IV SA/Wa 132/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2017 r. znak: [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. S. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2017 r. znak: [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. Skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W piśmie z dnia 21 grudnia 2012 r. stwierdził, że uiszczenie opłaty sądowej byłoby dla niego dosyć dużym obciążaniem finansowym. W złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu z dnia 23 stycznia 2018 r. o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że pozostaje w gospodarstwie domowym z żoną (M. B.). Należy jednak zauważyć, że z akt postępowania administracyjnego (do których dołączono m.in. kserokopie: pozwu rozwodowego z dnia [...] sierpnia 2017 r., pisma Sądu Okręgowego w [...] z dnia 26 września 2017 r. w sprawie sygn. akt [...] oraz odpowiedzi z dnia 31 października 2017 r. na pozew rozwodowy) wynika, że M. B. wniosła do Sądu Okręgowego w [...] powództwo o rozwiązanie związku małżeńskiego z wyłącznej winy S. B. Skarżący oświadczył ponadto w złożonym wniosku, że obecnie nie jest zatrudniony i otrzymuje zasiłek w wysokości 600 zł miesięcznie. Jako majątek nieruchomy wykazał mieszkanie o powierzchni 36,6 m2, mieszkanie o powierzchni 34 m2 i działkę budowlaną o powierzchni 1.350 m2. Jako przedmioty wartościowe wykazał natomiast dwa samochody osobowe: [...] z 2012 r. oraz [...] z 2006 r. Oświadczył ponadto, że ma zgormadzone oszczędności w wysokości około 40.000 zł. Zadeklarował zobowiązania i stałe wydatki w wysokości około 3.000 zł. Przystępując do rozpoznania przedmiotowego wniosku, w pierwszej kolejności należy wskazać, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. Zgodnie z art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Treść powołanego przepisu wskazuje, że dopiero gdy posiadane przez stronę środki okażą się niewystarczające może ona wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób, które znajdują się w sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Należy także zaznaczyć, że przy ocenie, czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy, należy brać pod uwagę nie tylko wysokość uzyskiwanych dochodów, ale również stan majątkowy. Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Przedmiotowy wniosek należałoby zatem uwzględnić, jeżeli wykazane przez S. B. możliwości płatnicze i stan majątkowy uprawniałyby do twierdzenia, że bez uszczerbku koniecznego utrzymaniu nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Ustalenie, czy zachodzi taka sytuacja wymaga określenia relacji kosztów postępowania w sprawie wszczętej skargą na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2017 r. znak: [...] do wykazanych przez skarżącego możliwości płatniczych i stanu majątkowego. Wysokość wpisu od skargi wynosi w przedmiotowej sprawie 100 zł (§ 2 ust. 3 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Jest to najniższy dopuszczalny wpis w postępowaniu sądowoadministracyjnym (art. 233 ppsa). Wysokość, ewentualnie należnych, innych opłat sądowych w postępowaniu wszczętym skargą na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2017 r., jak opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, wpis od skargi kasacyjnej lub zażalenia, jednorazowo nie przekroczy 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192, § 3 i § 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Co istotne, ewentualne uiszczenie wymienionych opłat sądowych nie będzie wiązać się z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie przez stronę wydatków ze wskazanych tytułów jest bowiem rozłożone w czasie. Jakkolwiek skarżący zadeklarował, że obecnie nie jest zatrudniony, a źródło jego dochodu stanowi zasiłek w wysokości 600 zł miesięcznie, to przy opłatach sądowych kształtujących się na ustalonym powyżej poziomie, podane w przedmiotowym wniosku informacje o stanie majątkowym S. B., nie pozwalają przyjąć, że spełnia on przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nawet bowiem, jeżeli obecnie wnioskodawca zmuszony jest przeznaczać zgromadzone oszczędności w wysokości 40.000 zł na niezbędne wydatki, to wygospodarowanie z nich 100 zł na wpis od skargi (oraz ewentualnie takich samych kwot tytułem opłat sądowych należnych na kolejnych etapach postępowania), nie wpłynie na jego sytuację finansową w taki sposób, aby mogło skutkować uszczerbkiem koniecznego utrzymania. Co więcej, skarżący zadeklarował majątek – należący do niego oraz jego żony – w postaci nieruchomości oraz samochodów osobowych. Chociaż z akt postępowania administracyjnego wynika, że żona skarżącego wniosła pozew rozwodowy, to jak już wskazano przy ocenie, czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy, należy brać pod uwagę nie tylko wysokość uzyskiwanych dochodów, ale również stan majątkowy. Dlatego należący do S. B. i M. B. majątek ruchomy i nieruchomy wpływa na ocenę możliwości płatniczych skarżącego. Jakkolwiek zatem wykazany przez skarżącego dochód z zasiłku nie jest wystarczający, aby poczynić dodatkowe oszczędności z przeznaczeniem na inne cele niż konieczne utrzymanie, to przy opłatach sądowych, których wysokość jednorazowo nie przekroczy 100 zł, zadeklarowane przez skarżącego oszczędności oraz należący do niego majątek ruchomy i nieruchomy, nie pozwalają stwierdzić, że nie jest on w stenie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Końcowo należy zaznaczyć, że ponoszenie kosztów sądowych zawsze powoduje określony uszczerbek utrzymania strony. Nie uzasadnia to jednak jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, albo że poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek jej koniecznego utrzymania. Jak powyżej wywiedziono, ocena stanu majątkowego i możliwości płatniczych S. B., dokonana w kontekście wysokości wpisu od skargi i innych opłat sądowych, nie pozwala stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie zachodzi taka sytuacja. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.