IV SA/Wa 1321/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Sędziowie Sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Protokolant Renata Puchalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2010 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Wojewody (...) z dnia (...) czerwca 2010 r. nr (...) w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wójta Gminy J. z dnia (...)kwietnia 2010 roku nr (...); 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010r. Wójt Gminy J. orzekł o wymeldowaniu T. B. z pobytu stałego z budynku położonego w C. przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że jedyną przesłanką określoną w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego bez wymeldowania się. Materiał dowodowy w postaci przeprowadzonych przez Policję kontroli meldunkowych, oględziny lokalu oraz zeznania postronnych świadków i sąsiadów potwierdza, że T. B. opuścił lokal i od kilku lat nie przebywa pod tym adresem. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł T. B.. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2010r. po rozpoznaniu odwołania utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że właściciel budynku G. L. we wniosku o wymeldowanie, jak też późniejszych wyjaśnieniach informował, że T. B. około 2 lata temu opuścił miejsce stałego pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Wymeldowywany oświadczył, że od 11 lat mieszka w tym budynku, a w mieszkaniu posiada rzeczy osobiste i tam koncentruje swoje życie osobiste. Powyższe twierdzenie potwierdzili jego rodzice. Fakt niezamieszkiwania zaś potwierdziły zeznania sąsiadki B. G., która podała, że T. B. od około 3 lat nie przebywa w przedmiotowym mieszkaniu, a także zeznania innych świadków: W. L., M. i R. L. oraz M. B.. Podczas oględzin mieszkania stwierdzono tam tylko jedno łóżko, szafę i 2 fotele. Ojciec wymeldowywanego okazał jego rzeczy osobiste (czego osoby przeprowadzające kontrolę nie były w stanie zweryfikować) i podał, że syn przebywa tam średnio 2-3 razy w tygodniu ze względu na charakter wykonywanej pracy. Podczas kontroli przeprowadzanych kilkakrotnie przez Policję w mieszkaniu nigdy nie zastano T. B.. W ocenie organu o opuszczeniu miejsca stałego pobytu może być mowa wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, iż lokal przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych. Zdaniem organu dla T. B. budynek położony przy ul. [...] w C. od kilku lat przestał być tak rozumianym miejscem. Materiał dowodowy wskazuje, że opuścił on miejsce pobytu stałego i swoje życie skoncentrował w innym miejscu. Organ odwoławczy dał w tym zakresie wiarę dowodom w postaci ustaleń Policji, zeznań świadków i wyjaśnień właścicieli budynku, odmawiając wiary zeznaniom rodziców jako osób zainteresowanych wynikiem sprawy. Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów, organ wskazał, że okoliczności te nie mogą być uwzględnione, gdyż nie mają wpływu na rozstrzygnięcie. Organ badał bowiem jedynie fakt opuszczenia miejsca stałego pobytu, a ten niewątpliwie miał miejsce. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł T. B. podnosząc zarzut naruszenia art. 6 kpa i art. 33 kpa poprzez dopuszczenie do działania w postępowaniu odwoławczym osoby do tego nieumocowanej, art. 28 kpa poprzez przyznanie przymiotu strony w postępowaniu właścicielom nieruchomości, art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji i dowodach osobistych poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, iż jedyną przesłanką jego zastosowania jest opuszczenie miejsca stałego pobytu. W uzasadnieniu skargi podniósł, że nie jest legitymowany do występowania w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym ten, kto uzasadnia swój interes prawny zdarzeniami i okolicznościami faktycznymi, nie wynikającymi z przysługującego mu prawa. Zdaniem skarżącego stroną w sprawie o zameldowanie (wymeldowanie) jest wyłącznie osoba, która jest lub ma być zameldowana. Interesu prawnego nie ma osoba posiadająca prawo własności lub inne prawo rzeczowe do lokalu. Organ I instancji powinien był zatem wydać decyzję o odmowie wszczęcia postępowania, a organ odwoławczy o umorzeniu postępowania odwoławczego. Opuszczenie miejsca stałego pobytu musi mieć charakter trwały i być dobrowolne. W prowadzonym postępowaniu dokonano jedynie ustalenia czy skarżący opuścił miejsce stałego pobytu. Nie ustalono czy opuszczenie to miało charakter trwały, a w szczególności dobrowolny. Z akt sprawy wynika, że ze względu na specyfikę pracy skarżący często opuszczał miejsce pobytu stałego. Wyjazdom tym nigdy nie towarzyszył zamiar opuszczenia tego miejsca. Fakt nawet długiego przebywania poza miejscem stałego pobytu nie może stanowić samoistnej przyczyny wymeldowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja Wójta Gminy J. zostały wydane z naruszeniem przepisów procesowych, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego orzeczenia stanowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2002 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Dla wymeldowania określonej osoby z pobytu stałego konieczne jest uwagi na treść powyższego przepisu zaistnienie dwóch przesłanek: opuszczenie miejsca stałego pobytu przez tę osobę oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Wydanie decyzji administracyjnej o wymeldowaniu z pobytu stałego stanowi wyjątek od zasady realizacji tego obowiązku przez osobę, która decyduje się opuścić dotychczasowe miejsce stałego pobytu. Niewątpliwie więc obowiązkiem organu rozstrzygającego w przedmiocie wymeldowania jest niebudzące wątpliwości ustalenie istnienia koniecznej przesłanki w postaci opuszczenia miejsca pobytu przez daną osobę. Obowiązek ten wynika z zasady dążenia do prawdy obiektywnej określonej w art. 7 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i w tym celu obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). a następnie ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.), zaś wynik tej oceny powinien znaleźć prawidłowe odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 1 i 3 k.p.a.). Wskazany przepis nie precyzuje jednak pojęcia opuszczenia miejsca pobytu stałego. Jak słusznie wskazuje skarżący, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przyjmuje się, że przesłanka ta wówczas jest spełniona, gdy opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu ma charakter trwały i jest dobrowolne, a dobrowolność opuszczenia danego lokalu wyklucza tylko bezprawne działanie osób trzecich. Rezygnacja z przebywania w danym miejscu może nastąpić w sposób wyraźny tj. przez złożenie stosownego oświadczenia lub w sposób dorozumiany, a wiec przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę osoby przeniesienia spraw życiowych w inne miejsce. Istotne znaczenie dla oceny zamiaru opuszczenia miejsca pobytu stałego poza ustalaniem faktów w postaci określenia czasokresu fizycznej nieobecności danej osoby czy tylko jej częstotliwości będzie miało także ustalenie powodów jej zachowania, organizacji życia. Zadaniem organu rozpoznającego przedmiotową sprawę było przeprowadzenie postępowania dowodowego, w takim zakresie, które pozwoliłby na jednoznaczne ustalenia, czy skarżący opuścił dany lokal w sposób nie tylko dobrowolny, ale i trwały. Skarżący w skardze, jak też odwołaniu podkreślał, że nigdy nie opuścił miejsca stałego pobytu w sposób trwały, gdyż częsta nieobecność związana jest tylko z wykonywaną pracą. Wyjazdom tym nie towarzyszył nigdy zamiar opuszczenia miejsca pobytu i nie przeniósł swojego centrum życiowego do innego miejsca. Jak słusznie podnosi skarżący, organ nie odniósł się w toku prowadzonego postępowania do jego twierdzeń, ani nie podjął działań w celu wyjaśnienia ich prawdziwości, co w zestawieniu z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym pozwoliłoby ustalić czy opuszczenie miejsca pobytu miało charakter trwały. Należy zauważyć, że wbrew przekonaniu organu odwoławczego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie może zostać uznany za wyczerpujący także z tego względu, że powoływane w uzasadnieniu dowody z zeznań świadków W. L., M. i R. L., M. B. oraz rodziców T. B. nie zostały przez organ przeprowadzone, a mimo to przypisuje im ważną rolę w ustaleniu stanu faktycznego sprawy. W aktach sprawy znajdują się jedynie oświadczenia, które mają pochodzić od tych osób, złożone nie wiadomo w jakim trybie. W ocenie Sądu oświadczenia te złożone przez sąsiadów skarżącego i jego rodziców, nie mogą stanowić podstawy ustaleń faktycznych w sprawie. Skoro organ zobligowany do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, zamierzał skorzystać z wiedzy tych osób o faktach istotnych dla sprawy, powinien był przesłuchać te osoby w charakterze świadków, co umożliwiłoby zapewne wyjaśnienie wątpliwości co do przesłanek wymeldowania skarżącego przy udziale stron niniejszego postępowania (art. 79 k.p.a.). Organ w przedmiotowym postępowaniu powinien był zapewnić udział stron w postępowaniu dowodowym zawiadamiając strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu m.in. z zeznań świadków, by umożliwić faktyczny udział w tej czynności. W ocenie Sądu organy przedwcześnie przesądziły, iż opuszczenie przez T. B. przedmiotowej nieruchomości miało charakter trwały, opierając się wyłącznie na oświadczeniach wnioskodawcy i jego żony, którzy byli bezpośrednio zainteresowani wymeldowaniem skarżącego oraz na zeznaniach świadka B. G., a także na dowodzie z oględzin lokalu i ustaleniach Policji dokonanych jednak w bardzo krótkim przedziale czasowym. Zdaniem Sądu organy administracji obu instancji przy rozpoznaniu niniejszej sprawy dopuściły się naruszenia dyspozycji art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni ocenę prawną i wskazania zawarte w niniejszym orzeczeniu. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i 200 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.