IV SA/Wa 1338/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Groński, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka (spr.), sędzia WSA Magdalena Durzyńska, Protokolant ref. staż. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2015 r. sprawy ze skargi Z. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na zarządzenie pokontrolne [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie uaktualnienia instrukcji eksploatacji oczyszczalni ścieków 1. uchyla pkt 5 zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego, 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz Z. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska zarządzeniem pokontrolnym z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2013 r. poz. 686 z późn. zm.) oraz ustaleń kontroli, przeprowadzonej w okresie od dnia 15 października 2014 r. do dnia 13 listopada 2014 r. w Z. Sp. z o.o. ul. [...], W. - oczyszczalni ścieków – "[...]" przy ul. [...] w S., zarządził m.in. w punkcie 5 zarządzenia pokontrolnego wystąpienie do Prezydenta Miasta W. w celu uregulowania stanu formalnoprawnego w zakresie emisji gazów i pyłów do powietrza z wentylacji mechanicznej w osiedlowej przepompowni ścieków, zlokalizowanej w S. w pobliżu ulic [...], [...] i [...], przedkładając wymagane dokumenty. Termin realizacji wyznaczono do dnia 31 grudnia 2014 r. W uzasadnieniu zarządzenia pokontrolnego w tym zakresie wskazano, że w trakcie kontroli stwierdzono, że nie jest uregulowany stan formalnoprawny w zakresie wprowadzania gazów i pyłów do powietrza z instalacji wentylacji mechanicznej w osiedlowej przepompowni ścieków, zlokalizowanej w S. w pobliżu ulic [...], [...] i [...]. Zgodnie z art. 220 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013 r. poz. 1232 z późn. zm.), wprowadzanie do powietrza gazów lub pyłów z instalacji wymaga pozwolenia. Rodzaje instalacji, z których emisja nie wymaga pozwolenia określa rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 2 lipca 2010 r. w sprawie przypadków, w których wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji nie wymaga pozwolenia (Dz. U. z 2010 nr 130 poz. 881). Rodzaje instalacji wymagające zgłoszenia wymienione zostały w załączniku do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 2 lipca 2010 r. w sprawie rodzajów instalacji, których eksploatacja wymaga zgłoszenia (Dz. U. z 2010 nr 130 poz. 880). Jednocześnie przypominani, ze zgodnie z art. 292 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013 r. poz. 1232 z późniejszymi zmianami), w przypadku braku wymaganego pozwolenia, podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty podwyższone o 500% za wprowadzanie do powietrza gazów lub pyłów. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na zarządzenie pokontrolne [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2014 r. wniósł Z. Sp. z o.o. z siedziba w W. Skarżąca Spółka zaskarżonemu zarządzeniu pokontrolnemu zarzuciła: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tj. przepisów: - pkt 17) załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 2 lipca 2010 r. w sprawie przypadków, w których wprowadzenie gazów i pyłów do powietrza z instalacji nie wymaga pozwolenia (Dz. U. nr 130, poz. 881) poprzez uznanie, iż wentylacja mechaniczna w osiedlowej przepompowni ścieków, zlokalizowana w S. w pobliżu ulic [...], [...] i [...] nie stanowi części instalacji do oczyszczania ścieków, podczas gdy wentylacja ta stanowi integralną i niezbędną część instalacji do oczyszczania ścieków; - § 2 ust. 4 pkt 7 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 2 lipca 2010 r. w sprawie rodzajów instalacji, których eksploatacja wymaga zgłoszenia (Dz.U. nr 130, poz. 880) poprzez uznanie, iż wentylacja mechaniczna w osiedlowej przepompowni ścieków, zlokalizowana w S. w pobliżu ulic [...], [...] i [...] nie stanowi części instalacji do oczyszczania ścieków, podczas gdy wentylacja ta stanowi integralną i niezbędną część instalacji do oczyszczania ścieków; 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisów: - art. 77 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci instrukcji eksploatacji części technologicznej oczyszczalni ścieków komunalnych S., schematów krat schodkowych oraz projektu technicznego pompowni ściekowej z budynkiem krat w S., podczas gdy z dokumentów tych jasno wynika, iż wentylacja mechaniczna w osiedlowej przepompowni ścieków, zlokalizowana w S. w pobliżu ulic [...], [...] i [...] stanowi integralną i niezbędną część instalacji do oczyszczania ścieków. W uzasadnieniu skargi skarżąca Spółka wskazała, że wentylacja mechaniczna w osiedlowej przepompowni ścieków, zlokalizowana w S. w pobliżu ulic [...], [...] i [...] stanowi integralną i niezbędną część instalacji do oczyszczania ścieków. W budynku, którego dotyczy zarządzenie pokontrolne, jest prowadzony proces oczyszczania ścieków, a zatem budynek ten wraz z wentylacją mechaniczną w nim się znajdującą stanowi cześć instalacji do oczyszczania ścieków. W budynku przepompowni ścieków przeprowadzany jest jeden z etapów oczyszczania ścieków, zaś wentylacja w takim budynku jest elementem niezbędnym do przeprowadzania tego procesu, to należy uznać, iż również ta wentylacja jest elementem instalacji do oczyszczania ścieków - a w związku z tym emisja gazów z tejże wentylacji nie wymaga ani uzyskania stosownego pozwolenia, ani nawet zgłoszenia tejże instalacji do właściwych organów. Skarżąca Spółka nie zgadza się z ustaleniem organu, że pompownia ścieków stanowi stacjonarne urządzenie techniczne, które ze względu na swój charakter przeznaczone jest wyłącznie do przesyłu ścieków i jest funkcjonalnie powiązane z siecią kanalizacyjną. W budynku pompowni ścieków znajdują się bowiem kraty i kraty schodkowe, które są urządzeniami służącymi do mechanicznego oczyszczania ścieków z zanieczyszczeń, tj. do dokonywania pierwszej fazy procesu oczyszczania ścieków. W pompowni ścieków przeprowadzane są również procesy oczyszczania ścieków zatem w takim budynku niezbędna jest właściwa wentylacja (zbędna gdyby zachodziło tamże tylko o samo przepompowywanie ścieków), a zatem uznać należy, iż wentylacja ta jako podinstalacja niezbędna dla funkcjonowania pompowni ścieków również stanowi cześć instalacji do oczyszczania ścieków. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) dalej "p.p.s.a.", uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej ma stwierdzić, że doszło nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Badając legalność zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego w oparciu o powyższe kryteria, Sąd uznał, że podlega ono uchyleniu w zaskarżonej części, ponieważ narusza prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jego z obiegu prawnego. Przedmiotem kontroli Sądu jest zarządzenie pokontrolne wydane w oparciu o przepis art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2013 r., poz. 686, z późn. zm.). Zarządzenie takie nie jest decyzją administracyjną, lecz jest aktem o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i może być zaskarżone do sądu administracyjnego po wyczerpaniu procedury wezwania do usunięcia naruszenia prawa określonej w art. 52 § 3 tej ustawy i w terminie określonym w art. 53 § 2 ustawy. Warunki te zostały w sprawie spełnione, wobec czego skarga podlegała rozpoznaniu. Z akt administracyjnych wynika, że w dniu 23 września 2014 r. do Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Warszawie wpłynęła interwencja mieszkańców ul. [...] na uciążliwość zapachową, wynikającą ich zdaniem z sąsiedztwa oczyszczalni ścieków "[...]". W okresie od 15 października 2014 r. do 13 listopada 2014 r. w Z. Sp. z o.o. ul. [...], W., będącej właścicielem oczyszczalni ścieków "[...]" przy ul. [...] w S., została przeprowadzona kontrola problemowa, interwencyjna, pozaplanowa mająca na celu ograniczenie (zapobieganie) wpływu na środowisko podmiotów, których działalność powoduje (może powodować) negatywne zmiany w środowisku lub reakcje społeczne. Z protokołu kontroli Nr [...] wynika, że oczyszczalnia ścieków została zaprojektowana na średni przepływ dobowy 3625 m³/d (RLM projektowane – 17000). Urządzeniami do oczyszczania ścieków są: - osiedlowa przepompownia ścieków (zlokalizowana poza oczyszczalnią, na terenie osiedla w pobliżu ulic: [...], [...] i [...]), w której w części podziemnej znajdują się dwa zbiorniki, jeden o pojemności 450 m retencjonuje ścieki komunalne, drugi o pojemności 550 m3- ścieki opadowe. W części nadziemnej funkcjonuje krata schodkowa o prześwicie oczek 6 mm oraz 6 szt. pomp zanurzeniowych, w tym 4 szt. do ścieków sanitarnych i 2 szt. do ścieków burzowych. W przepompowni funkcjonuje system wentylacji mechanicznej. Stan formalnoprawny w zakresie emisji zanieczyszczeń do powietrza dla instalacji przepompowni jest nieuregulowany, - 2 sito-piaskowniki - jeden zainstalowany w I kwartale 2010 r. drugi w I kwartale 2011r., - pompownia pośrednia wyposażona w 2 pompy zatapialne z wydzieloną komorą zasuw, - piaskownik - od początku działalności oczyszczalni nie spełniający swojej roli, obiekt jest otwartym zbiornikiem przepływowym, brak możliwości wyłączenia z ciągu technologicznego, - reaktor biologicznego oczyszczania BIOMIX-S z komorą recyrkulacji i zagęszczania osadu, z komorą denitryfikacji, z komorą nitryfikacji oraz osadnikiem wtórnym, wyposażony w mieszadła, dyfuzory (napowietrzanie drobnopęcherzykowe) i pompę zatapialną, - reaktor biologicznego oczyszczania BIOPAX — reaktor podzielony jest na współśrodkowe pierścienie, stanowiące równocześnie strefy funkcjonalne, w których realizowany jest proces oczyszczania, - filtr bębnowy - obecnie nie jest eksploatowany, - otwarty ziemny zbiornik retencyjny ścieków surowych, tzw. staw burzowy (dla nadmiaru mieszaniny surowych ścieków komunalnych i deszczowych) o objętości 3150 m³, - pompownia ścieków surowych z w/w zbiornika retencyjnego z wydzieloną komorą zasuw, wyposażona w 2 pompy zatapialne, - stacja dmuchaw, - stacja magazynowania i dozowania reagentu PIX (do defosfatacji), - zbiornik osadu nadmiernego, - stacja odwadniania osadów z prasą, - magazyn osadu odwodnionego o powierzchni 200 m (zadaszona wiata), - 4 ziemne otwarte zbiorniki retencyjne dla ścieków oczyszczonych o pojemnościach: nr 1 - 12128 m3, Nr 2 - 5476 m\ nr 3 - 4175,5 m3 i nr 4 - 3271 m3, - sieć kanalizacyjna międzyobiektowa wraz z uzbrojeniem, - obetonowany wylot ścieków, o średnicy 250 mm, posadowiony w lewej skarpie Kanału [...]. W wyniku przeprowadzonej kontroli zostało wydane zarządzenie pokontrolne, w ramach którego w punkcie 5 zarządzono, aby Z. Sp. z o.o. wystąpił do Prezydenta W. w celu uregulowania stanu formalnoprawnego w zakresie emisji gazów i pyłów do powietrza z wentylacji mechanicznej w osiedlowej przepompowni ścieków, zlokalizowanej w S. w pobliżu ulic [...], [...] i [...]. Jednocześnie wyznaczono termin realizacji do dnia 31 grudnia 2014 r. Stosownie do art. 220 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1232, ze zm.) wprowadzanie do powietrza gazów lub pyłów z instalacji wymaga pozwolenia, z zastrzeżeniem ust. 2. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu minister właściwy do spraw środowiska określi, w drodze rozporządzenia, przypadki, w których wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji nie wymaga pozwolenia, uwzględniając rodzaj i skalę działalności prowadzonej w instalacjach oraz rodzaje i ilości gazów lub pyłów wprowadzanych z instalacji do powietrza. W wydanym na podstawie art. 220 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 2 lipca 2010 r. w sprawie przypadków, w których wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji nie wymaga pozwolenia (Dz. U. nr 130, poz. 881) w § 1 ust. 1 przewidziano, że pozwolenia nie wymaga wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza w przypadku instalacji określonych w załączniku do rozporządzenia. W załączniku do rozporządzenia wskazano rodzaje instalacji, z których wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza nie wymaga pozwolenia, z uwzględnieniem skali działalności prowadzonej w instalacjach, w punkcie 17 wskazano instalacje do oczyszczania ścieków. Kwestią sporną w przedmiotowej sprawie jest to, czy wentylacja mechaniczna w osiedlowej przepompowni ścieków stanowi część instalacji oczyszczalni ścieków "[...]" i w związku z tym nie wymaga uzyskania odrębnego pozwolenia. W ocenie organu, przepompownia ścieków, zlokalizowana na terenie osiedla mieszkaniowego w S. jest integralną częścią sieci kanalizacyjnej, służącej wyłącznie do przesyłu ścieków z terenu osiedla do oczyszczalni i nie może być uznana jako instalacja do oczyszczania ścieków. Z kolei skarżąca Spółka, powołując się na Instrukcję eksploatacji część technologiczna, tom II – pompownia osiedlowa - w inwestycji Oczyszczalnia ścieków komunalnych S. wskazuje, że wentylacja mechaniczna w osiedlowej przepompowni ścieków, stanowi integralną i niezbędną część instalacji do oczyszczania ścieków. Wynika to z faktu, że w pompowni ścieków, wbrew stanowisku organu, przeprowadzane są również procesy oczyszczania ścieków. Wobec powyższego, zasadnie zarzucono organowi naruszenie przepisów art. 77 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. w toku postępowania kontrolnego, poprzez nieprzeprowadzenie analizy dokumentacji dotyczącej pompowni ścieków pod kątem zasadności wymogu posiadania pozwolenia w zakresie emisji gazów i pyłów do powietrza z wentylacji mechanicznej w przepompowni ścieków. Organ ponownie dokona tej oceny z uwzględnieniem dokumentacji dotyczącej osiedlowej pompowni ścieków i stanowiska strony, że w przepompowni ścieków przeprowadzane są również procesy oczyszczania ścieków. Z tych wszystkich względów, uznając że kwestia ta nie została w pełni wyjaśniona, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na postawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ww. ustawy.