IV SA/Wa 1314/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Kaja Angerman Sędzia WSA Katarzyna Golat po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 lipca 2018 r. sprawy ze skargi N. T. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz N. T. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi do Sądu było postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej również "Szef Urzędu", "organ") z [...] lutego 2018 r. nr [...] wydane na podstawie art. 58 § 1 i § 2 oraz art. 59 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej również "k.p.a.") w przedmiocie odmowy N. T. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] października 2016 r. nr [...] orzekającej o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z treści zaskarżonego postanowienia wynika, że Wojewoda [...] - po rozpoznaniu wniosku N. T. (dalej również "cudzoziemiec", "skarżący") z 23 września 2016 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej - decyzją z [...] października 2016 r. umorzył postępowanie administracyjne z uwagi na fakt, że cudzoziemiec 9 września 2016 r. wystąpił już z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i powołał się na tę samą przesłankę. Decyzja została wysłana na adres wskazany we wniosku. Korespondencja zawierająca decyzję została zwrócona do organu z adnotacją "zwrot - nie podjęto w terminie". Cudzoziemiec 3 marca 2017 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z [...] października 2016 r. i wskazał, że wraz z wnioskiem z 23 września 2016 r. złożył pełnomocnictwo udzielone P. A. do reprezentowania cudzoziemca wraz z dowodem uiszczenia opłaty. Okoliczność ta została potwierdzona w piśmie z 23 września 2016 r. skierowanym do pełnomocnika i przez niego odebranym. Natomiast decyzja została wysłana z pominięciem pełnomocnika. Dalej cudzoziemiec wskazał, że o powyższej decyzji dowiedział się 1 marca 2017 r. w siedzibie organu. W ocenie cudzoziemca, ani on, ani jego pełnomocnik nie ponoszą winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Po rozpoznaniu powyższego wniosku Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowieniem z [...] lutego 2018 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, albowiem uznał, że nie został uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminu do dokonania powyższej czynności. Za bezzasadne organ uznał twierdzenia cudzoziemca w zakresie pominięcia pełnomocnika w toku postępowania administracyjnego. Zdaniem organu decyzja z [...] października 2016 r. zostało prawidłowo skierowana do cudzoziemca. Znajdujące się w aktach sprawy pełnomocnictwo udzielone 23 września 2016 r. zostało złożone do akt dopiero 26 stycznia 2017 r., a więc po wydaniu rozstrzygnięcia. Ponadto organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż cudzoziemiec osobiście 23 września 2016 r. w towarzystwie P. A. złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt. Do wniosku dołączył pełnomocnictwo (wraz z jego kserokopią) z 4 sierpnia 2016 r. upoważniające E. P. do reprezentowania pracodawcy cudzoziemca wraz z potwierdzeniem uiszczenia opłaty skarbowej. Jednocześnie organ stwierdził, że bez znaczenia w sprawie pozostaje okoliczność, że wezwanie z 23 września 2016 r. o uzupełnienie materiału dowodowego zostało skierowane do P. A. N. T. wywiódł do sądu skargę na postanowienie z [...] lutego 2018 r. zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj.: • art. 7 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez rażące naruszenie zasady prawdy obiektywnej poprzez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie w sposób niekompetentny oraz bierność organu w prowadzeniu materiału dowodowego oraz przyjęcie za udowodnione fakty, które nie znajdują poparcia w zgromadzonych w sprawie dowodach przy jednoczesnym pominięciu innych istotnych okoliczności sprawy, • art. 8 § 1 k.p.a. wyrażającego zasadę pogłębiania zaufania skarżącej do władzy publicznej poprzez wydanie postanowienia opartego na niekompletnym i w sposób pobieżny ustalonym stanie faktycznym, • art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez naruszenie zasady opierania uzasadnienia faktycznego rozstrzygnięcia na wskazaniu faktów, które organ uznał za udowodnione oraz dowodów, na których zostało oparte rozstrzygnięcie. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej postanowienia, względnie zobowiązanie Szefa Urzędu do jego uchylenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący zgodził się, że sam fakt pozostawania w dokumentach potwierdzenia uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa udzielonego P. A. nie jest wystarczające do uprawdopodobnienia faktu udzielenia mu pełnomocnictwa. Jednocześnie wywiódł, że organ pominął kluczowe dla sprawy okoliczności, tj. skierowanie do P. A., jako pełnomocnika skarżącego wezwania do uzupełnienia braków wniosku. Co więcej - w ocenie skarżącego - organ nie podjął jakiegokolwiek działania służącego zbadaniu wszelkich dokumentów związanych ze sprawą, a służących lub mogących posłużyć jako drogowskaz do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Skarżący wskazał, że istnieje duże prawdopodobieństwo, że organ zgubił dokument pełnomocnictwa. Zaniedbanie leżące po stronie organu skutkuje - zdaniem skarżącego - dotkliwe dla niego skutki w postaci pozbawienia go możliwościami korzystania ze środka odwoławczego. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, względnie o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej również "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Podkreślić należy, że dokonując kontroli legalności zaskarżonego aktu, sąd, stosownie do treści art. 134 p.p.s.a. nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten umożliwia sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów. Ponadto zaakcentować należy, że Sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Sąd, stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, uchylając decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Z kolei w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeśli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Mając na uwadze powyższe kryteria Sąd uznał, iż skarga N. T. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] lutego 2018 r. zostało wydane z naruszeniem art. 7 k.p.a. i art. 8 § 1 k.p.a. w zw. art. 58 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu naruszenie tych przepisów miało istotny wpływ na wynik sprawy, co obligowało Sąd do uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. Stosownie do art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (art. 58 § 2 k.p.a.). W literaturze przedmiotu nie budzi wątpliwości, że osoba zainteresowana "ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić – stosowną argumentacją – swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna" (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 284). Uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie rzeczywiście miało miejsce. Uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminowi zachodzi tylko wtedy, gdy dokonanie czynności było niemożliwe z uwagi na przeszkodę, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Innym słowy, przywrócenie terminu mogą uzasadniać wyłącznie obiektywne, występujące bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw uniemożliwiały dokonanie czynności w przewidzianym terminie. W tym miejscu należy również zaakcentować, że sam fakt występowania w art. 58 § 1 k.p.a. instytucji uprawdopodobnienia, nie zwalnia organu z konieczności podjęcia wszelkich działań, których efektem będzie potwierdzenie, przez osobę wnioskującą, wiarygodności okoliczności, na które powołała się podając przyczyny niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 listopada 2012 r. II GSK 1813/11 oraz z 26 sierpnia 2014 r. II GSK 976/13, wskazane orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że w sytuacji gdy organ uzna, że okoliczności powołane we wniosku są mało przekonywujące, bądź też są lakoniczne i ogólnikowe, to powinien podjąć działania wyjaśniające, w tym także, realizując zasady wynikające z art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że warunki formalne określone art. 58 § 2 k.p.a. zostały spełnione. Kwestią sporną pozostało ustalenie, czy skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. Skarżący wskazał jako przeszkodę w dochowaniu terminu do wniesienia odwołania nieprawidłowe doręczenie decyzji z [...] października 2016 r. na skutek pominięcia pełnomocnika. Z kolei w ocenie organu doręczenie decyzji dokonano prawidłowo i za niedochowanie terminu do złożenia odwołania odpowiada skarżący. Po zapoznaniu się z aktami sprawy Sąd stwierdził, że znajduje się w nich dokument pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącego P. A. opatrzone datą sporządzenia "23 września 2016 r." i prezentatą organu "26 stycznia 2017 r." Z akt sprawy wynika również, że wniosek z 23 września 2016 r. składał cudzoziemiec osobiście. Adnotacja na pierwszej stronie wniosku "+pełn." świadczy o obecności pełnomocnika przy składaniu wniosku. Brak jest informacji, czy, a jeśli tak to ile złożono załączników do ww. wniosku. Za wnioskiem o udzielnie zezwolenia na pobyt czasowy dołączony jest m.in. dowód uiszczenia opłaty sądowej dokonany z rachunku P. A. Ponadto z akt sprawy wynika, że pismem 23 września 2016 r. skierowano do P. A., jako pełnomocnika N. T. wezwanie w trybie art. 106 ust. 2 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. Natomiast decyzja z [...] października 2016 r. została skierowana bezpośrednio do cudzoziemca. Mając na uwadze powyższe Sąd zgodził się ze skarżącym, że organ przy rozpoznawaniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie wyjaśnił w sposób niebudzący wątpliwości okoliczności sprawy. W toku każdego postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). W niniejszej sprawie Szef Urzędu nie uczynił zadość ww. ogólnym zasadom postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu okolicznościami wymagającymi ustalenia jest w szczególności to jakie załączniki dołączono do wniosku z 23 września 2016 r. oraz co było podstawą skierowania wezwania z 23 września 2016 r. do pełnomocnika cudzoziemca, a nie bezpośrednio do cudzoziemca. Znaczenie w sprawie mogą mieć również akta sprawy wszczętej wnioskiem cudzoziemca z 9 września 2016 r. Powyższe wyjaśnienia mają pomóc w ustaleniu organowi kiedy cudzoziemiec ustanowił pełnomocnika oraz czy decyzję z [...] października 2016 r. wysłano na prawidłowy adres i doręczenie tej decyzji może korzystać z tzw. fikcji prawnej doręczenia, o której mowa w art. 44 § 4 k.p.a. Następnie Szef Urzędu będzie mógł zbadać zasadność wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, Sąd uznał, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 7 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a., a konsekwencji do naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w związku z art. 58 § 1 k.p.a. Naruszenie tych przepisów w ocenie Sądu wpłynęło na wynik postępowania. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 145 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a uchylił zaskarżone postanowienie. O zwrocie kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw orzeczono w punkcie drugim sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Koszty te obejmują: wpis sądowy uiszczony przez skarżącego, ustalony zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) oraz koszty zastępstwa procesowego, określone na podstawie § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804) i art. 1 ust. 1 pkt 2 oraz pkt IV załącznika do ustawy z 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1044 ze zm.). Po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku i zwrocie akt do organu, Szef Urzędu uwzględni powyższą oceną prawną, stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. i podejmie stosowne kroki celem rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.