IV SA/Wa 1332/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w 24 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. F. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia nieruchomości postanawia odmówić przyznania prawa pomocy A. F. (dalej: "skarżący") w toku postepowania w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2016 r. w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia nieruchomości, zwrócił się do sądu z wnioskiem o ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku (formularz PPF z dnia [...] grudnia 2016 r.) podniósł, że dysponuje bardzo skromnym dochodem w wysokości [...] zł (z tytułu rolnictwa). Skarżący mieszka z matką, która otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł. Podał, że jest właścicielem części domu – pow. [...] oraz [...]ha gruntów rolnych. Zarządzeniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku – w terminie 14 dni – poprzez nadesłanie: 1) wyciągów z wszelkich posiadanych rachunków bankowych w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu od 1 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. (z wykazaniem zestawienia wszelkich operacji na rachunkach we wskazanym okresie oraz saldem rachunków); 2) zaświadczenia z właściwego urzędu gminy o wielkości posiadanego gospodarstwa rolnego, 3) zaświadczenia z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z którego wynikałoby czy / w jakiej wysokości otrzymał pomoc i z jakiego tytułu za rok 2015 oraz czy starał się o dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych za 2016 r., ewentualnie o inne formy pomocy z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa za 2016 r.; 4) dokumentu wskazującego wysokość dochodu M. F.. Wezwanie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 13 lutego 2017 r. Stwierdzić należy, że dotychczas skarżący nie wykonał wezwania i nie uzupełnił wniosku o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej jako: "P.p.s.a."), strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do poniesienia kosztów postępowania. Art. 243 i nast. cytowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przewidują możliwość ubiegania się przez osobę fizyczną o przyznanie prawa pomocy, gdy wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z powyższego, w postępowaniu sądowoadministracyjnym podmiot wnoszący skargę do sądu musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania. Z tego punktu widzenia przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego. Rozpatrując niniejszy wniosek, należy także podkreślić, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym jest możliwe gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie do treści art. 252 § 1 P.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 P.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. Analiza treści powołanego wyżej przepisu wskazuje, że wnioskodawca powinien wykazać, przedstawiając odpowiednie argumenty i dowody (m.in. z dokumentów źródłowych świadczących o krytycznej sytuacji finansowej), że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W rozpatrywanej sprawie stwierdzić należy, że omówiony warunek przyznania prawa pomocy, tj. wykazanie że skarżący spełnia przesłanki uprawniające do zwolnienia od kosztów sądowych, nie został przez niego spełniony. Z informacji podanych przez skarżącego na urzędowym formularzu PPF wynika, m.in. że prowadzi działalność rolniczą, prowadzi gospodarstwo domowe z matką. Jest współwłaścicielem domu i właścicielem gruntów rolnych o pow. 9,13 ha. Według deklaracji skarżącego dochody jego i jego matki wynoszą 2800 zł (łącznie). Referendarz sądowy uznał, że w tej sytuacji zasadne jest wezwanie skarżącego do nadesłania wyciągów z kont bankowych, dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych przez matkę skarżącego dochodów, wyjaśnienia w sprawie ewentualnych dopłat do gruntów rolnych. Wezwanie do uzupełnienia braków wniosku doręczono skarżącemu w dniu 13 kutego 2017 r. zakreślając czternastodniowy termin do jego wykonania, który upłynął bezskutecznie w dniu 27 lutego 2017 r. Skarżący nie odpowiedział na ww. wezwanie. Tym samym należy uznać, że nie wykazał, że jego sytuacja materialna uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bowiem przedstawione przez niego informacje nie wskazują, że nie jest oni w stanie ponieść pełnych kosztów postepowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Należy podkreślić, że w ugruntowanym już orzecznictwie wskazuje się, że prawo pomocy jest wyłomem uczynionym przez ustawodawcę na rzecz strony biednej, którego udzielenie wiąże się z koniecznością należytego zachowania się wnioskodawcy (przedstawienia sądowi oceniającemu wniosek całości materiału dokumentującego stan majątkowy). Prawo pomocy nie jest instytucją przysługującą osobom uznającym się za niezamożne, a osobom, które taki fakt wykażą stosownymi dokumentami i oświadczeniami (postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. I OZ 21/15, LEX nr 1640412). To bowiem na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, w jakiej sytuacji się znajduje i że jest to sytuacja uprawniająca do przyznania prawa pomocy. W rozpatrywanej sprawie skarżący, mimo wezwania do uzupełniania wniosku nie przedstawił żądanych oświadczeń i dokumentów, tym samym brak było podstaw do uwzględnienia jego wniosku. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.