IV SA/Wa 1302/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Tomiło-Nawrocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2014 r. sprawy ze skargi P. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego P. C. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. Wojewoda [...], dalej zaskarżona decyzja, decyzja organu II instancji, po rozpoznaniu odwołania P. C., dalej skarżący, od decyzji Wójta Gminy I., dalej organ I instancji, z dnia [...] stycznia 2014 r.nr. [...], orzekającej o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z nieruchomości położonej przy ulicy [...] w I., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższe rozstrzygnięcie było wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej organów. Postępowanie o wymeldowanie skarżącego zostało wszczęte na wniosek E. C., właścicielki tej nieruchomości. Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. organ I instancji orzekł o wymeldowaniu skarżącego z przedmiotowej nieruchomości. Skarżący nie zgodził się z powyższą decyzją i złożył odwołanie. Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ II instancji podzielił ustalenia organu I instancji z których wynikało, że skarżący dobrowolnie wyprowadził się z przedmiotowego lokalu, po uprzednim zabraniu z niego większości rzeczy (meble z salonu, telewizor, piec kominowy, kanapę, stół i krzesła, komodę zmywarkę, mikrofalówkę, zestaw głośników, radio telewizor, agregat prądotwórczy, elementy do rynien i rur spustowych większość wartościowych rzecz). Miało to miejsce 15 sierpnia 2013 r. kiedy to skarżący wyszedł z torbą podróżną i nie powrócił. Jego była żona w związku z tym wymieniła zamki w drzwiach. Od .tego czasu skarżący nie zamieszkuje w tym domu. Z informacji z Komisariatu Policji dla Powiatu W. w S. wynika, że skarżący od 15 sierpnia 2013 r. nie przebywa w przedmiotowym budynku i że były w nim przeprowadzane interwencję na prośbę obojga byłych małżonków. Z oględzin dokonanych przez organ 17 grudnia 2013 r. wynikało, że pokój zajmowany przez skarżącego jest zamykany na klucz, są tam meble: łóżko, dwa biurka, fotel, szafa z męskimi ubraniami, puste szuflady pod jednym z biurek, 2 telewizory, kartony na podłodze i odkurzacz, książki. Część ubrań, dokumenty i lekarstwa skarżący zabrał w trakcie oględzin. W sądzie Rejonowym dla W. toczy się z powództwa skarżącego, postępowanie o przywrócenie naruszonego przez E. C. posiadania przedmiotowej nieruchomości. Trwa również sprawa o eksmisję skarżącego z tej nieruchomości jednakże postępowanie zostało zawieszone. Poza tym zostało umorzone postępowanie wywołane wnioskiem skarżącego w związku nie wpuszczeniem go przez byłą żonę do budynku tj. o czyn z art. 191 Kodeksu karnego. Postanowienie nie jest prawomocne. Toczy się także przeciwko skarżącemu postępowanie o czyn z art. 207 § 1 kodeksu karnego (Sąd Rejonowy dla W., syg. akt. [...].). Organy obu instancji uznały, że niesporne jest, że skarżący od 15 sierpnia 2013 r. nie zamieszkuje w przedmiotowej nieruchomości, nie nocuje tam ani nie korzysta ze sprzętów które się tam znajdują. Świadczą o tym wyjaśnienia stron postępowania, ustalenia poczynione przez organ w czasie oględzin, oraz informacje przekazane przez Policję i Gminny Zespół Interdyscyplinarny w I. Oceniając przesłankę dobrowolności i trwałości, niezbędną do wymeldowania, w świetle art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r, nr. 139, poz. 993 ze zm.), dalej ustawa o ewidencji, organ II instancji uznał, że skarżący skoncentrował swe sprawy życiowe w innymi miejscu a toczące się z jego wniosku procedury: Niebieskiej Karty i o bezprawne niewpuszczenie go do domu zostały umorzone. Poza tym nadal jest prowadzona Niebieska Karta z wniosku byłej żony skarżącego. Zdaniem organu skarżący zdaje sobie sprawę z tego, że po prawomocnym podziale majątku dorobkowego będzie musiał się wyprowadzić i rozważa możliwość zamieszkania w K. lub K. Poza tym E. C. jest jedyną współwłaścicielką tej nieruchomości i składnik ten nie będzie przedmiotem podziału w trakcie postępowania o podział majątku dorobkowego stron. Zdaniem organu te działania faktyczne wraz z faktem, iż skarżący w trakcie oględzin zabrał część swoich rzeczy, stoją w sprzeczności z toczącym się postępowaniem sądowym o przywrócenie posiadania. Sprawa ta nie została zakończona i nie może stanowić podstawy do odmowy wymeldowania. Posiadanie "meldunku" nie ma znaczenia dla stosunków cywilnoprawnych. W sytuacji gdy sprawa ta zostanie przez skarżącego wygrana i sąd przywróci mu posiadania oraz gdy skarżący powróci do budynku będzie to obligowało go do powtórnego zameldowania – zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności. Skargę na decyzję Wojewody [...] wywiódł skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazał, że nieruchomości nie opuścił dobrowolnie. Potwierdza to wyrok sądu uwzględniający przywrócenie naruszonego posiadania. Zakwestionował ustalenia organu o procedurach Niebieskiej Karty wskazując, że obie z tych procedur zostały zakończone. Odnosząc się do kwestii związanej z zabraniem z warsztatu stolarskiego maszyn i urządzeń wyjaśnił, że uczynił to aby "ratować swoje stanowisko pracy i utrzymania". Przedmioty te uległyby zniszczeniu, ponieważ E. C. rozebrała dach nad warsztatem. Podobnie uczyniła z częścią jego rzeczy, które spakowała w worki i wystawiła przed dom. Zwrócił także uwagę, że sprawa o podział majątku nie jest prawomocna i nie dotyczy ruchomości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia. Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803). Podstawą prawną do wydania zaskarżonej decyzji był przepis art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (D.U. 2006. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z jego treścią organ ma obowiązek z urzędu lub na wniosek strony orzec o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. Za pobyt stały uważa się zamieszkiwanie z zamiarem stałego pobytu tj. z wolą koncentracji w danym miejscu swych spraw życiowych. Z kolei opuszczenie lokalu związane jest z zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i skoncentrowaniem swych spraw życiowych w innym miejscu. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 cyt. ustawy). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona wtedy, gdy opuszczenie ma charakter trwały i jest dobrowolne. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizyczna nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe. Rezygnacja z przebywania w lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu przyjmuje się także sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. W sytuacji gdy opuszczenie lokalu mogło nastąpić na skutek stawianych przeszkód w dalszym zamieszkiwaniu, o opuszczeniu lokalu można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (por. m. in. wyrok NSA z dnia 12.04.2001 r., sygn. akt V SA 3078/00). Oceniają w tym aspekcie zaskarżoną decyzję Sąd uznał, że organ przy jej wydawaniu naruszył przepis prawa materialnego tj. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i przepisy postępowania tj. art. 7, 77 § 1, 80 i 136 k.p.a. a w konsekwencji art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Naruszenie polegało przede wszystkim na błędnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło organ do wadliwego ustalenia, że skarżący opuścił lokal dobrowolnie, co stanowi naruszenie przepisu prawa materialnego t.j.art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. W ocenie Sądu zebrany materiał dowodowy nie dawał podstaw do ustalenia, że skarżący dobrowolnie opuścił zamieszkiwaną wcześniej nieruchomość. Wbrew twierdzeniom organu z wyjaśnień skarżącego wynikało tylko że opuścił lokal 15 sierpnia 2013 r. Organ nie uwzględnił, że już 18 sierpnia 2013 r. gdy skarżący pojawił się na nieruchomości nie został do niej wpuszczony, ponieważ jego była żona wymieniła zamki. Reakcją na to było wniesienie przez skarżącego powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania. Okolicznościom tym generalnie właścicielka nieruchomości nie zaprzeczała. Wadliwie zatem organ, w tych okolicznościach sprawy uznał, że skoro skarżący po 15 sierpnia 2013 r. nie powrócił do zamieszkiwanego wcześniej budynku, spełniona została przesłanka dobrowolności. Organ z jednej strony podkreślił linię orzeczniczą sądów administracyjnych z której wynika, że przesłanka dobrowolności nie zostaje spełniona gdy zainteresowany podejmie kroki prawne w celu przywrócenia posiadania przy jednoczesnym uznaniu, że skoro sprawa tego rodzaju jest w toku to nie może ta okoliczność decydować o braku podstaw do wymeldowania. Takie stanowisko organu jest wewnętrznie sprzeczne i nie zasługuje na aprobatę sądu. Także fakt, że skarżący wziął z warsztatu i zajmowanego przez siebie wcześniej pokoju rzeczy i maszyny nie stanowi w tych okolicznościach elementu przesądzającego o spełnieniu przesłanki dobrowolności. W ocenie Sądu skoro skarżący, poprzez fakty dokonane polegające na wymianie zamków, nie ma na bieżąco dostępu do domu, musi nie tylko gdzieś mieszkać ale i mieć rzeczy osobiste i rzeczy potrzebne do pracy – bez których nie da się przecież funkcjonować. Podkreślić należy, że wbrew ustaleniom organu, m.in. z dowodu z oględzin wynikało, iż w zajmowanym przez skarżącego pokoju znajdują się w nim nadal przedmioty codziennego użytku, w tym ubrania i leki – co świadczy o tym, że po stronie skarżącego brak było zamiaru opuszczenia przedmiotowego pokoju na stałe tj. z zamiarem skoncentrowania swych spraw życiowych w innym miejscu. Nawiasem mówiąc organ nie ustalił jakim. Nie zmienia takiej oceny fakt, że Prokuratura umorzyła postępowanie o czyn z art. 191 Kodeksu karnego, tym bardziej, że orzeczenie nie jest prawomocne. Nie zmienia tego także i to, że Policja w trakcie wywiadu środowiskowego ustaliła, że skarżący nie przebywa pod wskazanym adresem zameldowania, ponieważ sam skarżący przyznał, że taki stan ma miejsce – okoliczność ta nie jest kwestionowana. Nie przebywanie wynika, w ocenie Sądu, z zachowania jego byłej żony która własnym działaniem pozbawiła go dostępu do nieruchomości poprzez wymianę zamków. Poza tym organ nie wziął pod uwagę informacji uzyskanej w drodze wywiadu przeprowadzonego przez Rewir Dzielnicowy w K. (na faks z 12 marca 2014.), z której wynika, że skarżący, wbrew wywodom decyzji i zapewnieniom byłej żony, nie przebywa na stałe w K. Z informacji tej wynika, że bywa tam sezonowo aby wykonać prace polowe a zimą wcale, ponieważ nie ma tam ogrzewania. Okoliczności te wskazywały, że po stronie skarżącego brak było spełniania przesłanki dobrowolności. Okoliczność, że toczy się, a obecnie został już wydany pozytywny dla skarżącego wyrok w sprawie o przywrócenie posiadania, powinna być wzięta przez organ pod uwagę w pierwszej kolejności. Organ II instancji bez żadnej podstawy prawnej uznał (str. 5 decyzji), że działania skarżącego polegające na zabieraniu rzeczy, zakończeniu procedury Niebieskiej Karty, fakt, że właścicielką nieruchomości jest była żona skarżącego i że nieruchomość ta nie wchodzi w skład majątku dorobkowego stron, "pozostają w oczywistej sprzeczności z toczącą się przed sądem powszechnym sprawą o przywrócenie naruszonego posiadania". Wyłącznie sąd powszechny, a nie organ administracji jest uprawniony do oceny czy zaistniały przesłanki do przywrócenia naruszonego posiadania. Bez znaczenia dla oceny przesłanki do wymeldowania jest okoliczność, iż wyłączną właścicielką przedmiotowej nieruchomości jest E. C. W postępowaniu o wymeldowanie organ bada jedynie czy doszło do opuszczenia lokalu w którym osoba była zameldowana z zamiarem skoncentrowania swych spraw życiowych w innym miejscu i dobrowolność w jego opuszczeniu. Nie bada tytułu prawnego do nieruchomości. Fakt, że E. C. jest jej właścicielką nie ma w takim wypadku żadnego znaczenia. Podkreślić należy, że zameldowanie potwierdza jedynie stan faktyczny związany z przebywaniem w określonym miejscu i nie rodzi po stronie uprawnionego żadnych praw rzeczowych do danego lokalu. W tej sprawie skarżącemu, wyrokiem rozwodowym, przyznane zostało jedynie prawo do dalszego zajmowania części domu, które to prawo ustanie w momencie gdy strony dokonają ostatecznego (prawomocnego), podziału majątku dorobkowego. Także zakończenie postępowania karnego z art. 207 § 1 kodeksu karnego (znęcanie się), nie będzie wpływało na rozstrzygnięcie w przedmiocie wymeldowania. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut, iż organ nie wziął pod uwagę wszystkich informacji o procedurach Niebieskiej Karty. Z protokołu z 12 listopada 2013 r. Gminnego Zespołu Interdyscyplinarnego w I. wynika, tak jak to przyjął organ, że została zakończona tylko procedura w stosunku do E. C. (potwierdza to także pismo tego Zespołu z 30. 10.2013r.). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ II instancji, kierując się powyższymi wskazaniami i ocenami sądu dokona ponownej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym ustali czy uprawomocnił się wyrok w sprawie [...], którego treść ma kluczowe obecnie znaczenie w sprawie. Zadba aby uzasadnienie rozstrzygnięcia odpowiadało treści art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. z 2012 r. poz. 270), dalej p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.