyższe na uwadze, Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1b. ustawy z dn. 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak na wstępie. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 i art. 205 § 2 oraz art. 223 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.