IV SA/Wa 1320/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Karolina Kisielewicz – Malec po rozpoznaniu w dniu 20 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku W. R. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi W. R., J. H., P. H., J. K., J. K., A. G., K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków lokalizacji dla inwestycji celu publicznego postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący W. R. we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając żądanie podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną. Rodzina utrzymuje się z pobieranych przez skarżącego oraz jego żonę świadczeń emerytalnych w wysokości odpowiednio: 2 147 zł. (brutto) i 1 964 zł (brutto). Posiadany przez nich majątek obejmuje mieszkanie o powierzchni 37 m2 oraz dom o powierzchni 62 m². Pismem z dnia 5 września 2008 r. Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie informacji o wysokości i źródłach pokrycia wydatków ponoszonych na bieżące utrzymanie, przedłożenie oświadczenia o ewentualnym korzystaniu ze świadczeń z zakresu pomocy społecznej bądź innych świadczeń z zakresu zabezpieczenia społecznego oraz dokładne wyszczególnienie rodzaju otrzymywanych świadczeń a także wyciągu z posiadanych kont bankowych, za ostatnie trzy miesiące rozliczeniowe. Powyższe wezwanie, doręczone skarżącemu w dniu 22 września 2008 r., pozostało bez odpowiedzi. Rozpatrując wniosek stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych na które składają się opłaty sądowe: wpis i opłata kancelaryjna oraz zwrot wydatków wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, które może być przyznane osobie fizycznej pod warunkiem wykazania przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Powołane we wniosku okoliczności powinny uzasadniać to wyjątkowe traktowanie, bowiem instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 powołanej ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane z udziałem w sprawie. Nie można jednak odmówić prawa pomocy, jeżeli wiązałoby się to z ograniczeniem prawa do sądu, gdy na skutek braku środków finansowych (w tym wypadku na koszty sądowe), strona nie miałaby możliwości dochodzenia swych praw. Wynika z tego, że ciężar udowodnienia braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Zatem musi on przedstawić Sądowi argumentację, która potwierdzałaby niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie kosztów postępowania. Prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy, zawierający informacje o posiadanych przez stronę aktywach, nie jest bowiem zawsze wystarczającym dowodem na okoliczność, ze strona nie jest w stanie zgromadzić funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu. Skarżący zawarł co prawda w formularzu PPF informacje dotyczące dochodów uzyskiwanych przez niego i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Mimo wezwania, nie wyjaśnił jednak, czy korzystał z jakichkolwiek form pomocy społecznej. Nie wskazał kosztów bieżącego utrzymania. Nie nadesłał także żądanych wyciągów z posiadanych kont bankowych. W konsekwencji niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące ponoszonych przez skarżącego kosztów utrzymania, w tym zwłaszcza źródeł finansowania. Informacje, do których udzielenia zobowiązano skarżącego, a które pozostały niewyjaśnione miały istotny wpływ na merytoryczne rozpoznanie złożonego przez niego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, rzutując przede wszystkim na prawidłową ocenę jego sytuacji materialno – bytowej i możliwości płatniczych. Okoliczności te nie mogą stanowić domniemania ze strony Sądu, zwłaszcza gdy mają stanowić podstawę udzielenia pomocy finansowanej ze środków publicznych. Rodzi to obowiązek wszechstronnego ich wyjaśnienia, zwłaszcza gdy informacje udzielone przez osobę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy budzą wątpliwości lub po prostu okazują się niewystarczające dla dokonania tej oceny. Przedłożenie przez skarżącego żądanych dokumentów pozwoliłoby nie tylko na weryfikację rzeczywistych dochodów uzyskiwanych przez skarżącego, ale także potwierdziłoby ewentualną, trudną sytuację materialną, w jakiej skarżący się znajduje. Prawo pomocy ma charakter wyjątkowy, z czym związany jest ścisły rygoryzm. Jeżeli strona mimo nie budzącej wątpliwości treści wezwania nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji – do czego ma oczywiście prawo, musi się przez to liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu. Skoro skarżący nie wykazał w sposób dostateczny, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej go do skorzystania z pomocy państwa, z mocy art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 powołanej ustawy, orzeczono jak w sentencji postanowienia.