IV SA/Wa 1333/16
WyrokWSA w Warszawie2016-11-15
Skład orzekający: Tomasz Wykowski, Aneta Dąbrowska, Łukasz Krzycki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wspólnota mieszkaniowa posiada legitymację czynną do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną, który stanowił współwłasność członków wspólnoty?Ratio decidendi
Wspólnota mieszkaniowa nie posiada legitymacji czynnej do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną, który stanowił współwłasność jej członków. Roszczenie odszkodowawcze przysługuje indywidualnie każdemu współwłaścicielowi. Organ administracji, w przypadku wadliwego wniosku złożonego przez podmiot nieposiadający legitymacji, powinien wezwać właściwych współwłaścicieli do uzupełnienia braków formalnych, a nie kierować wezwania do wspólnoty.Stan faktyczny
Wspólnota Mieszkaniowa złożyła wniosek o ustalenie odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną, który stanowił współwłasność jej członków. Organ pierwszej instancji odmówił ustalenia odszkodowania, uznając, że wspólnota nie ma legitymacji czynnej. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje, stwierdzając, że organy wadliwie przeprowadziły postępowanie, nie wzywając właściwych współwłaścicieli do uzupełnienia braków formalnych wniosku.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 15 listopada 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska Sędzia WSA Łukasz Krzycki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 listopada 2016 roku w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. R. [...] w [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2016r., numer [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2015r. Nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. R. [...] w [...] kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] września 2016 r. nr [...] Wojewoda [...] (dalej także "Wojewoda"), po rozpatrzeniu odwołania Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] (dalej "skarżącej" albo "Wspólnoty"), reprezentowanej przez adw. T. K., od decyzji Prezydenta [...] (dalej także "Prezydenta") z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...], odmawiającej ustalenia na rzecz skarżącej odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną, położony w Dzielnicy [...] przy ul. [...], z nieruchomości objętej KW [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 441 m2 z obrębu [...] (stanowiącej obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 3059 m2 z obrębu [...] - dawna działka nr [...] z obrębu [...]), utrzymał decyzję Prezydenta w mocy.
II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez Wojewodę zaskarżonej do Sądu decyzji Prezydenta z dnia [...] września 2016 r., przedstawia się w następujący sposób:
1. Decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] Wojewoda stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną - ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0441 ha z obrębu [...] (stanowiącej obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 0,3059 ha z obrębu [...] - dawna działka [...] z obrębu [...]), dalej odpowiednio: "Gmina", "(przedmiotowa/przejęta) działka (drogowa)".
2. Wnioski o ustalenie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną złożyła: w dniu 18 lipca 2005 r. Wspólnota oraz w dniu 31 grudnia 2005 r. Spółdzielnia Budowlano - Mieszkaniowa [...].
3. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] Prezydent postanowił połączyć sprawy odszkodowawcze wszczęte z wniosków Wspólnoty oraz Spółdzielni do wspólnego rozpatrzenia w jednym postępowaniu.
4. Decyzją z dnia [...] października 2012 r. Nr [...] Prezydent odmówił ustalenia na rzecz Wspólnoty odszkodowania za przejęty grunt.
5. Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...], wydaną na skutek rozpatrzenia odwołania Wspólnoty od decyzji Prezydenta z dnia [...] października 2012 r. Wojewoda uchylił decyzję Prezydenta w całości i przekazał temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując w uzasadnieniu, że zakwalifikowanie pisma Wspólnoty jako wniosku o przyznanie odszkodowania w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. bez dokładnego zbadania, w jakim istotnie trybie Wspólnota ta dochodzi roszczeń odszkodowawczych narusza art. 7 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sytuacji, w której w ocenie Prezydenta Wspólnota nie może być stroną postępowania, a jak wynika z wniosku z dnia 18 lipca 2005 r., reprezentuje interesy 30 współwłaścicieli lokali w budynku Wspólnoty, to zobowiązany był wezwać członków wspólnoty w trybie art. 64 § 2 k.p.a. do usunięcia braku formalnego wniosku poprzez jego podpisanie lub wezwać do uzupełnienia przez Wspólnotę Mieszkaniową Nieruchomości przy ul. [...] przedmiotowego podania o pełnomocnictwo do reprezentowania członków wspólnoty ważnego na dzień składania wniosku z dnia 18 lipca 2005 r.
6. W wykonaniu zaleceń decyzji odwoławczej Prezydent wystąpił do Wspólnoty pismem z dnia 23 września 2013 r. o sprecyzowanie wniosku z dnia 18 lipca 2005 r. oraz jego uzupełnienie poprzez podpisanie go przez 30 współwłaścicieli lokali z budynków Wspólnoty bądź złożenie pełnomocnictw do reprezentowania członków wspólnoty ważnych na dzień składania wniosku z dnia 18 lipca 2005 r.
7. W piśmie z dnia 7 października 2013 r. Wspólnota wskazała, że żąda odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną oraz poinformowała, że doręczyła uchwałę Wspólnoty nr [...] z dnia 6 lipca 2012 r., która udzielała pełnomocnictwa D. W.i C. L. do występowania w sprawie dotyczącej ustalenia i wypłaty odszkodowania za zajętą nieruchomość i w której potwierdzone zostały również wcześniejsze czynności Zarządu Wspólnoty w przedmiotowej sprawie, w szczególności wystąpienie Członków Zarządu: A. L. i H. Ł. z wnioskiem z dnia 8 lipca 2005 r. o przyznanie odszkodowania.
8. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. Prezydent odmówił ustalenia na rzecz Wspólnoty odszkodowania za grunt zajęty grunt. Rozstrzygnięcie uzasadnił stwierdzeniem, iż Wspólnota nie ma legitymacji czynnej do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną. Jednocześnie organ I instancji wskazał, iż wniosek Spółdzielni Mieszkaniowej [...] zostanie rozpatrzony odrębną decyzją administracyjną.
9. Pismem z dnia 4 września 2015 r. Wspólnota reprezentowana przez adw. T. K. wniosła do Wojewody odwołanie od decyzji Prezydenta z dnia [...] sierpnia 2015 r., zarzucając Prezydentowi niewzięcie przy orzekaniu w sprawie pod uwagę uchwały [...] podjętej w dniu 6 lipca 2012 r. przez współwłaścicieli lokali, w zakresie w jakim współwłaściciele potwierdzili wszelkie działania podjęte przez zarząd.
III. Zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] września 2016 r. Wojewoda rozpatrzył odwołanie Wspólnoty od decyzji Prezydenta z dnia [...] sierpnia 2015 r., utrzymując tę decyzję w mocy.
Uzasadniając orzeczenie odwoławcze, Wojewoda wskazał w szczególności, co następuje:
1. Przedmiotem sprawy jest roszczenie odszkodowawcze związane z utratą prawa własności nieruchomości na podstawie art.73 ust.1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r. Nr 133 poz. 872 z późn. zm.). W myśl tego przepisu nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Zgodnie zaś z ustępem 4 tego artykułu, odszkodowanie, o którym mowa w ust.1, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego terminu roszczenie wygasa.
2. Za wnioskodawcę wszczętego w niniejszej sprawie postępowania odszkodowawczego należy uznać Wspólnotę. W dniu 18 lipca 2005 r. Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. [...], reprezentująca 30 współwłaścicieli lokali, wystąpiła o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną. Do niniejszego wniosku nie zostały załączone stosowne pełnomocnictwa dla Wspólnoty do występowania w imieniu współwłaścicieli gruntu. Przy piśmie z dnia 10 lipca 2012 r. Wspólnota dołączyła do akt sprawy uchwałę właścicieli lokali podjętą w dniu 6 lipca 2012 r., którą to uchwałą właściciele wyrazili zgodę na dokonanie przez zarząd czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu, tj. na dochodzenie roszczeń odszkodowawczych i udzielili pełnomocnictwa Członkom Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej: D. W. i C. L. do występowania w sprawie dotyczącej ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod ul. [...] stanowiącą część nieruchomości objętej księgą wieczystą KW Nr [...] a także potwierdzili wcześniejsze czynności Zarządu w przedmiotowej sprawie, w szczególności wystąpienie Członków Zarządu: A. L. i H. Ł. z wnioskiem o przyznanie odszkodowania z dnia 18 lipca 2005 r.
3. Trafnie uznał Prezydent, że Wspólnota nie ma legitymacji czynnej do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za przedmiotowy grunt, co jest konsekwencją faktu, że co do zasady wspólnota mieszkaniowa nie posiada legitymacji do występowania w sprawach o odszkodowania należne indywidualnie członkom takiej wspólnoty, co jednoznacznie wynika z orzecznictwa sądowego. W tym kontekście organ odwoławczy przywołał wskazane wyżej orzecznictwo:
Należy zaznaczyć, iż roszczenie o zapłatę odszkodowania za nieruchomości przejęte pod drogi publiczne przysługuje każdemu współwłaścicielowi osobno. Wywodzony z prawa materialnego administracyjnego oraz cywilnego indywidualny i konkretny interes prawny w realizacji roszczenia odszkodowawczego odnosi się jedynie do jego własnych uprawnień, natomiast nie posiada go do realizacji uprawnień pozostałych współwłaścicieli lub spadkobierców. Brak jest także podstaw do przyjęcia konstrukcji tzw. legitymacji grupowej, która przysługuje wszystkim współwłaścicielom lub spadkobiercom łącznie. Brak indywidualnego wniosku nie tylko nie wszczyna postępowania administracyjnego dotyczącego konkretnej osoby, ale również oznacza niezgłoszenie w terminie roszczenia /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lutego 2015 r., sygn. I OSK 1169/13/.
Nie ma tutaj zastosowania przepis art. 209 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm., dalej k.c.) stanowiący, że każdy ze współwłaścicieli może wykonywać wszelkie czynności i dochodzić wszelkich roszczeń, które zmierzają do zachowania wspólnego prawa. Podzielić tutaj bowiem należy stanowisko Sądu Najwyższego zajęte w wyroku z dnia 27.10.1971 r. (sygn. akt I CR 427/71, opubl. OSN z 1972r. nr 5, poz. 88, opubl. System Informacji Prawnej LEX nr 1350), że przepis art. 209 k.c. nie dotyczy roszczenia o odszkodowanie za utraconą własność, gdyż nie jest to czynność zmierzająca do zachowania wspólnego prawa. Roszczenie o wypłatę odszkodowania za odjętą własność nieruchomości jest bowiem roszczeniem o świadczenie podzielne, przy podzielności zaś świadczenia wierzytelność dzieli się na tyle niezależnych od siebie części, ilu jest wierzycieli.
Przewidziana w cytowanym wyżej przepisie konstrukcja upoważnienia każdego współwłaściciela do podjęcia wszelkich czynności zachowawczych nie opiera się na przedstawicielstwie ustawowym jednego współwłaściciela przez drugiego, tylko na wzajemnej reprezentacji interesów jednych przedstawicieli przez drugich. Cechą charakterystyczną tej wzajemnej reprezentacji jest to, że współwłaściciel podejmuje czynność zachowawczą w imieniu własnym, ale w interesie pozostałych współwłaścicieli. Funkcją czynności zachowawczych jest ochrona wspólnego prawa do przedmiotu współwłasności. Czynności te należą do zarządu rzeczą wspólną w rozumieniu art. 201 k.c.
W związku z powyższym wystąpienie przez jednego ze współwłaścicieli w imieniu własnym o zapłatę odszkodowania odpowiadającego jego udziałowi we współwłasności nie jest czynnością, której celem jest ochrona wspólnego prawa do współwłasności. Jest to samodzielne uprawnienie współwłaściciela (vide: wyrok SA w Katowicach z 24.09.2002r. 1 A/Ca 276/092, publ. OSA 2004/4/10, opubl. System Informacji Prawnej LEX nr 107374).
Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 sierpnia 2013 r., sygn. akt I CSK 705/12, wskazał, iż nie budzi wątpliwości, że każdemu nabywcy odrębnej własności lokalu przysługują kontraktowe roszczenia odszkodowawcze związane z wadami nieruchomości wspólnej. Ich źródłem jest umowa ustanowienia odrębnej własności i sprzedaży lokalu zawarta między właścicielem nieruchomości, z której wyodrębnia się lokal, a nabywcą lokalu. Roszczenia te dotyczą przy tym przedmiotu współwłasności wszystkich właścicieli lokali, w związku z czym - w wypadku dochodzenia odszkodowania w pieniądzu - każdy właściciel lokalu może żądać
odszkodowania odpowiednio do wielkości swojego udziału w nieruchomości wspólnej, zaplata kwoty pieniężnej jest bowiem świadczeniem podzielnym w rozumieniu art. 379 k.c.
W uchwale z dnia 23 września 2004 r., sygn. akt III CZP 48/04, Sąd Najwyższy stwierdził, iż Wspólnota mieszkaniowa nie ma legitymacji czynnej do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych, związanych z wadami fizycznymi nieruchomości wspólnej, w stosunku do sprzedawcy odrębnej własności lokalu mieszkalnego, chyba, że właściciel lokalu przelał na nią te roszczenia.. .Zapłata kwoty pieniężnej jest świadczeniem podzielnym, więc każdy właściciel może żądać odszkodowania odpowiednio do wielkości swojego udziału w nieruchomości wspólnej. Przeciwko przyznaniu wspólnocie mieszkaniowej legitymacji czynnej do dochodzenia tego roszczenia przemawia brak dostatecznie silnego związku tego roszczenia z zarządem nieruchomością wspólną.
4. Wspólnota nie mogła również w przedmiotowej sprawie występować jako pełnomocnik współwłaścicieli gruntu. Zgodnie bowiem z art. 33 § 1 k.p.a. pełnomocnikiem strony może być jedynie osoba fizyczna. Zgodnie z orzecznictwem sądowym w zakresie instytucji pełnomocnictwa z mocy prawa wykluczeniu z zakresu podmiotowego podlegają inne niż osoby fizyczne, takie jak osoby prawne lub jednostki organizacyjne nie posiadające przymiotu osobowości prawnej. Niniejszy zakaz dotyczy również organów tego rodzaju jednostek /por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 1 lipca 2009 r. sygn. akt II SA/Sz 217/09; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2001 r., sygn. akt IV SA 41/99; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 marca 2009 r., sygn. akt IV SA/GI 203/08; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 31 lipca 2012 r., sygn. akt IV SA/GI 1284/11/.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 21 marca 2002 r., sygn. akt V SA 2019/01, podkreślił, iż "Zrzeszenie Właścicieli Nieruchomości nie mogło być w sprawie administracyjnej o wymeldowanie pełnomocnikiem procesowym właścicieli już choćby z tego względu, że w myśl art. 33 § 1 k.p.a. pełnomocnikiem procesowym strony w postępowaniu administracyjnym może być jedynie osoba fizyczna".
IV. Pismem z dnia 22 kwietnia 2016 r. Wspólnota wniosła do tut. Sądu skargę na decyzję odwoławczą Wojewody z dnia [...] września 2016 r., podnosząc przeciwko tej decyzji szereg zarzutów naruszenia:
- przepisów postępowania administracyjnego (art.7, 8, 107 § 1 k.p.a.)
- oraz prawa materialnego (art.22 ust.2 o własności lokali oraz art.73 ust.4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną).
W uzasadnieniu zarzutów skarżąca powołała się m.in. na wadliwość skierowanego do skarżącej, w trybie uregulowanym w art.64 § 2 k.p.a., wezwania do uzupełnienia braków formalnych, zawartego w piśmie Prezydenta z dnia 23 września 2013 r. W ocenie skarżącej literalne brzmienie tego pisma sugerowało wprost, że skarżąca jako wspólnota mieszkaniowa może występować w niniejszej sprawie jako pełnomocnik swoich członków – byłych właścicieli przejętej działki drogowej i w tym celu winna przedstawić stosowne pełnomocnictwo. Z akt sprawy wynika, że wezwanie to skarżąca wykonała.
V. W odpowiedzi na skargę, udzielonej pismem procesowym z dnia 18 maja 2016 r., organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
VI. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2016 r. z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269 z późn.zm.).
Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3§2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm. – zwanej dalej "p.p.s.a.").
W myśl art.134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Z kolei w myśl art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Skargę należało uwzględnić, albowiem zaskarżona decyzja odwoławcza Wojewody oraz utrzymana nią w mocy decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7 i 77 § 1 w związku z art.64 § 2 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tej racji obie wskazane wyżej decyzje należało wyeliminować z obrotu prawnego.
VII. Szczegółowa kontrola zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września prowadzi do następujących wniosków:
1. Przedmiotem kontrolowanego przez Sąd postępowania administracyjnego, rozstrzygniętego w drugiej instancji zaskarżoną obecnie decyzją odwoławczą Wojewody, było rozpatrzenie w trybie uregulowanym w art.73 ust.4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną wniosku odszkodowawczego objętego pismem z dnia 8 lipca 2005 r., który wpłynął do Prezydenta [...] w dniu 18 lipca 2005 r., dotyczącego odszkodowania z tytułu przejęcia na własność [...] działki nr [...] z obrębu [...] (stanowiącej obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 3059 m2 ). Orzekające w niniejszej sprawie organy rozpatrzyły odmownie wskazany wyżej wniosek odwoławczy, stwierdzając że skarżąca Wspólnota, uznana za wnioskodawcę postępowania odszkodowawczego, nie była w dniu 31 grudnia 1998 r. właścicielem przedmiotowej nieruchomości, co oznacza, że skutek wywłaszczeniowy, o którym mowa w art.73 ust.1 ustawy z 1998 r. i z którym łączy się obowiązek odszkodowawczy, skarżącej nie dotknął. Stanowisko to jest przedwczesne, albowiem w postępowaniu administracyjnym nie wyjaśniono w sposób prawidłowy, czy podmiotem wnioskującym w niniejszej sprawie jest istotnie Wspólnota, czy też wnioskodawcami byli członkowie Wspólnoty, którym w dniu 31 grudnia 1998 r. przysługiwało prawo współwłasności przedmiotowej nieruchomości. Uchybienie to jest wynikiem wadliwego prawnie przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania w przedmiocie wezwania skarżącej do braków formalnych wniosku odszkodowawczego w trybie art.64 § 2 k.p.a.
2. Przywołanym wyżej wnioskiem Wspólnota, reprezentowana przez dwóch członków zarządu wniosła o uregulowanie kwestii związanych z zajęciem przedmiotowej nieruchomości przez [...] pod gminną drogę publiczną, tj. ulicę [...]. W piśmie wskazano w szczególności, że: (-) przedmiotowa nieruchomość stanowi współwłasność 30 właścicieli lokali znajdujących się w budynkach zarządzanych przez Wspólnotę, (-) zarząd Wspólnoty został zobligowany przez współwłaścicieli nieruchomości do uregulowania sprawy. Podkreślenia wymaga, że pomimo wpłynięcia przedmiotowego wniosku do organu w dniu 18 lipca 2005 r. a zatem na blisko pięć i pół miesiąca przed upływem ustawowego zawitego terminu do jego złożenia (31 grudnia 2005 r. stosownie do art.74 ust.4 ustawy z 1998 r.) wniosek ten nie został poddany przez organ kontroli formalnej, mającej na celu umożliwienie wnioskodawcy uzupełnienie braków, tamujących bieg sprawy.
3. Treść cytowanego wniosku odszkodowawczego nie pozostawia jednakże w ocenie Sądu wątpliwości co do tego, że podmiotem wnoszącym ten wniosek była Wspólnota, działająca jednakże nie w imieniu własnym, a w imieniu ówczesnych byłych współwłaścicieli przejętej nieruchomości drogowej, będących członkami Wspólnoty. W tym kontekście podzielić należy stanowisko decyzji odwoławczej, obszernie odwołującej się do orzecznictwa sądowego, w myśl którego wspólnota mieszkaniowa nie posiada umocowania do reprezentowania swoich członków przy dochodzeniu tego rodzaju roszczeń odszkodowawczych, a jednocześnie podmiot ten nie spełnia wymagań z art.33 k.p.a., koniecznych do pełnienia roli pełnomocnika strony w postępowaniu administracyjnym. Tym samym zgodzić należy się z organem odwoławczym, że Wspólnota nie miała upoważnienia, czy to wprost z ustawy, czy to z mocy osobnej dyspozycji procesowej zainteresowanych osób do ich reprezentowania w administracyjnym postępowaniu odszkodowawczym.
4. Powyższa sytuacja obligowała jednakże bezwzględnie organ I instancji do podjęcia przewidzianych prawem czynności, zmierzających do uzupełnienia przez wnioskodawców postępowania, tj. byłych współwłaścicieli przejętej działki drogowej braków formalnych wniosku odszkodowawczego. Sąd orzekający w sprawie niniejszej w pełni podziela stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 937/13, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl, stosownie do którego "W sytuacji wniesienia pisma przez podmiot, który nie może w postępowaniu administracyjnym posiadać statusu pełnomocnika - organ powinien wezwać stronę do uzupełnienia braków formalnych pisma, poprzez jego podpisanie lub też o nadesłanie podpisanego przez stronę pełnomocnictwa, udzielonego osobie fizycznej, posiadającej pełną zdolność do czynności prawnych. Adresatem takiego wezwania powinny być strony postępowania, a nie osoba występująca jako pełnomocnik.".
5. Uznać należy, że w oczywisty sposób nie stanowiło prawidłowego wykonania wskazanego wyżej obowiązku skierowanie przez organ I instancji do Wspólnoty wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku odszkodowawczego z dnia 8 lipca 2005 r., zawarte piśmie z dnia 23 września 2013 r. Abstrahując od faktu nieskierowania tego pisma wprost do wnioskodawców, stwierdzić stanowczo należy, że treść skierowanego do Wspólnoty wezwania mogła sugerować, że podmiotem uprawnionym do reprezentacji wnioskodawców może być sama Wspólnota (na podstawie stosownych pełnomocnictw). W wezwaniu wskazano bowiem, co następuje: "Jednocześnie w nawiązaniu do treści decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. Wydział Nieruchomości Skarbu Państwa zgodnie z art.64 § 2 k.p.a. prosi o uzupełnienie wniosku z dnia 08.07.2005 r. poprzez:
- podpisanie wniosku z dnia 08.07.2005 r. przez 30 współwłaścicieli lokali z budynku [...] – członków Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] lub
- złożenie przez Wspólnotę Mieszkaniową Nieruchomości przy ul. [...] pełnomocnictw do reprezentowania członków wspólnoty ważnych na dzień składania wniosku z dnia 8.07.2005 r.".
Literalna treść wskazanego wyżej wezwania, kierowanego do podmiotu nie reprezentowanego wówczas przez profesjonalnego pełnomocnika sugerowała zatem, że uzupełnienie braku formalnego wniosku odszkodowawczego zawartego w piśmie z dnia 8 lipca 2005 r., który wpłynął do organu odszkodowawczego w dniu 18 lipca 2005 r. może nastąpić bądź to poprzez: 1) podpisanie tego wniosku bezpośrednio przez wnioskodawców, tj. przez 30 współwłaścicieli lokali z budynku [...] – członków Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...], bądź to poprzez 2) złożenie przez Wspólnotę Mieszkaniową Nieruchomości przy ul. [...] pełnomocnictw do reprezentowania członków wspólnoty ważnych na dzień składania wniosku z dnia 8.07.2005 r. (z zapisu tego wynikałoby nie tylko to, że Wspólnota mogłaby działać jako pełnomocnik w sprawie, ale nawet to, że stosowne pełnomocnictwo nie musiałoby pochodzić ściśle od wskazanych wyżej wszystkich 30 współwłaścicieli lokali z budynku, a mogłoby pochodzić od nieokreślonej liczby tych członków (np. wystarczającej do podjęcia uchwały). Wskazać oczywiście należy, że powyższy sposób sformułowania przez Prezydenta wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku odszkodowawczego wynikał z obowiązku wykonania tak właśnie sformułowanych wytycznych decyzji kasatoryjnej Wojewody z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...], niemniej skutki powielenia przez Prezydenta nieprecyzyjnego stanowiska Wojewody nie mogą obciążać strony postępowania. Pismu Wspólnoty z dnia 7 października 2013 r., ustosunkowującemu się do wezwania Prezydenta z dnia 23 września 2013 r. i powołującemu się na stosowną uchwałę Wspólnoty z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] nie sposób bowiem zasadnie postawić zarzutu niewykonania przedmiotowego wezwania. Oznacza to, że wadliwość tego wezwania nie może stanowić przesłanki do uznania nieskuteczności wniosku odszkodowawczego z dnia 8 lipca 2005 r.
6. W tej sytuacji uznać należy, że w sytuacji, w której reprezentowanie we wszczętym postępowaniu odszkodowawczym byłych współwłaścicieli przejętej nieruchomości drogowej (lub ich następców prawnych), będących członkami Wspólnoty, przez samą Wspólnotę nie było prawnie dopuszczalne, jak prawidłowo wykazały organy, w niniejszej sprawie zachodziła bezwzględna konieczność wezwania bezpośrednio byłych współwłaścicieli przejętej nieruchomości drogowej, w trybie uregulowanym w art.64 § 2 k.p.a., do uzupełnienia braku formalnego wniosku odszkodowawczego objętego pismem z dnia 8 lipca 2005 r. poprzez podpisanie wniosku przez wskazane wyżej osoby osobiście, ewentualnie przez działającego w ich imieniu pełnomocnika będącego osobą fizyczną. Zaniechanie podjęcia tych czynności przez organ przesądza o wadliwości postępowania odszkodowawczego i konieczności jego powtórzenia.
7. W razie uprawomocnienia się niniejszego wyroku Prezydent [...] ponownie przeprowadzi postępowanie w sprawie z uwzględnieniem zaleceń wskazanych powyżej.
Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c i art.200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło