IV SA/Wa 1324/07

PostanowienieWSA w Warszawie2008-01-24

Skład orzekający: Referendarz sądowy Karolina Kisielewicz – Malec

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Stowarzyszenie, które nie prowadzi działalności gospodarczej, nie posiada majątku ani środków pieniężnych na rachunkach bankowych, a jego członkowie są zwolnieni ze składek członkowskich, może uzyskać prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu?
Ratio decidendi
Stowarzyszenie, które nie posiada środków finansowych na pokrycie kosztów zastępstwa procesowego, może uzyskać prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, nawet jeśli jego członkowie są zwolnieni ze składek członkowskich. Odmowa przyznania takiego prawa w sytuacji braku innych środków finansowych naruszałaby prawo dostępu do sądu i stanowiłaby nieproporcjonalne ograniczenie tego prawa, naruszając art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.
Stan faktyczny
Stowarzyszenie zwróciło się do WSA w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Wniosek złożono w sprawie, w której WSA oddalił skargę Stowarzyszenia na postanowienie Ministra Środowiska. Stowarzyszenie podało, że nie posiada środków finansowych na pokrycie kosztów zastępstwa procesowego, a jego członkowie są zwolnieni ze składek członkowskich. Wcześniej Stowarzyszeniu przyznano prawo pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych.
Rozstrzygnięcie
Ustanowiono dla Stowarzyszenia (...) w O. adwokata.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Karolina Kisielewicz – Malec po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia (...) w O. o ustanowienie pełnomocnika z urzędu i zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia (...) w O. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia (...) grudnia 2006r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: ustanowić dla Stowarzyszenia (...) w O. adwokata Stowarzyszenie (...) w O., pismem nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 18 stycznia 2008r. zwróciło się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Wniosek ten złożony został w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1324/07 wszczętej ze skargi Stowarzyszenia na postanowienie Ministra Środowiska z dnia (...) grudnia 2006r. nr (...)w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Postępowanie wszczęte niniejszą skargą zostało zakończone przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie - wyrokiem z dnia 12 listopada 2007r. Sąd oddalił skargę. W dniu 10 listopada 2007r. skarżący złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W toku postępowania przed sądem I instancji skarżącemu przyznane zostało prawo pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych. Kolejny wniosek o prawo pomocy – tym razem w zakresie całkowitym złożony został przed uprawomocnieniem się wyroku Sądu I instancji. Rozpoznając wniosek stwierdzono, co następuje: Odnosząc się do wniosku Stowarzyszenia w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych, stwierdzić należy, że w tym zakresie jego wniosek został już załatwiony, i nie jest ono już zobowiązane do ponoszenia jakichkolwiek kosztów sądowych w sprawie. W tej sytuacji żądanie ustanowienia pełnomocnika z urzędu będzie wchodziło w zakres częściowego prawa pomocy. Oznacza to, że wnioskodawca zobowiązany jest wykazać, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy Stowarzyszenie podało, że poniesienie kosztów zastępstwa procesowego przekracza możliwości finansowe Stowarzyszenia, które nie prowadzi działalności gospodarczej, nie posiada żadnego majątku ani środków pieniężnych na rachunkach bankowych. Z przedłożonego przez skarżącego regulaminu wynika, że działalność Stowarzyszenia nie jest finansowana ze składek członkowskich (§ 4 pkt 4 regulaminu). Przepis art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (tekst jednolity: Dz. U. z 2001r., nr 79, poz. 855) stanowi, że źródłem finansowania stowarzyszenia zwykłego są składki członkowskie. Zgodnie z przepisem art. 33 tej ustawy majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności. Opłacenie składek jest więc jedynym z obowiązków członków stowarzyszenia. Postanowienia o składkach należą do obowiązkowych materii statutów (art. 10 ust. 1 pkt 7 Prawa o stowarzyszeniach). Ponieważ jednak powoływanie stowarzyszeń jest jednym z przejawów wolności obywatelskich, przy możliwie minimalnie wprowadzonych ograniczeniach, należy uznać, że funkcjonowanie stowarzyszeń niewprowadzajacych tego obowiązku jest możliwe. Z uwagi jednak na powyższy przepis ustawy – Prawo o stowarzyszeniach, winno zostać to wyraźnie stwierdzone w statucie (regulaminie). Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Z § 4 pkt 4 regulaminu skarżącego Stowarzyszenia wynika, że członkowie Komitetu są zwolnieni ze składek członkowskich. W sytuacji gdy skarżący nie posiada żadnych innych środków trwałych, odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez stronę zakresie, naruszałaby je jego prawo stanowiłaby nieproporcjonalne ograniczenie jego prawa dostępu do sądu i naruszała przepis art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1993r., Nr 61, poz. 284 ze zm.). Z przedstawionych względów na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 orzeczono jak w sentencji postanowienia

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło