IV SA/Wa 1326/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący - sędzia WSA Łukasz Krzycki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 września 2016 r. sprzeciwu T. P. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 sierpnia 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. T. P. wniosła do Sądu skargę na wskazane w sentencji postanowienie. Na wezwanie Skarżąca uiściła wpis od skargi w wysokości 173 zł. Następnie, w złożonym na urzędowym formularzu wniosku Skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Strona oświadczyła, że pozostaje w gospodarstwie domowym razem z córką i bratem. Źródła utrzymania trzyosobowej rodziny stanowią: emerytura skarżącej w wysokości 1418,33 zł miesięcznie, wynagrodzenie ze stosunku pracy córki w wysokości 1638,70 zł miesięcznie oraz emerytura brata w wysokości 1887,77 zł miesięcznie. Wnioskująca wykazała, że należący do niej majątek nieruchomy stanowi dom o powierzchni około 70 m2 i działka o powierzchni 1,49 ha. Wskazała, że dysponuje oszczędnościami w wysokości 3000 zł. Wymieniła następujące wydatki gospodarstwa domowego: internet (70 zł), telefon (120 zł), woda i kanalizacja (200 zł), energia elektryczna (200 zł), leki (250 zł), pampersy (300 zł), butla z gazem (60 zł), bilety miesięczne (250 zł), żywność (1500 zł), ubrania (500 zł), transport do lekarza (300 zł), a ponadto: opał na zimę (3000 zł), ubezpieczenie (800 zł), podatek (120 zł), opłata melioracyjna (50 zł) i czesne za studia (3900 zł na rok). Postanowieniem z 4 sierpnia 2016 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, co następuje. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dopiero więc gdy posiadane przez stronę środki okażą się niewystarczające może być jej przyznane prawo pomocy. Pomoc ta przyznawana jest osom znajdującym się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. T. P. uiściła już wpis od skargi w wysokości 173 zł. Była to najwyższa opłata sądowa w niniejszej sprawie. Wysokość ewentualnie należnych, innych opłat sądowych, jak opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, wpis od skargi kasacyjnej lub zażalenia, jednorazowo nie przekroczy 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192; § 3 i § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Ponadto, ewentualne uiszczenie wymienionych opłat sądowych nie będzie się wiązać z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie przez stronę wydatków ze wskazanych tytułów jest bowiem rozłożone w czasie. Porównanie ustalonej powyżej wysokości ewentualnych kosztów postępowania z przedstawionymi informacjami o dochodach trzyosobowego gospodarstwa domowego, posiadanych oszczędnościach i ponoszonych wydatkach, nie pozwala na stwierdzenie, że Skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i członków rodziny. Zarówno Skarżąca, jak i jej córka oraz brat osiągają regularne dochody, których łączna wysokość wynosi 4944,80 zł miesięcznie. Jakkolwiek Skarżąca, poza wskazaniem, że czesne za studia wynosi 3900 zł rocznie, nie podała za jakie okresy ponoszone są wykazane przez nią opłaty, to przyjmując nawet, że większość z nich comiesięcznie obciąża budżet domowy trzyosobowej rodziny (internet, telefon, woda i kanalizacja, energia elektryczna, leki, pampersy, gaz, bilety miesięcznie, żywność, ubrania, transport do lekarza), należy stwierdzić, że po poniesieniu tych wydatków strona jest w stanie zaoszczędzić dodatkowe środki z przeznaczeniem na inne cele niż konieczne utrzymanie. Łączna kwota wymienionych wydatków wynosi 3750 zł. Pozostałe, tj. koszty opału na zimę, ubezpieczenie, podatek, opłata melioracyjna i czesne za studia, nie mają charakteru stałych, comiesięcznych obciążeń. Przy założeniu zaś, że podane przez Skarżącą kwoty wydatków ze wskazanych tytułów, tak jak w przypadku czesnego za studia, odzwierciedlają wysokość obciążeń w skali roku, to uwzględniając ich średnią wysokość w stosunku miesięcznym (niespełna 656 zł), łączna kwota wykazanych wydatków gospodarstwa domowego wynosi średnio nieco ponad 4400 zł. Jest zatem niższa od miesięcznego dochodu rodziny o prawie 540 zł. W tej sytuacji wygospodarowanie 100 zł na opłaty sądowe, które mogą być należne w dalszym toku postępowania, nie spowoduje uszczerbku koniecznego utrzymania Skarżącej i jej rodziny. Możliwość zaoszczędzenia dodatkowych środków, które mogą zostać przeznaczone na koszty sądowe, znajduje też potwierdzenie w oświadczeniu skarżącej o zgromadzonych oszczędnościach w wysokości 3000 zł. Koszty postępowania należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie gospodarstwa domowego, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, jak koszty żywności, odzieży czy niezbędnych leków. W sytuacji zatem, gdy Skarżąca zdecydowała się na wniesienie skargi, środki pieniężne pozostające w jej dyspozycji po pokryciu kosztów koniecznego utrzymania powinny być w pierwszej kolejności przeznaczone na koszty postępowania wszczętego tą skargą. Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazała m. in., że: - oszczędności w wysokości 3000 zł zostały wykorzystane na spłacenie zaciągniętej w 2013 r. pożyczki na pokrycie kosztów rozgraniczenia, - ostatnio córka miała wypadek samochodowy, w którym ucierpiała, co spowodowało konieczność leczenia, zakupu kołnierza ortopedycznego i leków, a zniszczony samochód został zastąpiony innym (zakup sfinansowano z uzyskanego odszkodowania). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie zmienia albo utrzymuje w mocy (art. 260 § 1 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Sąd w całości podziela stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. W związku z jego szczegółowym przytoczeniem powtarzanie jego byłoby zbędne. Odnosząc się do argumentów zawartych w sprzeciwie należy wskazać, że: - wydanie oszczędności w wysokości 3000 zł na spłatę pożyczki nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia, ponieważ nawet bez tych oszczędności budżet rodziny Skarżącej jest w stanie udźwignąć ewentualne kolejne koszty postępowania; łączna kwota wykazanych wydatków gospodarstwa domowego wynosi bowiem średnio nieco ponad 4400 zł i jest niższa od miesięcznego dochodu rodziny (4944,80 zł) o ok. 540 zł; - powyższe wskazuje, że również dodatkowe wydatki związane z likwidacją skutków wypadku samochodowego (leczenie córki) mogą być sfinansowane z istniejącej nadwyżki między stałymi dochodami a wydatkami. W związku z uiszczeniem wpisu od skargi sprawa może być rozpoznana przez Sąd. W świetle powyższego Sąd postanowił, jak w sentencji na podstawie art. 260 § 1 i 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.