IV SA/Wa 1300/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędzia WSA Michał Sowiński, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi "P." [...] Wspólnota [...] z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego "P." [...] Wspólnota [...] z siedzibą w W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] lutego 2009 roku, Nr [...] Prezydent Miasta W. zezwolił na usunięcie drzew w związku z planowaną modernizacją boiska szkolnego Zespołu Szkół przy ul. [...] w W. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła organizacja P. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2009 roku, Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że analiza przedłożonych przez organizację dokumentów wskazuje, iż organizacja P. jest organizacją związaną ze strukturą samorządową, która działa na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym. Z art. 5 ust. 1 i 2 tej ustawy (w brzmieniu obowiązującym na dzień 18 listopada 1995 roku), gmina może tworzyć jednostki pomocnicze takie jak sołectwa, dzielnice, osiedla i inne. Tworzenie takich jednostek następuje na podstawie uchwały rady gminy, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami lub z ich inicjatywy. Organizacja P. jest jednostką pomocniczą niższego rzędu, funkcjonującą w ramach samorządu gminnego, nie posiadającą osobowości prawnej ani też uprawnienia do podejmowania działań na rzecz osób trzecich. Zakres jej działania obejmuje reprezentację interesów mieszkańców osiedla [...] wobec gminy W., ale jako struktury funkcjonującej w ramach systemu ustrojowego gminy jako podstawowej jednostki podziału terytorialnego. Z uwagi na instytucjonalny oraz systemowy charakter działania organizacji P. nie może być ona uznana za organizację społeczną w rozumieniu art. 5 § 2 pakt 5 k.p.a., która może działać na prawach strony w postępowaniu administracyjnym. Z powyższych względów, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, należało stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania oraz odmówić przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła organizacja P. podnosząc zarzut, iż zgodnie z treścią art. 28 k.p.a. stroną postępowania jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku sprawa dotyczy. Tym samym, zdaniem skarżącej, nie ma znaczenia czy organizacja jest ona organizacją społeczną, czy też przysłowiowym "Panem Kowalskim". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu. Zaskarżone postanowienie zapadło z naruszeniem art. 8 k.p.a. Zgodnie z treścią wyżej wymienionego przepisu organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. W przedmiotowej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdziło wniesienie odwołania z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia nie zostały jednak przedstawione argumenty odnoszące się do wydanego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przedstawione zostały argumenty przemawiające za tym, że organizacja P. nie może być uznana za organizację społeczną w rozumieniu art. 5 § 2 pakt 5 k.p.a., która może działać na prawach strony w postępowaniu administracyjnym. Argumenty nie mają nic wspólnego z oceną zasadności wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Nie ulega wątpliwości, że organ odwoławczy, do którego wpływa odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, winien najpierw ustalić czy odwołanie to oraz wniosek złożyła strona postępowania lub organizacja społeczna mogąca działać na prawach strony. Jeśli odwołania i wniosku o przywrócenie terminu nie złożyła strona lub organizacja społeczna działająca na prawach strony, to brak jest podstaw do merytorycznego rozpatrywania tych środków procesowych. Organ odwoławczy winien wydać wówczas decyzję 0 umorzeniu postępowania odwoławczego. W uchwale z dnia 5 lipca 1999 roku, sygn. akt OPS 16/98 (ONSA 1999/4/119) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że: "Stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.". Powyższy pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego należy w pełni podzielić. Ma ona zastosowanie także do sytuacji, gdy odwołanie wnosi organizacja, która nie może być uznana za organizację społeczną, mogącą działać na prawach strony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinno zdecydować się czy uważa, że organizacja P. nie może być uznana za organizację społeczną która może działać na prawach strony w postępowaniu administracyjnym i wnieść odwołanie, czy też uważa, że organizacja może brać udział w postępowaniu i wnieść odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. Jeśli zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego organizacja P. nie może być uznana za organizację społeczną, która może działać na prawach strony w postępowaniu administracyjnym Kolegium powinno wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego wskazując w uzasadnieniu argumenty przemawiające za tym stanowiskiem. Jeśli natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze uzna, że organizacja ta może brać udział w postępowaniu, to winno rozpoznać wniosek 0 przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Podstawą odmowy przywrócenia terminu nie mogą być argumenty wskazujące na to, że organizacja składająca taki wniosek nie jest organizacją mogącą brać udział w postępowaniu na prawach strony. Dezorientuje to bowiem adresata postanowienia co do tego jakiego rodzaju rozstrzygnięcie zostało w istocie wydane. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c, art. 152 1 art. 200 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 roku Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.