IV SA/Wa 1307/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Miron, Asesor WSA Joanna Skiba (spr.), Protokolant Hanna Parypa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2007 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Ministra Gospodarki z dnia (...) maja 2007 r. nr (...) w przedmiocie zwrotu podania uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Ministra Gospodarki z dnia (...) marca 2007 r. nr (...) Postanowieniem z dnia [...] maja 2007 roku nr [...] Minister Gospodarki utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] marca 2007 roku nr [...] orzekające o zwrocie B. B. jej podania z dnia 30 listopada 2006 roku o " stwierdzenie nielegalności nacjonalizacji" części nieruchomości przy ul. [...] w K. o pow. 1185 m2 wraz z podaniem jej poprzednika prawnego – J. N. z dnia 29 marca 1990 roku. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ orzekający przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Podaniem z dnia 29 marca 1990 roku J. N. wystąpił do Ministra Przemysłu o "anulację" decyzji Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] maja 1954 roku , na podstawie której K. Zakłady T. (poprzednik, prawny Zakładów E. w K.) przejęły od M. w K. protokołem zdawczo- odbiorczym z dnia [...] maja 1954 r. niezabudowany teren o powierzchni 1185 m2 wchodzący w skład nieruchomości o pow. 0,2646 ha położonej w K. przy ul. [...]. W konsekwencji złożonego wniosku Wojewoda K. wszczął postępowanie wyjaśniające w przedmiotowej sprawie , które zostało zawieszone do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy w K. sprawy o zasiedzenie przez Zakłady E. w K. przedmiotowej nieruchomości. Następnie decyzją Wojewody K. z dnia [...] stycznia 1994 roku zawieszone postępowanie zostało umorzone , z uwagi na to , że ww. zakłady przekształciły się w spółkę z.o.o. która aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1992 roku nabyła od J. N. ww. nieruchomość , w związku z czym sprawa zwrotu stała się bezprzedmiotowa. W dniu 30 listopada 2006 roku B. B. ( następca prawny J. N. ) wystąpiła do Ministra Gospodarki z pismem , w którym zwróciła się o stwierdzenie "nielegalności nacjonalizacji" części nieruchomości o pow. 1185 m2. W uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] maja 2007 roku organ naczelny uznał, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła prawdopodobnie majątek opuszczony w rozumieniu art. 1 dekretu za dnia 8 marca 1946 roku o majątkach opuszczonych i poniemieckich ( Dz. cepa. Nr 13 poz. 87 ) , co należy przyjąć za wyraźną wzmianką w protokole zdawczo- odbiorczym z dnia [...] marca 1954 r. z przekazania przedmiotowej nieruchomości przez M. w K. na rzecz K. Zakładów T. w K. ul.[...]. Zgodnie z art. 20 ww. dekretu do rozpoznawania wniosków o przywrócenie posiadania właściwe były sądy grodzkie właściwe wg miejsca , w którym znajdował się opuszczony majątek. Z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy wynika, że względem omawianej nieruchomości nie były wydane żadne decyzje nacjonalizacyjne w trybie obowiązujących wówczas dekretów i ustaw o przejęciu nieruchomości na własność Państwa , a zatem jej właścicielami byli przez cały czas J. S. i J. N. ( poprzedniczki prawne J. N.) . Decyzje nacjonalizacyjne wywoływały zmiany w sferze prawa własności, natomiast decyzje o przekazaniu mienia przez jedną jednostkę państwową we władanie określonego innego podmiotu państwowego (taką decyzją było Zarządzenie Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] maja 1954 roku ) nie wywierały skutków rzeczowych i właściciele mogli domagać się przed sądami powszechnymi przywrócenia posiadania będącego ich własnością mienia. Brak w obiegu prawnym takiej decyzji wyklucza rozpatrzenie złożonego w trybie administracyjnym przez B. B. i jej poprzednika prawnego J. N. wniosku o stwierdzenie " nielegalności nacjonalizacji przedmiotowej nieruchomości". Z tych wszystkich względów Minister Gospodarki uznał, że podniesiony przez wnioskodawczynię "faktyczny zabór mienia" dokonany po II wojnie światowej przez szereg podmiotów prawnych daje wyłączną podstawę do wystąpienia ze stosownymi roszczeniami przez uprawnionych na drogę sądową, dlatego na podstawie art. 66 § 3 kpa zwrócono podanie je wnoszącemu. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła B. B. podnosząc, że zarówno jej ojciec jak i ona nie składali wniosku o stwierdzenie nielegalności decyzji nacjonalizacyjnej w sprawie przedmiotowej nieruchomości , lecz wniosek o stwierdzenie nielegalności nacjonalizacji przedmiotowej nieruchomości. Podniosła również , że nie istniała żadna droga sądowa do domagania się zwrotu przedmiotowej nieruchomości , ponieważ o jej zagrabieniu na cele nacjonalizacyjne właściciele nie zostali poinformowani. Opisała również jaki wpływ na sąsiednie nieruchomości ma prowadzenie produkcji przemysłowej w znacjonalizowanej nieruchomości . W konkluzji skargi wniosła o uchylenie przedmiotowego postanowienia i zobowiązanie Ministra Gospodarki do wydania decyzji o nielegalności przeprowadzonej nacjonalizacji, a tym samym dania wnioskodawczyni możliwości dochodzenia odszkodowania od Skarbu Państwa za "odwartościowanie" mąjtku i utracone korzyści. W piśmie uzupełniającym złożoną skargę podniosła dodatkowo , że Minister Gospodarki powołuje się na zarządzenie Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] maja 1954 roku, nie wykonując żadnych starań w celu jego odnalezienia. Minister Gospodarki w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje . Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Biorąc pod uwagę powyższe kryteria skargę należało uznać za uzasadnioną. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2007 roku oraz poprzedzającego je postanowienia z dnia [...] marca 2007 roku, jako podstawę zwrotu podania B. B. podano art. 66 § 3 kpa , który stanowi, że jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Jednak możliwość zastosowania tego przepisu występuje wyłącznie w sytuacji, gdy z żądania określonego w podaniu bez żadnej wątpliwości wynika właściwość sądu powszechnego. W przedmiotowej sprawie organ uznał, że w stosunku do nieruchomości o pow. 1185 m2 położonej K. przy ul [...] nie toczyło się postępowanie administracyjne , zakończone wydaniem przez właściwy organ decyzji nacjonalizacyjnej. Powyższe stanowisko organu zostało oparte na analizie treści protokołu zdawczo -odbiorczego z dnia [...] maja 1954 roku ,który został sporządzony na podstawie § 7 punktu 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 roku w sprawie przekazywania nieruchomości oraz piśmie Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] marca 1954 roku skierowanego do Ministra Przemysłu Chemicznego , w sprawie przekazania na rzecz K. Zakładów T. m.in. przedmiotowej nieruchomości. Organ uznał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia , że decyzją nacjonalizacyjną nie było również zarządzenie Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] maja 1954 roku o przekazaniu w zarząd przedmiotowej nieruchomości ww. zakładom . W aktach administracyjnych brak jest jednak ww. zarządzenia. Pytany o tę kwestie podczas rozprawy pełnomocnik organu oświadczył, że powyższego dokumentu nie szukano , gdyż w chwili obecnej przedmiotowa nieruchomość nie stanowi własności B. B. i dlatego nie przysługuje jej przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu. Z tych względów należy uznać , że organ naruszył przy rozpoznawaniu sprawy art. 7 i 77 kpa . Wyrażona w art. 7 k.p.a. zasada kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu oraz zasada prawdy obiektywnej zobowiązuje organy do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy zarówno przy uwzględnieniu interesu społecznego jak i słusznego interesu obywateli. Natomiast obowiązek, o którym mowa w art. 77 § 1 k.p.a., należy rozumieć w ten sposób, że organ administracji publicznej przy zbieraniu materiału dowodowego albo czyni to z własnej inicjatywy, jeżeli uznaje to za konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, albo gromadzi w aktach sprawy dowody wskazane lub przedstawione przez stronę. Naruszenie opisanych wyżej zasad ogólnych k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co stanowiło samodzielną i wystarczającą podstawę do uchylenia zaskarżonych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr153poz. 1270). W tym miejscu należy również wskazać, że w sytuacji , gdyby organ uznał , że wniosek złożyła osoba , której nie przysługuje przymiot strony winien wydać decyzję o odmowie wszczęcia postępowania , a nie postanowienie o zwrocie podania. Przy ponownym rozstrzygnięciu wniosku skarżącej organ winien w pierwszej kolejności zbadać legitymację procesową osoby składającej wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego. W sytuacji uznania, że wniosek został złożony przez stronę, zgromadzić wszelkie orzeczenia związane z przejęciem przedmiotowej nieruchomości przez poszczególne jednostki organizacyjne ( w szczególności zarządzenie Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] maja 1954 roku ), oceni ich skutki w zakresie oddziaływania na prawa wnioskodawczyni, a następnie wyda w tym zakresie stosowne rozstrzygniecie. Z tych wszystkich względów orzeczono jak w wyroku .