IV SA/Wa 1334/15
WyrokWSA w Warszawie2015-07-07
Skład orzekający: Anna Szymańska, Aneta Dąbrowska, Piotr Korzeniowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o wymierzeniu kary pieniężnej za niespełnienie wymagań weterynaryjnych może zostać oparta na protokole kontroli, który nie został sporządzony zgodnie z przepisami ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej i nie zawiera informacji o statusie osoby podpisującej protokół?Ratio decidendi
Decyzja o wymierzeniu kary pieniężnej za niespełnienie wymagań weterynaryjnych nie może być oparta na protokole kontroli, który nie został sporządzony zgodnie z przepisami ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej, w szczególności gdy nie zawiera informacji o statusie osoby podpisującej protokół, co może świadczyć o naruszeniu przepisów postępowania i wpływać na prawidłowość ustaleń faktycznych.Stan faktyczny
Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska została ukarana karą pieniężną za niespełnienie wymagań sanitarno-weterynaryjnych, w tym za nieudokumentowanie statusu zdrowotnego pracownika, brak badań wody pitnej oraz zły stan czystości pomieszczeń. Spółdzielnia wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny początkowo oddalił skargę, jednak Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ten wyrok, wskazując na nieprawidłowości w przeprowadzeniu kontroli i sporządzeniu protokołu. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, WSA uchylił zaskarżone decyzje.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji; stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; zasądza od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), sędzia WSA Piotr Korzeniowski, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2015 r. sprawy ze skargi Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej z siedzibą w K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za niespełnienie wymagań weterynaryjnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w R. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii na rzecz skarżącej Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej z siedzibą w K. kwotę 557 (pięćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
UZASADNIENIA
[...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii decyzją z [...] września 2012 r. - zaskarżoną skargą przez O. z siedzibą w K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w R. z [...] lipca 2012 r. wymierzającą wymienionej skarżącej karę pieniężną w łącznej wysokości 7 500 zł za niespełnienie wymagań sanitarno - weterynaryjnych, tj. nieudokumentowanie statusu zdrowotnego pracownika, który nie okazał podczas kontroli aktualnego
zaświadczenia lekarskiego; nieudokumentowanie, że w zakładzie stosuje się wodę posiadającą aktualne badania mikrobiologiczne i fizykochemiczne, czyli wodę pitną; zły stan czystości pomieszczeń żywnościowych.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
W dniu [...] maja 2012 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w R. przeprowadził kontrolę w punkcie odbioru mleka [...], P., należącego do O. w K., podczas której stwierdził szereg uchybień. Przedmiotowa kontrola została udokumentowana protokołem kontroli "[...]".
Powiatowy Lekarz Weterynarii w R. decyzją z [...] lipca 2012 r.
wymierzył O. w K. karę pieniężną w wysokości 7 500 zł: za nieudokumentowanie statusu zdrowotnego pracownika, który nie okazał podczas kontroli aktualnego zaświadczenia lekarskiego i za nieudokumentowanie, że w zakładzie stosuje się wodę posiadającą aktualne badania mikrobiologiczne i fizykochemiczne, czyli wodę pitną, a nadto za zły stan czystości pomieszczeń żywnościowych.
[...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii - w wyniku rozpoznania
odwołania O. w K. - decyzją z [...] września 2012 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że wbrew twierdzeniom strony odwołującej się została ona zawiadomiona o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie. Na tę okoliczność organ przywołał pismo z dnia [...] maja 2012 r. adresowane do O. w K., w którym poinformowano stronę o toczącym się postępowaniu i możliwości składania stosownych wyjaśnień. Odnosząc się z kolei do zarzutu przywołania w decyzji
organu pierwszej instancji nieprawidłowości, których w ocenie skarżącej nie
odnotowano w protokole z kontroli, Wojewódzki Lekarz Weterynarii stwierdził, że zarzut ten jest bezpodstawny, bowiem wszelkie nieprawidłowości wymienione w decyzji organu pierwszej instancji zostały ustalone w oparciu o protokół.
Organ odwoławczy wskazał, że postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej jest następstwem stwierdzonych podczas kontroli uchybień i ma na celu niedopuszczenie w przyszłości do powstania tych samych lub podobnych nieprawidłowości mogących zagrażać zdrowiu publicznemu. Organ Inspekcji Weterynaryjnej, powołując treść przepisu rozdziału VII pkt 1 lit. a załącznika II do rozporządzenia (WE) 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 marca 2007 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz. U. Nr 61, poz. 417 ze zm.) podniósł, że jakkolwiek przywołane regulacje nie określają minimalnej częstotliwości badania wody w zakładzie produkcyjnym żywności pochodzenia zwierzęcego, niemniej jednak wskazują, że takie badanie ma być przeprowadzone w zakładzie. Wskazano, że z analizy akt sprawy przedmiotowego postępowania wynika, iż skarżąca w ogóle nie przeprowadzała badań wody. Brak wyników badań świadczy z kolei o tym, że brak jest pewności, że woda używana do prowadzonej przez skarżącą działalności spełnia parametry określone prawem. Ponadto wskazano, że zakład nie udokumentował stanu zdrowia jednego z pracowników, który podczas kontroli nie okazał stosownego zaświadczenia lekarskiego. Organ odwoławczy nie zgodził się w tym względzie z twierdzeniem skarżącej, że to nie O. w K., a pracownik nie posiadający aktualnych badań lekarskich powinien zostać ukarany. Zakład nie zapewnił również właściwego stanu czystości pomieszczeń żywnościowych, co stanowi o naruszeniu przepisów załącznika II rozdziału I i II do rozporządzenia (WE) 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych.
O. w K. w skardze na decyzję [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z [...] września 2012 r. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem. Zarzuciła
wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem:
1) art. 6, art, 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 28 i art 138 § 1 ust. 2 i § 2 K.p.a. oraz art. 7 i art. 107 § 3 K.p.a.;
2) art. 26, art. 27 i art. 30 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach
pochodzenia zwierzęcego i § 1 pkt 5, 6 i 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 maja 2010 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenie przepisów o produktach pochodzenia zwierzęcego.
W motywach skargi skarżąca podniosła, że nie brała udziału w postępowaniu prowadzonym przez organ pierwszej instancji, co skutkowało pozbawieniem jej możliwości odniesienia się do nowych okoliczności, które pojawiły się w sprawie. Nie mogła ona wypowiedzieć się co do zebranego materiału, nie mogła również złożyć stosownych dowodów na potwierdzenie swych twierdzeń. Ponadto, strona skarżąca zarzuciła liczne wady względem sporządzonego protokołu z kontroli. Zdaniem skarżącej zaskarżona decyzja jest wadliwa także z tego powodu, że nie przywołuje konkretnej podstawy prawnej dotyczącej obowiązku badania wody w zlewni mleka. Nadto, skarżąca nie zgodziła się również z twierdzeniem orzekających organów co do obowiązku prowadzenia przez nią badań w zakresie czystości wody. Podkreśliła, że woda pochodzi z wodociągu gminnego, jest wodą pitną. Jeśli zatem po przeprowadzeniu szczegółowych badań w ujęciu wody uznano, że nadaje się ona do picia, to również nadaje się do płukania i mycia zbiorników na mleko. Dodatkowe badania w tym zakresie byłyby konieczne, gdyby punkt skupu mleka miał własne ujęcie wody, co w tym przypadku nie występuje. Skarżąca wskazała, że badania w zakresie jakości wody przeprowadzane są w procesie produkcyjnym, natomiast nie są kontrolowane w punkcie skupu mleka.
[...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii - w odpowiedzi na skargę -
wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 22 kwietnia 2013 r. (sygn. akt IV SA/Wa 2643/12) oddalił skargę. Sąd podkreślił, iż wydanie decyzji o nałożeniu na O. w K. kary pieniężnej w łącznej wysokości 7500 zł było rezultatem stwierdzenia w zakładzie szeregu
uchybień mających wpływ na bezpieczeństwo żywności w nim produkowanej. Uchybienia te sprowadzały się do nieudokumentowania statusu zdrowotnego pracownika, który nie okazał podczas kontroli aktualnego zaświadczenia lekarskiego
i nieudokumentowania, że w zakładzie stosuje się wodę posiadającą aktualne badania mikrobiologiczne i fizykochemiczne, czyli wodę pitną oraz stwierdzenia
złego stanu czystości pomieszczeń żywnościowych. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż akcesja Polski do Unii Europejskiej wniosła obowiązek przestrzegania prawa
wspólnotowego, a Polska jako państwo członkowskie Wspólnoty Europejskiej obowiązana jest respektować zasadę pierwszeństwa tego prawa. Konsekwencją tej zasady jest bezpośrednie stosowanie rozporządzeń organów Unii Europejskiej, czyli Parlamentu Europejskiego, Rady lub Komisji Europejskiej. Z powyższego wynika, iż we Wspólnocie Europejskiej, ustalając obowiązujący stan prawny w danej dziedzinie prawa, należy w pierwszej kolejności ustalić, czy w tym zakresie obowiązują rozporządzenia organów Unii Europejskiej, w następnej kolejności należy ustalić stan prawny regulowany powszechnie obowiązującymi przepisami krajowymi. W przedmiotowej sprawie organy obu instancji zgodnie z zasadą pierwszeństwa w hierarchii aktów prawnych ustaliły obowiązujące w danej dziedzinie prawa rozporządzenia wspólnotowe, które stosowane są bezpośrednio, a następnie ustawę krajową jaką jest ustawa z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. z 2006 r. Nr 17, poz, 127 ze zm.). Ocena obowiązujących w szeroko rozumianym prawie żywnościowych wymogów następuje na podstawie rozporządzenia (WE) Nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych [(Dz. Urz. (JE, seria L, Nr 139, s. 1, ze zm.) - zwanego dalej: rozporządzeniem Nr 852/2004] oraz rozporządzenia (WE) Nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego [(Dz. Urz. UE, seria L, Nr 139, s. 55, ze zm.) - zwanego dalej: rozporządzeniem Nr 853/2004].
Odnosząc się do poszczególnych zarzutów Sąd pierwszej instancji wskazał,
że pierwszy z nich dotyczył braku dokumentacji potwierdzającej status zdrowotny pracownika zatrudnionego w zakładzie prowadzonym przez skarżącą. W tym zakresie Sąd pierwszej instancji powołał się na przepis art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. Nr 234, poz. 1570, ze zm.), z którego wynika, iż obowiązkowym badaniom sanitarno-epidemiologicznym podlegają osoby podejmujące lub wykonujące prace, przy wykonywaniu których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby. Niewątpliwie produkcja mleka do takich prac należy. Ponadto wymóg posiadania aktualnych badań potwierdzających status zdrowotny pracowników wynika z Rozdziału VIII ust. 2 załącznika II do rozporządzenia Nr 852/2004, zgodnie z którym żadna osoba cierpiąca na chorobę, lub będąca jej nosicielem, która może być przenoszona poprzez żywność, bądź też stwierdza się u
niej np. zainfekowane rany, zakażenia skóry, owrzodzenia lub biegunkę nie może uzyskać pozwolenia na pracę z żywnością ani na wejście do obszaru, w którym pracuje się z żywnością w jakimkolwiek charakterze, jeśli występuje jakiekolwiek prawdopodobieństwo bezpośredniego lub pośredniego zanieczyszczenia. Sąd pierwszej instancji nadmienił, iż załącznik II do rozporządzenia Nr 852/2004 określa, zgodnie z jego tytułem, ogólne wymogi higieny dla wszystkich przedsiębiorstw sektora spożywczego. Jednocześnie w myśl zapisów załącznika I pkt 4 ppkt e rozporządzenia Nr 852/2004, w sprawie higieny środków spożywczych, przedsiębiorstwo sektora spożywczego produkujące produkty pochodzenia zwierzęcego podejmuje odpowiednie działania, w celu zapewnienia, że personel przetwarzający środki spożywcze jest dobrego zdrowia i przechodzi szkolenia na temat ryzyka zdrowotnego. Powyższe regulacje dawały podstawę aby uznać, że to
do obowiązków prowadzącego zakład należy posiadanie stosownej dokumentacji potwierdzającej podejmowanie odpowiednich działań w celu zapewnienia, że personel przetwarzający środki spożywcze jest dobrego zdrowia i przechodzi szkolenia na temat ryzyka zawodowego. Podczas przeprowadzonej kontroli skarżąca nie udokumentowała stanu zdrowia jednego z pracowników, co stanowiło podstawę do nałożenia stosownej kary w tym zakresie.
Następny z zarzutów dotyczył braku dokumentacji badań wody używanej do celów produkcyjnych. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż z rozdziału VII ust. 1 lit a) załącznika II do rozporządzenia Nr 852/2004 wynika obowiązek zapewnienia odpowiedniego zaopatrzenia w wodę pitną, która powinna być używana w każdym przypadku, gdy jest to niezbędne w celu zapewnienia, że środki spożywcze nie są zanieczyszczone. Szczegółowe wymagania dotyczące jakości wody wynikają z rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 marca 2007 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz. U. Nr 61, poz. 417, ze zm.). W rozporządzeniu tym określono rodzaj badań (badania bakteriologiczne, fizykochemiczne i organoleptyczne) jakie należy przeprowadzić w zakładzie produkcyjnym na okoliczność określenia stanu wody. Nieprzedstawienie przez przedsiębiorcę badań wody używanej w zakładzie produkcyjnym uniemożliwia stwierdzenie, że zakład spełnia wspomniany wymóg. Stanu tego nie zmienia fakt, że skarżąca Spółdzielnia po dokonaniu kontroli pobrała próbki do badania wody. Brak bowiem wyników badania wody do dnia kontroli oznacza, że nie można ustalić, czy woda używana do produkcji mleka spełnia parametry określone prawem.
Uzasadnieniem, w ocenie Sądu pierwszej instancji, zastosowania wobec skarżącej sankcji określonej w zaskarżonej decyzji, było także stwierdzenie, że
zakład nie zapewnił właściwego stanu czystości pomieszczeń żywnościowych. Rozdział II załącznika II do rozporządzenia nr 852/2004 określa szczegółowe wymagania dla pomieszczeń, w których się przygotowuje, poddaje obróbce lub przetwarza środki spożywcze (za wyjątkiem miejsc spożywania posiłków oraz obiektów wymienionych w rozdziale III). W pomieszczeniach tych w szczególności powierzchnie podłóg, powierzchnie ścian muszą być utrzymane w dobrym stanie i muszą być łatwe do czyszczeni oraz w miarę potrzeby, do dezynfekcji. Okna i inne otwory muszą być skonstruowane w sposób uniemożliwiający gromadzenie się zanieczyszczeń. Drzwi muszą być łatwe do czyszczenia oraz w miarę potrzeby do dezynfekcji. Powierzchnie (wraz z powierzchniami wyposażenia) w obszarach, w których pracuje się z żywnością, a w szczególności te pozostające w kontakcie z żywnością, muszą być w dobrym stanie i muszą być łatwe do czyszczenia oraz do dezynfekcji. W tym zakresie w czasie kontroli stwierdzono uchybienia. Przeprowadzona kontrola wskazała bowiem na brudne ściany i sufit, brak moskitiery w oknie, złą ochronę przed zanieczyszczeniami oraz niewłaściwe prowadzenie dobrej praktyki higienicznej.
Niespełnienie przez skarżącą wyżej przedstawionych wymogów wynikających ze wspólnotowych i krajowych przepisów prawa żywnościowego uzasadniało w ocenie Sądu pierwszej instancji zastosowanie środka w postaci wymierzenia kary pieniężnej stosownie do art. 26 ust. 1 pkt 1 lit. a i art 27 ust.1 ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego w zw. z § 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenie przepisów o produktach pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. z 2010 r. Nr 93 poz. 600).
Odnosząc się do zarzutu skargi naruszenia art. 10 K.p.a. Sąd pierwszej instancji wskazał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Sąd przyznał rację organowi odwoławczemu, że skarżąca została skutecznie zawiadomiona o wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej. W piśmie z dnia [...] maja 2012 r., adresowanym do skarżącej pouczono stronę o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji, co w konsekwencji umożliwiało jej wypowiedzenie się w trybie art. 10 K.p.a. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca skorzystała z przysługującego jej prawa i w piśmie z
dnia 30 maja 2012 r. złożyła stosowne wyjaśnienia. Jednocześnie odnosząc się do twierdzeń skarżącej, że nie miała ona możliwości wypowiedzenia się co do nowych okoliczności pojawiających się w sprawie, Sąd pierwszej instancji uznał je za bezpodstawne. "Nowe okoliczności", na które powołuje się skarżąca, takie jak "brudne ściany i sufit, zła ochrona przed zanieczyszczeniami, itp." zostały wskazane w protokole z kontroli w części I "Opis nieprawidłowości wskazanych w kolumnie "Ocena". Nie można zatem uznać, że nie były one stronie znane. Podpisując
protokół, skarżąca zapoznała się z jego treścią, miała zatem możliwości wypowiedzenia się co do stwierdzonych uchybień. Z prawa tego zresztą skorzystała, czego potwierdzeniem jest pismo skarżącej z dnia [...] maja 2012 r.
W ocenie Sądu, materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony w toku postępowania wyjaśniającego w sposób wyczerpujący. Również prawidłowo został ustalony stan faktyczny w oparciu o zgromadzone w sprawie dowody. Dowód, jakim był protokół z kontroli został podpisany bez zastrzeżeń. Wobec powyższego Sąd nie znalazł podstaw do uznania zasadności zarzutu skargi naruszenia art. 7 i art. 77 K.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 K.p.a. Motywy zastosowania sankcji zostały stronie przedstawione w sposób wyczerpujący, z powołaniem właściwej podstawy prawnej. Zawarte w skardze zarzuty, dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, są więc niezasadne. Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła O. w K.. Wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 ust. 1 pkt. c P.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 8 K.p.a. oraz art. 19, art. 19a, c, d, e, f ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o inspekcji
Weterynaryjnej (t.j. Dz. U. z 2010 r., Nr 112, poz.744) wobec przeprowadzenia kontroli w sposób sprzeczny z przepisami ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej i oparcie decyzji na nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym;
2) art. 3 § 1, art. 145 § 1 ust. 1 pkt. c P.p.s.a. w zw. art. 10 § 1 K.p.a wobec niezapewnienia czynnego udziału stronie skarżącej w sprawie;
3) art. 3, art. 145 § 1 ust. 1 pkt. c P.p.s.a w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. na skutek błędnego ustalenia, że na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 marca 2007 r. w sprawie jakości wody
przeznaczonej do spożycia przez ludzi istnieje obowiązek badania wody z wodociągów gminnych jak i niewskazanie konkretnego przepisu prawa z którego taki obowiązek wynika.
W oparciu o przedstawione zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 3 marca 2015 r. (sygn. akt II OSK 1864/13) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Sąd drugiej instancji zauważył, że zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. z 2006 r., Nr 17, poz. 127, ze zm.) organ administracji publicznej nakłada na osobę prowadzącą przedsiębiorstwo sektora publicznego karę pieniężną, w przypadku, gdy działanie lub zaniechanie takiej osoby doprowadziło do naruszenia wymagań sanitarno - weterynaryjnych określonych w przepisach Rozporządzenia (WE) Nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych oraz Rozporządzenia (WE) Nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego. Kara wymierzana jest w ramach uznania administracyjnego z tym, że jej granice - minimalna i maksymalna - wynikają z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 maja 2010 r. w sprawie wysokości kar za naruszenia przepisów o produktach pochodzenia zwierzęcego, które obowiązuje od 29 maja 2010 r. (Dz. U. z 2010 r., Nr 93, poz. 600). Rozstrzygnięcie uznaniowe podlega kontroli sądu w ograniczonym zakresie. Przedmiotem kontroli w takim przypadku jest proces wydania decyzji (spełnienie przez organ wymogów proceduralnych) a także prawidłowość ustalania stanu faktycznego, włącznie z przyjętymi przez organ kryteriami ocen tego stanu. Kontrola sądowa nie obejmuje natomiast celowości i zakresu podjętej decyzji. Organ winien zadbać o to, aby decyzja nie posiadała cech dowolności. Kontrola sądowa obejmuje zatem, obok m. in. wyboru sposobu załatwienia sprawy także to, czy skorzystanie z przyznanej w ten sposób swobody decyzyjnej nie oznaczało podjęcia decyzji przekraczającej granice uznania administracyjnego.
Dalej Naczelny Sąd Administracyjny podał, że postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej jest konsekwencją stwierdzonych podczas kontroli przeprowadzonej przez upoważniony organ naruszeń wymogów sanitarnych
określonych powyższymi aktami prawa. Postępowanie kontrolne, polegające stosownie do art. 19 a ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej, na ustaleniu stanu faktycznego i porównaniu go ze stanem pożądanym, określonym w prawodawstwie weterynaryjnym oraz dokonaniu oceny i podjęciu działań wynikających z ustaleń kontroli, stanowi podstawę do dalszych działań organu. Z uwagi na daleko idące konsekwencje prowadzonej kontroli, w tym przede wszystkim możliwość nałożenia kary pieniężnej, ustawodawca przewidział w art. 19, 19a-f szczegółowy sposób i tryb przeprowadzenia kontroli weterynaryjnej. Przepisy te w szczególności wskazują, iż kontrolę przeprowadza się w obecności kierownika podmiotu kontrolowanego albo osoby przez niego upoważnionej. Z przeprowadzonej kontroli sporządza się protokół o treści szczegółowo opisanej w art. 19d ustawy. Jeden egzemplarz protokołu
kontroli przekazuje się podmiotowi kontrolowanemu za pokwitowaniem, drugi włącza się do akt kontroli. Art. 19e ustawy wskazuje z kolei, iż podmiotowi kontrolowanemu przysługuje, przed podpisaniem protokołu kontroli, prawo zgłoszenia zastrzeżeń do ustaleń zawartych w protokole kontroli.
Odnosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd drugiej instancji podkreślił, iż przepisy te nie zostały w sprawie prawidłowo zastosowane. W tym zakresie zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 ust. 1 pkt.
c P.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 K.p.a. oraz art- 19, art. 19a, c, d, e, f ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (t.j. Dz. U. z 2010 r., Nr 112, poz. 744) polegający na przeprowadzeniu kontroli w sposób sprzeczny z przepisami ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej i oparcie decyzji na nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym. Jak wynika z ustaleń organu, zaakceptowanych w pełni przez Sąd pierwszej instancji, jedynym dowodem w sprawie był protokół kontroli przeprowadzonej przez Powiatowego Lekarza Weterynarii pt. "[...] nr [...]" Z protokołu tego wynika, iż kontrolę przeprowadzono w obecności Z. G., który jednocześnie podpisał się pod protokołem, nie wnosząc zastrzeżeń. Z żadnego dokumentu znajdującego się w aktach nie wynika, że wymieniony pełni w kontrolowanym podmiocie funkcję kierownika albo jest osobą przez tegoż kierownika upoważnioną do działania w imieniu podmiotu kontrolowanego. Takie wyjaśnienia, chociażby co do stanowiska osoby podpisanej na protokole, winny znaleźć odzwierciedlenie w dokumentach dołączonych do protokołu lub w samym protokole. Ma to o tyle istotne znaczenie w sprawie, iż brak podpisu osoby upoważnionej do działania w imieniu zakładu
kontrolowanego powoduje skutek w postaci braku protokołu kontroli zgodnie z art. 67 K.p.a., jak również art. 19 d pkt 10 ww ustawy. Można taki dokument traktować co najwyżej jako adnotację służbową mającą znaczenie jedynie pomocnicze. Dokument taki nie może stanowić podstawy do dalszych działań organu, w tym zaleceń pokontrolnych, jak również, jak w niniejszym przypadku, nałożenia kary pieniężnej za nieprzestrzeganie wymagań sanitarno - weterynaryjnych. Z wyjaśnień pełnomocnika skarżącej kasacyjnie udzielonych na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wynika, iż Z. G. nie jest pracownikiem skarżącej, nie pełni również w zakładach skarżącej żadnych innych funkcji. Wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji nie można więc było uznać, iż materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony w toku postępowania wyjaśniającego w sposób wyczerpujący. Brak prawidłowo sporządzonego protokołu z przebiegu kontroli, niezawiadomienie kierownika zakładu o przeprowadzonej kontroli, nieprzedłożenie protokołu kontroli do zapoznania się i podpisu osoby upoważnionej oznacza, iż jedyny materiał dowodowy stanowiący podstawę wydania decyzji w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej
został uzyskany niezgodnie z przepisami ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej. Nieprawidłowe jest zatem stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż brak było podstaw do uznania zasadności zarzutu skargi naruszenia art. 7 i art. 77 K.p.a.
Powyższe naruszenie przepisów postępowania - zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - powiązane jest również z drugim z podniesionych zarzutów, zarzutem naruszenia art. 10 K.p.a. w powiązaniu z art. 3 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Brak powiadomienia kierownika podmiotu kontrolowanego, brak
uczestnictwa w trakcie kontroli osoby upoważnionej przez tegoż kierownika mogło mieć wpływ na prawidłowość ustaleń faktycznych leżących u podstawy nałożenia kary pieniężnej. Wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji skarżącego kasacyjnie nie zawiadomiono o przeprowadzonej kontroli. W aktach sprawy znajduje się jedynie zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia kary datowane na dzień [...] maja 2012r., doręczone skarżącemu w dniu [...] maja 2012 r. Przy piśmie
tym została przesłana skarżącemu kserokopia protokołu kontroli. Ma to o tyle istotny wpływ na wynik sprawy, iż wszelkie wyjaśnienia skarżącego zostały potraktowane jako spóźnione z uwagi na podpisanie protokołu bez zastrzeżeń. Z akt sprawy wynika, iż przy piśmie z dnia [...] września 2012 r. skarżący przesłał do Wojewódzkiego Inspektoratu Weterynarii w S. dokument pt. "[...]" datowane na dzień [...] maja 2012 r., jak również "[...]" sporządzone przez Kierownika Sekcji Nadzoru i Higieny Komunalnej Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w R.. Ponadto przy piśmie z
[...] maja 2012 r. skarżący przesłał Pracowniczą Książeczkę Zdrowia, której brak w dacie kontroli był podstawą do nałożenia kary pieniężnej. Organ do treści tych dokumentów nie odniósł się.
Natomiast za niezasadny zarzut Naczelny Sąd Administracyjny uznał naruszenie art. 3, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a w związku z art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. polegający, zdaniem skarżącej na błędnym ustaleniu, że na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 marca 2007 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz. U. Nr 61, poz. 417, ze zm.) istnieje obowiązek badania wody z wodociągów gminnych. Zgodnie z § 3 ust. 3 pkt 4 powyższego rozporządzenia punktem, w którym woda musi spełniać wymagania określone dla wody pitnej są w przypadku wody wykorzystywanej w zakładzie produkcji lub obrotu żywnością - punkt czerpalny wody wykorzystywanej w produkcji lub obrocie żywnością. Niemniej ocena tego zarzutu, wobec trafności zarzutów wcześniej wskazanych nie miała wpływu na wynik sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny - po ponownym rozpoznaniu sprawy - zważył co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zaś stosownie do art. 190 P.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Sąd orzekający w sprawie, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, w tym będąc - zgodnie z art. 190 P.p.s.a. - związany wykładnią prawną dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 marca 2015 r. (sygn. akt II OSK 1864/13), stwierdził że skarga zasługuje na uwzględnienie. W konsekwencji uznał, że decyzja [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z [...] września 2012 r. i
utrzymana nią w mocy decyzja Powiatowego Lekarza Weterynarii w R. z [...] lipca 2012 r. naruszają prawo w stopniu dającym podstawy do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.
Postępowanie w sprawie nałożenia przedmiotowej kary pieniężnej jest konsekwencją stwierdzonych podczas kontroli przeprowadzonej przez upoważniony organ naruszeń wymagań sanitarno - weterynaryjnych określonych w przepisach rozporządzenia (WE) Nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych i rozporządzenia (WE) Nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego. Kara pieniężna wymierzana jest na podstawie art 26 ust.
1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego (obecnie: Dz. U. z 2014 r., poz. 1577) w ramach uznania administracyjnego z tym, że jej granice - minimalna i maksymalna - wynikają z rozporządzenia Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi z dnia 26 maja 2010 r. w sprawie wysokości kar za naruszenia przepisów o produktach pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. z 2010 r., Nr 93, poz.
600).
Postępowanie kontrolne, polegające stosownie do art. 19 a ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (t.j. Dz.U. z 2010 r., Nr 112, poz.744), na ustaleniu stanu faktycznego i porównaniu go ze stanem pożądanym, określonym w prawodawstwie weterynaryjnym oraz dokonaniu oceny i podjęciu działań wynikających z ustaleń kontroli, stanowi podstawę do dalszych działań organu. Z uwagi na daleko idące konsekwencje prowadzonej kontroli, w tym przede wszystkim możliwość nałożenia kary pieniężnej, ustawodawca przewidział w art. 19, 19a-f szczegółowy sposób i tryb przeprowadzenia kontroli weterynaryjnej. Przepisy te w szczególności wskazują, że:
1) kontrolę przeprowadza się w obecności kierownika podmiotu kontrolowanego albo osoby przez niego upoważnionej;
2) z przeprowadzonej kontroli sporządza się protokół o treści szczegółowo opisanej w art. 19d wymienionej ustawy;
3) jeden egzemplarz protokołu kontroli przekazuje się podmiotowi kontrolowanemu za pokwitowaniem, drugi włącza się do akt kontroli;
4) podmiotowi kontrolowanemu przysługuje, przed podpisaniem protokołu kontroli, prawo zgłoszenia zastrzeżeń do ustaleń zawartych w protokole kontroli.
W ocenie Sądu powyższe przepisy nie zostały w sprawie prawidłowo zastosowane, co też stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 marca 2015 r. W tym zakresie doszło do naruszenia art 6, art. 7 i art. 8 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i naruszenia art. 19, 19a, c, d, e, f ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej, które miało wpływ na wynik sprawy. Naruszenie to
polegało na przeprowadzeniu kontroli w sposób sprzeczny z przepisami ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej i oparciu decyzji na nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym. Miarodajnym dowodem w sprawie był protokół kontroli przeprowadzonej przez Powiatowego Lekarza Weterynarii pt. "[...] nr [...]". Z protokołu tego wynika, że kontrolę przeprowadzono w obecności Z. G., który jednocześnie podpisał się pod protokołem, nie wnosząc zastrzeżeń. Z żadnego dokumentu znajdującego się w aktach nie wynika, że Z. G. pełni w kontrolowanym podmiocie funkcję
kierownika albo jest osobą przez tegoż kierownika upoważnioną do działania w imieniu podmiotu kontrolowanego. Natomiast z wyjaśnień pełnomocnika skarżącej udzielonych na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wynika, iż wymieniony nie jest pracownikiem skarżącej, nie pełni również w zakładach
skarżącej żadnych innych funkcji. Tymczasem wyjaśnienie, chociażby co do stanowiska osoby podpisanej na protokole, winno znaleźć odzwierciedlenie w dokumentach dołączonych do protokołu lub w samym protokole. I tutaj należy powtórzyć za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że ma to o tyle istotne znaczenie w sprawie, iż brak podpisu osoby upoważnionej do działania w imieniu zakładu kontrolowanego powoduje skutek w postaci braku protokołu kontroli zgodnie z art. 67 K.p.a, jak również art. 19 d pkt 10 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej. Jak wskazał w wyroku z 3 marca 2015 r. Sąd drugiej instancji, że taki dokument można traktować co najwyżej jako adnotację służbową mającą znaczenie jedynie pomocnicze. Dokument taki nie może stanowić podstawy do dalszych działań organu, w tym zaleceń pokontrolnych, a zwłaszcza, jak w niniejszym przypadku, do nałożenia kary pieniężnej za nieprzestrzeganie wymagań sanitarno - weterynaryjnych. W tej
sytuacji, powtarzając stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można było uznać, że materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony w toku postępowania wyjaśniającego w sposób wyczerpujący i niebudzący żadnych wątpliwości. Brak prawidłowo sporządzonego protokołu z przebiegu kontroli, niezawiadomienie kierownika zakładu o przeprowadzonej kontroli, nieprzedłożenie
protokołu kontroli do zapoznania się i podpisu osoby upoważnionej oznacza, że jedyny materiał dowodowy stanowiący podstawę wydania decyzji w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej został uzyskany niezgodnie z przepisami ustawy o
Inspekcji Weterynaryjnej. Zaistniały więc podstawy do uznania zasadności zarzutu skargi dotyczącego wydania decyzji w sprawie z naruszeniem art. 7 i art. 77 § K.p.a., a dalej i naruszeniem art. 26 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego.
Powyższe naruszenie przepisów postępowania - zdaniem Sądu i zgodnie z uznaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - powiązane jest również z drugim z podniesionych w skardze zarzutów, to jest z naruszeniem art. 10 K.p.a. Brak powiadomienia kierownika podmiotu kontrolowanego, brak uczestnictwa w trakcie kontroli osoby upoważnionej przez tegoż kierownika mogło mieć wpływ na prawidłowość ustaleń faktycznych leżących u podstawy nałożenia kary pieniężnej. Zwłaszcza, że skarżącej nie zawiadomiono o przeprowadzonej kontroli. W aktach sprawy znajduje się jedynie zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej z [...] maja 2012r.t przy którym została przesłana skarżącej kserokopia protokołu kontroli. Ma to istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż wszelkie wyjaśnienia skarżącej zostały potraktowane jako spóźnione z uwagi na podpisanie protokołu bez zastrzeżeń. Jak zauważył Sąd drugiej instancji, z akt sprawy wynika,
że przy piśmie z [...] września 2012 r. skarżąca przesłała do Wojewódzkiego Inspektora Weterynarii w S. dokument pt. "[...]" datowane na dzień [...] maja 2012 r., jak również "[...]" sporządzone przez Kierownika Sekcji Nadzoru i Higieny Komunalnej Powiatowej Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej w R. Ponadto przy piśmie z [...] maja
2012 r. skarżąca przesłała Pracowniczą Książeczkę Zdrowia, której brak w dacie kontroli był podstawą do nałożenia kary pieniężnej. Tymczasem organ w ogóle nie odniósł się do treści tych dokumentów.
Z kolei za niezasadny, za Naczelnym Sądem Administracyjnym, należało uznać zarzut naruszenia art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. w zakresie polegającym - zdaniem skarżącej - na błędnym ustaleniu, że na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 marca 2007 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi istnieje obowiązek badania wody z wodociągów gminnych. Zgodnie z § 3 ust. 3 pkt 4 powyższego rozporządzenia, punktem, w którym woda musi spełniać wymagania określone dla wody pitnej są w
przypadku wody wykorzystywanej w zakładzie produkcji lub obrotu żywnością - punkt czerpalny wody wykorzystywanej w produkcji lub obrocie żywnością. Niemniej ocena tego zarzutu, wobec trafności zarzutów wcześniej wskazanych, nie miała wpływu na wynik sprawy.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ będzie miał na względzie powyższe wywody i wyda rozstrzygnięcie zgodne z prawem.
Na skutek tego, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, Sąd uwzględnił skargę i na mocy art. 145 § 1 pkt 1 a i c w
zw. z art. 135 i art. 152 oraz art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu pierwszej instancji, wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji do chwili uprawomocnienia się orzeczenia i zasądził na rzecz skarżących koszty postępowania sądowego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło