IV SA/Wa 131/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Wspólnoty [...] w [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Wspólnoty [...] w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2016 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy odmówić przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 131/17 odrzucił skargę Wspólnoty [...] w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2016 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy. Skarżąca wniosła zażalenie na powołane postanowienie. Wspólnota [...] w [...] (uczestnik postępowania w sprawie IV SA/Wa 131/17) w piśmie z dnia 15 maja 2017 r. również wniosła zażalenie na postanowienie z dnia 19 kwietnia 2017 r. Równocześnie złożyła (na urzędowym formularzu PPPr) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach z dnia 16 maja 2017 r. wnioskodawczyni podała, że nie posiada środków trwałych, natomiast wysokość jej zysku za ostatni rok obrotowy wyniosła 695,07 zł. Wskazała, że posiada dwa rachunki w [...] Salda rachunków określiła na: 1) 3.720,41 zł; 2) 9.241,52 zł; 3) 57.267,58 zł. Oświadczyła, że spłaca dwa kredyty: inwestycyjny (stan zadłużenia 90.247,97 zł) i termomodernizacyjny (stan zadłużenia 320.452,77 zł). Stwierdziła, że miesięczne koszty spłaty kredytów wynoszą około 4.000 zł. Podała, że właściciel jednego z lokali zalega z płatnościami na rzecz Wspólnoty na kwotę 18.630,03 zł. Nadmieniła, że jest zobowiązana do naprawy awarii systemu kanalizacyjnego. W dodatkowym uzasadnieniu wniosku Wspólnota [...] w [...] podniosła ponadto, że w bieżącym roku miała dokonać remontu windy, jednakże niespodziewana awaria systemu kanalizacyjnego spowodowała, że zaszła pilna potrzeba jego wymiany. Ponieważ Wspólnota nie posiada środków na zrealizowanie tak poważnego przedsięwzięcia, w marcu bieżącego roku, przy licznych protestach, właściciele lokali podjęli uchwałę o zwiększeniu zaliczki na fundusz remontowy. Brak środków uniemożliwił podpisanie umowy z wykonawcą robót i przystąpienie do usunięcia awarii. Wnioskodawczyni negocjuje z firmami hydraulicznymi rozłożenie kosztów inwestycji na okres dwóch lat. W dniu 27 czerwca 2017 r. Wspólnota [...] w [...] uiściła wpis od zażalenia w wysokości 100 zł (karta nr 106 akt sprawy). Rozważając zasadność przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, w pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 246 § 2 ppsa osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, może być przyznane prawo pomocy: w zakresie całkowitym, gdy osoba ta (inna jednostka organizacyjna) wykaże, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), bądź w zakresie częściowym, gdy osoba ta (inna jednostka organizacyjna) wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2). Ponieważ prawo pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa, powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegając się o zwolnienie od obowiązku partycypowania w kosztach postępowania osoba prawna, bądź inna jednostka organizacyjna, nieposiadająca osobowości prawnej, obowiązane są więc wykazać nie tylko, że nie posiadają adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale również, że nie mają ich mimo, iż podjęły wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (zob. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 2 października 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 918/15, z dnia 17 czerwca 2015 r. sygn. akt II OZ 559/15, z dnia 14 lutego 2014 r. sygn. akt II OZ 152/14. Niepublikowane. Dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl; a także J.P. Tarno. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2008 r., str. 587). Jak wynika z akt sprawy o sygn. akt IV SA/Wa 131/17 Wspólnota [...] w [...] zobowiązana jest obecnie do uiszczenia wpisu od zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 19 kwietnia 2017 r. w wysokości 100 zł. Jak wskazano, w dniu 27 czerwca 2017 r. wnioskodawczyni uiściła wskazaną opłatę. Referendarzowi sądowemu z urzędu wiadome jest (na postawie akt sprawy IV SA/Wa 132/17), że Wspólnota Mieszkaniowa [...] w [...] również złożyła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2016 r. znak: [...]. Zobowiązana jest więc ponadto do uiszczenia wpisu od skargi, który wynosi 500 zł (§ 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Jest to najwyższa opłata sądowa, do której uiszczenia zobowiązana będzie wspólnota w sprawie ze skargi na powołaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Wysokość ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej wyniesie 250 zł (§ 3 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wysokość ewentualnej opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku, czy też ewentualnych wpisów od zażaleń także jednorazowo wyniesie 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192 oraz § 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Co istotne, uiszczenie wymienionych opłat sądowych nie będzie wiązać się z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie przez stronę wydatków ze wskazanych tytułów jest bowiem rozłożone w czasie. Jak natomiast wynika z wniosku Wspólnoty [...] w [...] z dnia 16 maja 2017 r. na dzień jego złożenia saldo trzech posiadanych przez nią rachunków bankowych wynosiło w sumie 70.229,51 zł. W sytuacji, gdy relacja wysokości kosztów postępowania, jakie wnioskodawczyni zobowiązana jest ponieść w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2016 r. znak: [...] (zarówno w sprawie IV SA/Wa 131/17, jak i w sprawie IV SA/Wa 132/17), do wielkości środków zdeponowanych na jej rachunkach bankowych, kształtuje się w ustalony powyżej sposób, nie można przyjąć, że nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tylko kwota środków zgromadzonych na rachunku o najniższym saldzie (3.720,41 zł) kilkakrotnie przekracza zarówno wysokość wpisu od skargi, jak i – uiszczonego już – wpisu od zażalenia na postanowienie z dnia 19 kwietnia 2017 r. Przy wysokości kosztów postępowania na wskazanym wyżej poziomie nie można uznać, że ponoszone przez Wspólnotę [...] w [...] koszty spłaty kredytów zaciągniętych na remonty i modernizację nieruchomości, uzasadniają zwolnienie od kosztów sądowych. Wydatki na remonty i bieżącą konserwację składają się na koszty zarządu nieruchomością wspólną (art. 14 pkt 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali – Dz. U. z 2015 r., poz. 1892 ze zm.). Uwzględniając nawet, że wnioskodawczyni nie była w stanie zaplanować części z ponoszonych aktualnie kosztów remontów, ponieważ były spowodowane niespodziewaną awarią, nie ma podstaw, aby stwierdzić, że Wspólnota nie ma środków na wygospodarowanie 500 zł na wpis od skargi, czy 100 zł na wpis od zażalenia. Skarżąca, w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed Sądem, powinna uwzględnić m.in. konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie procesu sądowego, zwłaszcza procesu, którego koszty nie pochłoną więcej niż kilkaset złotych. Należy przy tym nadmienić, że kredyty, których raty wnioskodawczyni wykazuje, jako źródło wydatków, zostały zaciągnięte na długo przed wszczęciem postępowania przed Sądem, a także postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2016 r. znak: [...]. Postępowanie wszczęto wnioskiem z dnia 3 sierpnia 2015 r., natomiast umowy kredytowe Wspólnota podpisała w dniach 16 października 2007 r. i 7 marca 2012 r. (potwierdzone za zgodność z oryginałem kopie zawiadomień banku na kartach nr 85 i 86 akt sprawy). Argumentacja przedstawiona przez Wspólnotę jest zatem niewystarczająca do przyjęcia, że podjęła ona wszelkie kroki, niezbędne do pokrycia kosztów postępowania przed Sądem, ani że podjęcie takich kroków jest niemożliwe. Przyznanie prawa pomocy w przedstawionych powyżej okolicznościach stanowiłoby nieuzasadnione "przerzucenie" ciężaru funkcjonowania Wspólnoty na Państwo. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.