IV SA/Wa 1336/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marian Wolanin, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Dopierała, Sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2009 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej A. Z. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...], orzekającą o wymeldowaniu A. Z., z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż z wyjaśnień złożonych przez skarżącą wynika, że stara się ona mieszkać w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., jednak jest w nim odcięty dopływ prądu i gazu. W związku z powyższym stołuje się u babci i tam odrabia lekcje. W miejscu pobytu stałego posiada swoje rzeczy osobiste i ma klucze do niego. Przesłuchani w charakterze świadków L. K. i S. K. zeznali, że nie bywają w przedmiotowym lokalu, jednak często widują A. Z. w jego okolicach. Również P. Z. – ojciec zainteresowanej i jej babcia – M. Z. - potwierdzili, iż zamieszkuje ona w miejscu pobytu stałego. Jednakże z ustaleń Komisariatu Policji [...] wynika, że skarżąca zamieszkuje bez zameldowania w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Zainteresowana po zapoznaniu się z ustaleniami policji wskazała do protokołu, że od 2006 lub 2007 r. nie mieszka stale w miejscu pobytu stałego, a jedynie w nim przebywa. Ponadto oświadczyła, że nie może mieszkać w omawianym lokalu z powodu nadużywania przez matkę alkoholu. Fakt niezamieszkiwania skarżącej w miejscu pobytu stałego potwierdziła przesłuchana w charakterze świadka N. K. Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy organ stwierdził, iż fakt opuszczenia przedmiotowego lokalu przez skarżącą należy uznać za niewątpliwy, wobec czego została spełniona wyłączna przesłanka dająca podstawę do wydania decyzji o wymeldowaniu. Organ podejmując rozstrzygnięcie dał wiarę ustaleniom Komisariatu Policji [...], gdyż potwierdziła je sama zainteresowana oraz przesłuchana w charakterze świadka N. K. Organ nie wziął pod uwagę zeznań L. K. i S. K., albowiem stwierdził, iż nie bywają oni w przedmiotowym lokalu a A. Z. mogą widywać, gdyż zamieszkuje ona w lokalu nr [...] w tym samym budynku. Wojewoda odmówił również wiary zeznaniom P. Z. i M. Z., uznając je za sprzeczne z wyjaśnieniami samej zainteresowanej. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ stwierdził ponadto, że okoliczność, iż skarżąca "bywa" w miejscu pobytu stałego nie może przesądzać o uznaniu, iż mieszkanie to rzeczywiście stanowi miejsce jej pobytu stałego. Podniósł także, że okoliczność braku prądu i gazu nie może być zaliczona do działań pozbawiających cech dobrowolności opuszczenie lokalu. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła A. Z. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie: - art.6 i 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności, - art.77 i art.107§3 k.p.a. poprzez niewłaściwą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że adresem właściwym dla miejsca stałego pobytu skarżącej jest lokal nr [...], w którym znajdują się wszystkie jej rzeczy i gdzie nocuje. Fakt, że A. Z. spożywa posiłki i wykonuje inne podstawowe czynności w mieszkaniu babci nie przesądza o zamiarze opuszczenia na stałe lokalu nr [...], a związane jest z tym, że z lokalu tego może korzystać ona tylko w ograniczony sposób, albowiem z powodu nieuiszczania przez jej matkę opłat odcięto w nim światło i gaz. W skardze podniesiono także, że ustalenia faktyczne dokonane w sprawie, oparte na jednorazowej wizycie dzielnicowego w lokalu nr [...], podczas której nie zastał on skarżącej w przedmiotowym lokalu, nie mogą być miarodajną przesłanką stanowiącą o ustaleniu miejsca pobytu stałego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m. in. przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - zwanej dalej: "P.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego. Zdaniem Sądu, orzekający w przedmiocie wymeldowania skarżącej z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. organ odwoławczy dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art.7 k.p.a., art.77§1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art.107§3 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie nie wyjaśniono bowiem wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy. Naruszenie wspomnianych przepisów procedury administracyjnej mogło mieć w ocenie Sądu istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, a więc stanowi dostateczną podstawę prawną do uchylenia przez sąd administracyjny decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.), według którego organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, opuszczenie miejsca pobytu stałego, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, winno być rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby opuszczenia mieszkania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2002 r., sygn. akt V SA 935/2002, LexPolonica nr 394981). Należy również zauważyć, iż opuszczenie lokalu w rozumieniu wskazanego przepisu musi mieć charakter nie tylko dobrowolny, ale i trwały. Opuszczeniem jest zatem nie tylko fizyczne nieprzebywanie w określonym lokalu, ale i zamiar jego opuszczenia na stałe, z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Zamiar należy pojmować nie tylko jako subiektywne odczucia zainteresowanej osoby (jej wolę wewnętrzną), ale również wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności faktycznych (por. wyrok NSA z dnia 16 września 1986 r., sygn. akt III SA 437/86; wyrok NSA z dnia 3 lipca 1985 r. sygn. akt SA/Gd 573/85; wyrok NSA z dnia 18 marca 1987 r., sygn. akt SA/Gd 1073/86). Ma on bowiem istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu w rozumieniu tego przepisu rzeczywiście doszło. Przy ustalaniu zamiaru nie można zatem poprzestać tylko na oświadczeniach osoby zainteresowanej. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie mieć będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą m. in.: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2002 r., sygn. akt SA/Sz 1278/00). Należy również wskazać, iż z zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art.7 k.p.a., uzupełnionej w przepisie art.77§1 k.p.a. - wynika, iż to organ administracji zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, poprzez zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Organ winien jednocześnie dopuścić jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia istoty danej sprawy, z zastrzeżeniem, że nie jest to sprzeczne z obowiązującym prawem. Podnieść należy również, iż organ może – w ramach zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art.80 k.p.a. - odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny, co winno mieć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Ma to szczególne znaczenie w przypadku występowania dowodów o przeciwstawnej treści. W niniejszej sprawie należy zauważyć, iż Wojewoda [...] wydając decyzję w przedmiocie wymeldowania A. Z. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. swoje ustalenia oparł jedynie na piśmie Komisariatu Policji [...] z dnia [...] stycznia 2009 r., z którego treści wynika, że w rozmowie przeprowadzonej z dozorcą posesji [...] ustalono, iż skarżąca nie zamieszkuje w lokalu nr [...], a zamieszkuje bez zameldowania pod adresem [...]. Organ podniósł przy tym, że powyżej wskazane okoliczności potwierdziła sama skarżąca oraz przesłuchana w charakterze świadka N. K. Wojewoda podejmując rozstrzygnięcie w sprawie nie wziął natomiast pod uwagę zeznań L. K. i S. K., stwierdzając, iż wyżej wymienieni nie bywają w przedmiotowym lokalu a skarżącą mogą widywać, gdyż zamieszkuje ona w lokalu nr [...] w tym samym budynku. Organ odmówił wiary również zeznaniom P. Z. i M. Z., z których wynika, że skarżąca zamieszkuje w miejscu zameldowania na pobyt stały uznając, że są one sprzeczne z wyjaśnieniami samej skarżącej. Stan faktyczny sprawy ustalony na podstawie ustaleń Komisariatu Policji [...] oraz zeznań skarżącej i N. K., zdaniem organu wskazywał niewątpliwie na wypełnienie przez A. Z. przesłanek uzasadniających jej wymeldowanie z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, iż skarżąca rzeczywiście opuściła miejsce stałego pobytu i mieszka u swojej babci. Przy istnieniu bowiem w niniejszej sprawie dowodów o przeciwstawnej treści za niewystarczające należy uznać oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie o niejednoznaczne zeznania skarżącej i N. K. oraz o skrótowe i lakoniczne ustalenia Komisariatu Policji [...], z których treści wynika jedynie, iż dozorca posesji [...] uważa, że A. Z. nie zamieszkuje w lokalu nr [...], a zamieszkuje w lokalu nr [...]. Wskazać przy tym należy, że pisma Komisariatu Policji i przedstawione w nich ustalenia nie mogą być traktowane same w sobie jako dowód szczególnej mocy dowodowej przesądzającej rozstrzygnięcie. W związku z powyższym stwierdzić należy, że w sytuacji, gdy materiał dowodowy niniejszej sprawy obejmuje dowody o wykluczającej się treści, w ocenie Sądu zasadnym było podjęcie przez organ działań zmierzających do usunięcie tych wątpliwości poprzez uzupełnienie materiału dowodowego o wynik kontroli dyscypliny meldunkowej w miejscu stałego zameldowania skarżącej. W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku organ odwoławczy ponownie rozpatrzy odwołanie od decyzji organu I instancji, w ramach którego przeprowadzi w trybie wskazanym w art.136 k.p.a. dowód z kontroli dyscypliny meldunkowej. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art.145§1 pkt 1 lit.c P.p.s.a. orzekł, jak sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 cyt. ustawy. Jednocześnie w oparciu o przepis art. 152 P.p.s.a. Sąd orzekł, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.