IV SA/Wa 1326/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. T. P. w piśmie z dnia 4 maja 2016 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. W dniu 20 czerwca 2016 r. skarżąca uiściła wpis od skargi w wysokości 173 zł. W złożonym na urzędowym formularzu wniosku z dnia 21 lipca 2016 r. T. P. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Strona oświadczyła, że pozostaje w gospodarstwie domowym razem z córką i bratem. Źródła utrzymania trzyosobowej rodziny stanowią: emerytura skarżącej w wysokości 1.418,33 zł miesięcznie, wynagrodzenie ze stosunku pracy córki w wysokości 1.638,70 zł miesięcznie oraz emerytura brata w wysokości 1.887,77 zł miesięcznie. Wnioskująca wykazała, że należący do niej majątek nieruchomy stanowi dom o powierzchni około 70 m2 i działka o powierzchni 1,49 ha. Wskazała, że dysponuje oszczędnościami w wysokości 3.000 zł. Wymieniła następujące wydatki gospodarstwa domowego: internet (70 zł), telefon (120 zł), woda i kanalizacja (200 zł), energia elektryczna (200 zł), leki (250 zł), pampersy (300 zł), butla z gazem (60 zł), bilety miesięczne (250 zł), żywność (1.500 zł), ubrania (500 zł), transport do lekarza (300 zł), a ponadto: opał na zimę (3.000 zł), ubezpieczenie (800 zł), podatek (120 zł), opłata melioracyjna (50 zł) i czesne za studia (3.900 zł na rok). Przystępując do oceny przedmiotowego wniosku, w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. W świetle art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Treść powołanego przepisu wskazuje, że dopiero gdy posiadane przez stronę środki okażą się niewystarczające może ona wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób, które znajdują się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Przedmiotowy wniosek należałoby zatem uwzględnić, jeżeli wykazane przez T. P. możliwości płatnicze uprawniałyby do twierdzenia, że bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Ustalenie, czy zachodzi taka sytuacja wymaga określenia relacji kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie do wykazanych przez skarżącą dochodów i majątku. T. P. uiściła już wpis od skargi w wysokości 173 zł. W dniu 20 czerwca 2016 r. przelewu należnej kwoty dokonano z rachunku bankowego córki skarżącej. Była to najwyższa opłata sądowa w sprawie wszczętej skargą na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. Wysokość ewentualnie należnych, innych opłat sądowych, jak opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, wpis od skargi kasacyjnej lub zażalenia, jednorazowo nie przekroczy 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192; § 3 i § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Co istotne, ewentualne uiszczenie wymienionych opłat sądowych nie będzie się wiązać z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie przez stronę wydatków ze wskazanych tytułów jest bowiem rozłożone w czasie. Porównanie ustalonej powyżej wielkości kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie z przedstawionymi przez skarżącą informacjami o dochodach trzyosobowego gospodarstwa domowego, posiadanych oszczędnościach i ponoszonych wydatkach, nie pozwala na stwierdzenie, że T. P. nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i członków rodziny. Zarówno skarżąca, jak i jej córka oraz brat osiągają regularne dochody, których łączna wysokość wynosi 4.944,80 zł miesięcznie. Jakkolwiek skarżąca, poza wskazaniem, że czesne za studia wynosi 3.900 zł rocznie, nie podała za jakie okresy ponoszone są wykazane przez nią opłaty, to przyjmując nawet, że większość z nich comiesięcznie obciąża budżet domowy trzyosobowej rodziny (internet, telefon, woda i kanalizacja, energia elektryczna, leki, pampersy, gaz, bilety miesięcznie, żywność, ubrania, transport do lekarza), należy stwierdzić, że po poniesieniu tych wydatków strona jest w stanie zaoszczędzić dodatkowe środki z przeznaczeniem na inne cele niż konieczne utrzymanie. Łączna kwota wymienionych wydatków wynosi 3.750 zł. Pozostałe, tj. koszty opału na zimę, ubezpieczenie, podatek, opłata melioracyjna i czesne za studia, nie mają charakteru stałych, comiesięcznych obciążeń. Przy założeniu zaś, że podane przez skarżącą kwoty wydatków ze wskazanych tytułów, tak jak w przypadku czesnego za studia, odzwierciedlają wysokość obciążeń w skali roku, to uwzględniając ich średnią wysokość w stosunku miesięcznym (niespełna 656 zł), łączna kwota wykazanych wydatków gospodarstwa domowego wynosi średnio nieco ponad 4.400 zł. Jest zatem niższa od miesięcznego dochodu rodziny o prawie 540 zł. W tej sytuacji wygospodarowanie 100 zł na opłaty sądowe, które mogą być należne w dalszym toku postępowania, nie spowoduje uszczerbku koniecznego utrzymania skarżącej i jej rodziny. Możliwość zaoszczędzenia dodatkowych środków, które mogą zostać przeznaczone na koszty sądowe, znajduje też potwierdzenie w oświadczeniu skarżącej o zgromadzonych oszczędnościach w wysokości 3.000 zł. Należy podkreślić, że koszty związane z udziałem w postępowaniu sądowym należy traktować, jako wydatki bieżące w budżecie gospodarstwa domowego, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, jak koszty żywności, odzieży, czy niezbędnych leków. W sytuacji zatem, gdy T. P. zdecydowała się na złożenie skargi do Sądu, środki pieniężne pozostające w jej dyspozycji po pokryciu kosztów koniecznego utrzymania, powinny być w pierwszej kolejności przeznaczone na koszty postępowania wszczętego tą skargą. Ponoszenie kosztów sądowych zawsze powoduje określony uszczerbek utrzymania skarżącego. Nie uzasadnia to jednak jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona wykaże, iż poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w koniecznym utrzymaniu jej i jej rodziny. Jak wykazano powyżej, ocena możliwości płatniczych T. P. nie pozwala stwierdzić, że w jej przypadku zachodzi taka sytuacja. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.