IV SA/Wa 1326/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2010 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji drogi 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22 % podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 roku, Nr [...] Wojewoda [...] ustalił lokalizację i zatwierdził projekt modernizacji ul. [...] na odcinku od [...] do granic W. wraz z dostosowaniem skrzyżowania z ul. [...] do przyszłościowego dwupoziomowego skrzyżowania. Decyzją z dnia [...] maja 2009 roku, Nr [...] Minister Infrastruktury po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez B. S.A., E. K., A. P., M. B., B. S. i J. S. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 roku. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył A. P. podnosząc zarzut, iż nie miał możliwości wzięcia udziału w postępowaniu, gdyż o wydaniu decyzji dowiedział się dopiero z pisma informacyjnego. W związku z tym skarżący wniósł o wystąpienie przez Sąd z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego o zgodność z Konstytucją art. 5 ust. 5 oraz art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Skarżący stwierdził, iż zdaje sobie sprawę z tego, że wobec rozpoczęcia inwestycji nie jest możliwe uchylenie decyzji i dlatego konieczne jest jego zdaniem, wystąpienie przez Sąd z pytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, czy art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych jest zgodny z Konstytucją. Skarżący podniósł także zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. poprzez niewzięcie pod uwagę przy wydawaniu decyzji jego interesu. Nadto stwierdził, iż organ odwoławczy nie ustosunkował się do podniesionego przez niego zarzutu nieracjonalności wyznaczenia pasa zieleni w miejscu, gdzie stoi jego dom. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Za niezasadny uznać należy zarzut, iż decyzja pozbawia skarżącego prawa własności z naruszeniem Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Konstytucja chroni Sygn. akt IV SA/Wa 1326/09 prawo własności, jednakże prawo to nie jest prawem absolutnym. W pewnych przypadkach może być ono ograniczane, a w pewnych przypadkach właściciel może być tego prawa pozbawiony. Z art. 21 Konstytucji wynika, że wywłaszczenie dopuszczalne jest jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Budowa drogi, z której korzystać będą mogli wszyscy obywatele jest celem publicznym i pozbawienie skarżącego prawa własności, by droga ta mogła być wybudowana było konieczne. Obywatel ma nie tylko prawa, ale również obowiązki wobec Państwa i społeczeństwa. Człowiek, który żyje w społeczeństwie musi mieć na względzie nie tylko własny interes i potrzeby, ale także interes i potrzeby ogółu obywateli. Konieczność uwzględnienia interesu ogółu obywateli powoduje, że ograniczeniu podlega nie tylko prawo własności, ale także inne prawa obywatelskie. W ocenie Sądu brak jest podstaw do występowanie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym o zgodność z Konstytucją art. 5 ust. 5 i art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 roku, Nr 193, poz. 1194 - tekst jednolity ze zm.). Z art. 5 ust. 5 wymienionej wyżej ustawy, który aktualnie już nie obowiązuje, wynikało, że o wszczęciu postępowania o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi wojewoda w odniesieniu do dróg krajowych i wojewódzkich albo starosta w odniesieniu do dróg powiatowych i gminnych zawiadamiają w drodze obwieszczeń w urzędach gmin właściwych ze względu na przebieg drogi oraz w prasie lokalnej. Z kolei z art. 7 ust. 2 tejże ustawy, który aktualnie już nie obowiązuje, wynikało, że wojewoda w odniesieniu do dróg krajowych i wojewódzkich albo starosta w odniesieniu do dróg powiatowych i gminnych doręczają decyzję o ustaleniu lokalizacji drogi wnioskodawcy oraz zawiadamiają o jej wydaniu pozostałe strony w drodze obwieszczeń w urzędach gmin właściwych ze względu na przebieg drogi oraz w prasie lokalnej. Ponadto wysyłają zawiadomienie o wydaniu decyzji o lokalizacji drogi dotychczasowemu właścicielowi na adres określony w ewidencji gruntów. Zdaniem Sądu, brak jest uzasadnionych podstaw do przyjęcia, iż sposób zawiadamiania obywateli o wszczęciu postępowania oraz doręczania decyzji narusza zasadę demokratycznego państwa prawnego jak też, by naruszał on przepisy Konstytucji chroniące prawo własności. Konstytucja nie gwarantuje obywatelom Sygn. akt IV SA/Wa 1326/09 określonego sposobu zawiadamiania o wszczęciu postępowania administracyjnego jak też nie gwarantuje obywatelom określonego sposobu doręczania decyzji. Z zasady demokratycznego państwa prawnego, zdaniem Sądu, można wywieść jedynie wymóg, by wiadomość o wszczęciu postępowania i wydaniu decyzji miała możliwość dotarcia do jej adresata. Nie można natomiast wywodzić z niej wymogu, by wiadomość ta rzeczywiście dotarła do adresata oraz by dostarczenie tej wiadomości nastąpiło w określony sposób. Zawiadamianie o wszczęciu postępowania oraz o wydaniu decyzji w sposób określony w art. 5 ust. 5 i art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych daje stronie postępowania możliwość dowiedzenia się o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz o wydaniu decyzji. W wyroku z dnia 15 października 2002 roku, sygn. akt SK 6/02 (OTK - A 2002/5/65) Trybunał Konstytucyjny badając zgodność z Konstytucją doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 139 k.p.c. stwierdził, że art. 77 ust. 2 Konstytucji obejmuje sobą zakaz wprowadzania ograniczeń w zakresie dostępności ochrony sądowej (zamykania drogi do sądu). Instytucja doręczenia zastępczego, zdaniem Trybunału nie może być traktowana sama w sobie, w kształcie, jaki jej nadaje art. 139 k.p.c. jako naruszenie rzetelnej i jawnej procedury. Tym bardziej więc nie może być traktowana jako zamknięcie drogi do sądowej ochrony praw i wolności. Doręczenie zastępcze oznacza, że adresat w rzeczywistości nie dowiaduje się o treści skierowanego do niego pisma, a jedynie stworzona zostaje mu taka możliwość. Analogiczna sytuacja ma miejsce także w przypadku zawiadomienia o wszczęciu postępowania i wydaniu decyzji poprzez obwieszczenia. Adresatowi stwarzana jest możliwość dowiedzenia się o wszczęciu postępowania i wydaniu decyzji. Tak jak nie można uznać, że doręczenie zastępcze nie zamyka drogi do ochrony praw i wolności tak też nie można uznać, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania i wydaniu decyzji w sposób określony w art. 5 ust. 5 i art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych zamyka drogę do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi. Za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. poprzez nie wzięcie pod uwagę przy wydawaniu decyzji interesu skarżącego. Z art. 7 k.p.a. wynika, że organy administracji przy rozstrzyganiu sprawy mają obowiązek Sygn. akt IV SA/Wa 1326/09 uwzględniania nie tylko słusznego interesu obywateli, ale także interesu społecznego. Oczywistym jest, że organy administracji nie mogły uwzględnić interesu skarżącego, tak jak tego domagał się skarżący, gdyż niweczyłoby to możliwość realizacji inwestycji. Zburzenie budynku jest niewątpliwie dla skarżącego dużą niedogodnością, jednakże jest to konieczne, by zrealizować inwestycję. Złagodzeniu skutków tej sytuacji służy prawo do uzyskania odszkodowania. Organ odwoławczy odniósł się do zarzutu skarżącego dotyczącego wyznaczenia pasa zieleni w miejscu, gdzie stoi jego dom. Okoliczność, iż skarżący stanowiska tego nie akceptuje nie oznacza, że organ odwoławczy uchybił obowiązkowi odniesienia się do zarzutów podniesionych w odwołaniu. Stworzenie pasa zieleni nie służy poprawieniu walorów estetycznych inwestycji, tylko związane jest z zapewnieniem bezpieczeństwa ruchu drogowego. Zdaniem Sądu, oczywistym jest, że istnienie budynku bardzo blisko drogi stwarza duże ryzyko zaistnienia wypadku, w przypadku uderzenia pojazdu w taki budynek. Stworzenie pasa zieleni powoduje, iż kierujący pojazdem ma też miejsce, w które może zjechać, by uniknąć kolizji z innym pojazdem. Utworzenie pasa zieleni jest więc jak najbardziej uzasadnione. Brak jest również, zdaniem Sądu podstaw do występowania do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym o zgodność z Konstytucją art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Z przepisu tego, który aktualnie już nie obowiązuje, wynikało, że w postępowaniu przed organem odwoławczym oraz przed sądem administracyjnym nie można uchylić decyzji w całości ani stwierdzić jej nieważności, gdy wadą dotknięta jest tylko część decyzji dotycząca odcinka drogi, nieruchomości, działki. Trybunał Konstytucyjny musiałby w tym przypadku rozstrzygnąć zagadnienie, czy dopuszczalne jest wprowadzenie przez ustawodawcę przepisu zabraniającego wzruszenia aktu prawnego wydanego z naruszeniem prawa. Tego rodzaju zagadnienie było już przedmiotem rozważań przez Trybunał Konstytucyjny. Trybunał dokonywał bowiem oceny zgodności z Konstytucją art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 roku o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw. Przepis ten stanowi, że do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 i z 1975 roku Sygn. akt IV SA/Wa 1326/09 Nr 16, poz. 91) nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Zakaz wynikający z tego przepisu nie tylko uniemożliwia prowadzenie postępowań nadzwyczajnych w odniesieniu do Aktów Własności Ziemi. Jego konsekwencją jest także niemożność stwierdzenia, iż Akt Własności Ziemi wydany został z naruszeniem prawa. Trybunał Konstytucyjny, w wyrokach z dnia 22 lutego 2000 roku, sygn. akt SK 13/99 (OTK z 2000 r. nr 1, poz. 5. LEX nr 39284) i z dnia 15 maja 2000 roku, sygn. akt SK 29/99 (OTK z 2000 r. nr 4, poz. 110. LEX nr 40331) oceniał zgodność art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 roku o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz zmianie niektórych ustaw z art. 64 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także z art. 77 ust. 2, art. 77 ust. 1 oraz art. 78 Konstytucji uznając, że nie narusza on tych przepisów. Pogląd Trybunału Konstytucyjnego, zdaniem Sądu, ma również odpowiedzenie zastosowanie do art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Brak jest uzasadnionych podstaw do przyjęcia, iż rozwiązanie prawne zwarte w art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych jest sprzeczne w Konstytucją. Tym samym brak jest podstaw do występowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny z postulowanym przez skarżącego pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego. Brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, lub stwierdzenia jej nieważności, które Wojewódzki Sąd Administracyjny byłby zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 roku Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.