IV SA/Wa 1342/16
WyrokWSA w Warszawie2016-10-10
Skład orzekający: Aneta Dąbrowska, Alina Balicka, Grzegorz Rząsa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w celu realizacji inwestycji celu publicznego, z nadanym rygorem natychmiastowej wykonalności, została wydana zgodnie z przepisami prawa, w szczególności art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami i art. 108 k.p.a.?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności została wydana prawidłowo, ponieważ zrealizowanie inwestycji celu publicznego (budowa linii elektroenergetycznej) leży w ważnym interesie społecznym i gospodarczym, a opóźnienie mogłoby spowodować dotkliwe straty i zahamować rozwój regionu. Spełnione zostały przesłanki z art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami i art. 108 k.p.a., co uzasadniało nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.Stan faktyczny
Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty zezwalającą na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości stanowiącej własność K. D. i T. D. w celu przeprowadzenia inwestycji polegającej na budowie napowietrznej linii elektroenergetycznej. Właściciele wnieśli skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Protokolant st. spec. Dorota Stromecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2016 r. sprawy ze skargi K D. i T. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oddala skargę
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] - zaskarżoną skargą przez T. D. i K. D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2016 r. zezwalającą [...] S.A. z siedzibą w L. na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości położonej miejscowości L., gmina [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, stanowiącej własność K. D. i T. D. (KW nr [...]), objętej decyzją Starosty [...] Nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r., sprostowaną postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r., Nr [...], ograniczającą sposób korzystania z części wymienionej nieruchomości, poprzez zezwolenie [...] S.A. z siedzibą w L. na przeprowadzenie na tej nieruchomości inwestycji polegającej na budowie napowietrznej linii elektroenergetycznej o napięciu znamionowym 110 kV relacji M.-L., w granicach pasa technologicznego o szerokości 18 m i powierzchni [...] m2 na działce nr [...], powierzchni [...] m2 na działce nr [...], powierzchni [...] m2 na działce nr [...], powierzchni [...] m2 na działce nr [...]. Przedmiotowej decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
W dniu [...] listopada 2015 r. [...] S.A. z siedzibą w L. złożyła do Starosty [...] wniosek, w trybie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami (zwanej dalej u.g.n.), o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości położonej miejscowości L., gmina [...], oznaczonej jako działki: nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, stanowiącej własność K. D. i T. D. (KW nr [...]), poprzez zezwolenie [...] S.A. na przeprowadzenie na tej nieruchomości inwestycji celu publicznego polegającego na budowie napowietrznej linii elektroenergetycznej o napięciu znamionowym 110 kV relacji M.-L., w granicach pasa technologicznego o szerokości 18 m i powierzchni [...] m2 na działce nr [...] (powierzchnia pasa o dł. [...] m), powierzchni [...] m2 na działce nr [...] (powierzchnia pasa w kształcie trójkąta), powierzchni [...] m2 na działce nr [...] (powierzchnia pasa o dł [...] m), powierzchni [...] m2 na działce nr [...] (powierzchnia pasa w kształcie trójkąta). Do wniosku inwestor załączył dokumenty z przebiegu rokowań z właścicielami nieruchomości, mapę do celów projektowych z naniesionym planem realizacji inwestycji oraz wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy [...]. Ponadto na podstawie art. 124 ust. 1 a ustawy o gospodarce nieruchomościami inwestor wniósł o wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności.
Starosta [...], działając na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r., sprostowaną postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r., Nr [...], ograniczył sposób korzystania z wyżej opisanej nieruchomości i w przedstawionym wyżej zakresie na realizację inwestycji celu publicznego polegającej na budowie napowietrznej linii elektroenergetycznej o napięciu znamionowym 110 kV relacji M.-L., stosownie do złączników graficznych do decyzji.
Następnie decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2016 r., Starosta [...] zezwolił [...] S.A. z siedzibą w L. na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonej w miejscowości L. gmina [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha ([...]) w celu przeprowadzenia na tej nieruchomości inwestycji celu publicznego polegającej na budowie napowietrznej linii elektroenergetycznej o napięciu znamionowym 110 kV relacji M. – L., w tym na przeciągniecie nad działkami w pasie o szerokości 18 m przewodów napowietrznej linii elektroenergetycznej na odcinku o długości [...] m w obrębie działki nr [...],[...] m w obrębie działki nr [...] podwieszonych na słupach elektroenergetycznych, z których jeden wybudowany zostanie na działce nr [...] w granicach pasa technologicznego. Obszar zajęcia wyniósł [...] m2 na działce nr [...];[...] m2 na działce nr [...];[...] m2 na działce nr [...],[...] m2 na działce nr [...] i odpowiada pasowi technologicznemu ograniczonego użytkowania określonemu w decyzji z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] wydanej przez Starostę [...], ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, sprostowanej postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. [...]. Starosta [...] nadał decyzji z dnia [...] lutego 2016 r. rygor natychmiastowej wykonalności.
T. D. i K. D. wnieśli odwołanie od decyzji Starosty [...] z dnia [...] lutego 2016 r. zarzucając decyzji Starosty naruszenie art. 124 ust. 1a ustawy dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami i art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a.
Wnioskodawca – [...] S.A. z siedzibą w L. w piśmie z dnia [...] marca 2016 r. ustosunkowała się do zarzutów właścicieli nieruchomości stwierdzając, że we wniosku spółka w sposób jednoznaczny i skonkretyzowany wskazała na przesłanki warunkujące wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości w celu realizacji planowanej inwestycji, z rygorem natychmiastowej wykonalności.
Pismem z dnia [...] marca 2016 r. Wojewoda [...] poinformował strony o możliwości zapoznania się materiałem dowodowym i jego uzupełniania, składania wyjaśnień i dokumentów oraz złożenia końcowego oświadczenia przed wydaniem decyzji w postępowaniu odwoławczym. W wyznaczonym terminie skarżący zapoznali się z aktami sprawy. Nie wnieśli żadnych wniosków dowodowych.
Po rozpatrzeniu odwołania T. D. i K. D. - Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2016 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że istota sprawy sprowadza się do oceny, czy w przeprowadzonym w niniejszej sprawie postępowaniu administracyjnym doszło do zgodnego z prawem wydania decyzji dotyczącej zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności, w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości w celu realizacji inwestycji, stosownie do przedłożonego wniosku. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji organu I instancji stanowił przepis art. 124 ust. 1a u.g.n., zgodnie z którym, w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Natomiast stosownie do art. 108 K.p.a. decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes społeczny. W tym ostatnim przypadku organ administracji publicznej może w drodze postanowienia zażądać od strony stosownego zabezpieczenia. Z brzmienia powołanych przepisów wynika, że zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może zostać udzielone tylko:
- po uprzednim wydaniu decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Oznacza to, że decyzja umożliwiająca zajęcie nieruchomości jest rozstrzygnięciem zależnym od decyzji ograniczającej sposób korzystania z tej nieruchomości. Innymi słowy można zezwolić na niezwłoczne zajęcie nieruchomości tylko w takim zakresie w jakim uprzednio ograniczono sposób korzystania z niej,
- na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny,
- w przypadkach określonych w art. 108 K.p.a. (tj. gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes społeczny), lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym.
Bezsprzecznie wydanie zaskarżonej decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności nastąpiło na wniosek [...] S.A., po uprzednim wydaniu przez Starostę [...], na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., decyzji z dnia [...] stycznia 2016 r., ograniczającej sposób korzystania z przedmiotowej nieruchomości, poprzez zezwolenie [...] S.A. z siedzibą w L. na przeprowadzenie na tej nieruchomości w granicach pasa technologicznego inwestycji celu publicznego polegającego na budowie napowietrznej linii elektroenergetycznej o napięciu znamionowym 110 kV relacji M.-L. W decyzji wskazano, że inwestycja jest celem publicznym w rozumieniu art. 6 pkt 2 u.g.n., jej lokalizacja jest zgodna z Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego Gminy [...], uchwalonym uchwała nr [...] z dnia [...] kwietnia 2007 r., ustalono zakres ograniczenia sposobu korzystania z części przedmiotowej nieruchomości o pow. [...] m2, tj. pas gruntu o długości [...] m i szerokości 18,0 m, stosownie do złącznika graficznego do decyzji - mapy w skali 1:1000 z naniesionym przebiegiem napowietrznej linii elektroenergetycznej WN kV M.- L. W świetle cytowanych przepisów, zadaniem organu było ustalenie czy w niniejszym przypadku istnieją podstawy do udzielenia w drodze decyzji zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, stosownie do art. 124 ust. 1a u.g.n. W decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości organ orzekający zobowiązany jest wykazać, jaka jest przyczyna wydania zezwolenia i jakie miałoby skutki zaniechanie wydania tego zezwolenia, skoro zezwolenie to stanowi podstawę do pozbawienia właściciela posiadania nieruchomości i może je wydąć tylko ze względu na niezwłoczność rozpoczęcia realizacji inwestycji celu publicznego. Wydanie omawianego zezwolenia i nadanie mu rygoru natychmiastowej wykonalności jest obligatoryjne. Obligatoryjność ta zależy jednak od zaistnienia okoliczności określonych w art. 124 ust. 1 a u.g.n., dlatego też wnioskodawca musi wykazać zaistnienie tych okoliczności, a organ orzekający musi ocenić realność ich zaistnienia. Organ I instancji przychylił się do wniosku inwestora i zaskarżoną decyzją zezwolił na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem Starosty [...], bowiem wnioskodawca wykazał, że realizacja inwestycji leży w interesie społecznym oraz stanowi również ważny interes strony i ważny interes gospodarczy, uzasadniający wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w trybie przewidzianym w art. 124 ust. 1a u.g.n. Wydanie decyzji pozwoli inwestorowi - [...] S.A. na jak najszybsze uzyskanie pozwolenia na budowę, a w dalszej kolejności spowoduje, że środki finansowe na budowę linii energetycznej wykorzystane zostaną w sposób efektywny. Niezrealizowanie inwestycji w oznaczonym terminie może spowodować dotkliwe straty oraz zahamować rozwój regionu. Wskazano, że zagrożenie ciągłości dostaw energii ma charakter realny i w przypadku zaistnienia spowoduje niezwykle duże straty. W razie awarii niemodernizowanej w tym terenie linii elektroenergetycznej, znaczny obszar regionu może zostać pozbawiony zasilania, co z kolei może spowodować powstanie znacznych szkód, trudnych do przewidzenia. Ponadto, [...] S.A. z siedzibą w L. jest przedsiębiorcą o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym w rozumieniu ustawy z dnia 23 sierpnia 2001 r. o organizowaniu zadań na rzecz obronności państwa realizowanych przez przedsiębiorców (Dz. U. z 2001 r., Nr 122, poz. 1320 ze zm.). Potwierdza to fakt ujęcia Spółki w wydanym na podstawie powyższej ustawy rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 4 października 2010 r. w sprawie wykazu przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym (Dz. U z 2010 r. Nr 198, poz. 1314 ze zm.). Wobec wzrastającego zapotrzebowania na energię elektryczną, a tym samym mając na uwadze prawidłowe funkcjonowanie linii elektroenergetycznych jest szczególnie istotne, z uwagi na ich kluczowe znaczenie dla działania organów państwa oraz całej gospodarki, budowanie nowych linii elektroenergetycznych. Znalazło to odzwierciedlenie w ustawie z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym, zgodnie z którą przez infrastrukturę krytyczną należy rozumieć systemy oraz wchodzące w ich skład powiązane ze sobą funkcjonalne obiekty, w tym obiekty budowlane, urządzenia, instalacje, usługi kluczowe dla bezpieczeństwa państwa i jego obywateli oraz służące zapewnieniu sprawnego funkcjonowania organów administracji publicznej, a także instytucji i przedsiębiorców. Infrastruktura krytyczna obejmuje między innymi system zaopatrzenia w energię (art. 3 pkt 2), Właściciele obiektów, o których mowa powyżej, mocą art. 6 ust. 5 ustawy o zarządzaniu kryzysowym, zobowiązani są do ich szczególnej ochrony przez przygotowanie i wdrażanie, stosownie do przewidywanych zagrożeń, planów ochrony infrastruktury krytycznej oraz utrzymywanie własnych systemów rezerwowych zapewniających bezpieczeństwo i podtrzymujących funkcjonowanie tej infrastruktury, do czasu jej pełnego odtworzenia. Z kolei przez ochronę infrastruktury krytycznej, zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy o zarządzaniu kryzysowym, należy rozumieć wszelkie działania zmierzające do zapewnienia funkcjonalności, ciągłości działań i integralności infrastruktury krytycznej w celu zapobiegania zagrożeniom, ryzykom lub słabym punktom oraz ograniczenia i neutralizacji ich skutków oraz szybkiego odtwarzania tej infrastruktury na wypadek awarii, ataków oraz innych zdarzeń zakłócających jej prawidłowe funkcjonowanie. Mając na uwadze wskazane wyżej zobowiązania ustawowe, [...] S.A. zamierza wybudować nowe połączenie elektroenergetyczne, które jest celem publicznym i inwestycją celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 2 u.g.n., a ponadto inwestycją o znaczeniu lokalnym. Inwestycja ta zwiększy pewność i jakość zasilania w energię elektryczną nowych odbiorców na terenie gminy [...] oraz Gminy [...]. Zatem w niniejszej sprawie mamy do czynienia zarówno z ważnym interesem społecznym, jak i ważnym interesem gospodarczym, gdyż budowa linii energetycznej ma zapewnić stały dopływ energii do licznych gospodarstw domowych oraz przedsiębiorstw na znacznym obszarze, a więc ma służyć zaspokajaniu potrzeb społecznych i gospodarczych gminy [...]. Wybudowanie linii i jej eksploatacja jest konieczna dla poprawy niezawodności i sprawności operacyjnej funkcjonowania systemu elektroenergetycznego oraz niezawodności zasilania w energię elektryczną tej części regionu istotnym jest także zabezpieczenie interesu społecznego, gdyż zagrożenie ciągłości dostawy energii ma realny charakter, a w przypadku zaistnienia tego faktu spowoduje duże straty. Realizacja inwestycji leży w interesie społecznym oraz stanowi również ważny interes strony i ważny interes gospodarczy, uzasadniający wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości rygorem natychmiastowej wykonalności. Według organu należało zatem uznać, że w świetle powyższego spełnione zostały przesłanki określone w art. 108 K.p.a., uprawniające organ do wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności. Jak wykazano, zwłoka w wykonaniu decyzji ograniczającej sposób korzystania nieruchomości zagraża dobrom chronionym wskazanym w art. 108 K.p.a. Wbrew twierdzeniu stron, organ pierwszej instancji w wyczerpujący sposób dokonał oceny dopuszczalności wydania decyzji w sprawie analizując zarówno obowiązujące w tym zakresie przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, jak również prawidłowo uznał spełnienie wszystkich przesłanek do zastosowania tych przepisów, co zostało wykazane w obszernym uzasadnieniu decyzji. Stwierdzić należy, że organ rozważając uzasadniony interes właściciela nieruchomości i jak najmniejszą dla niego uciążliwość inwestycji musi rozważyć także sprawę w szerszym kontekście - znaczenia przewidywanej inwestycji jako służącego realizacji interesu społecznego, w tym przypadku mającego strategiczne znaczenie dla całego kraju. Ponadto, materiał dowodowy, jak i postępowanie wyjaśniające w sprawie spełnia wymogi przepisów art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Wbrew zarzutom odwołania organ I instancji podjął czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Dodał też, że wniosek o wstrzymanie natychmiastowego wykonania ww decyzji został rozstrzygnięty postanowieniem Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r.
T. D. i K. D. wnieśli do tut. Sądu skargę na decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o ewentualne uchylenie w całości decyzji organu I instancji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucili naruszenie:
art. 124 ust. 1a u.g.n. poprzez wydanie zezwolenie mimo braku ku temu przesłanek, tj. braku wskazania konkretnego interesu lub dobra prawem chronionego, jak również poprzez przyjęcie pośredniego związku z hipotetycznym zagrożeniem, w sytuacji gdy wydanie zaskarżonej decyzji możliwe jest jedynie w przypadku ryzyka realnie i bezpośrednio związanego z wykonalnością wydanej decyzji;
art. 108 § 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności w sytuacji niewykazania istnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie;
art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez nieprawidłową ocenę materiału dowodowego i przyjęcie, że zostały spełnione przesłanki wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie i nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności;
art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez nieprawidłowe sporządzenie uzasadnienia decyzji polegające na: niewyjaśnieniu jaki interes lub dobro jest chronione poprzez zezwolenie na natychmiastowe zajęcie nieruchomości; niewskazaniu na czym polega realność zagrożenia brakiem dostaw energii i na podstawie jakich danych organ doszedł do takiego wniosku; niewskazaniu, jakie straty może spowodować niezrealizowanie przedmiotowej inwestycji i dlaczego ich rozmiar organ uznał za dotkliwy; niewskazanie, w jaki sposób inwestycja dotyka rozwoju regionu i w jaki sposób opóźnienie jej realizacji do czasu uzyskania ostatecznej decyzji w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. może wpłynąć na zahamowanie tego rozwoju; niewskazanie realności zagrożenia poprzez nieprzeprowadzenie analizy stopnia zaawansowania procesu inwestycyjnego co uniemożliwia stwierdzenie, czy faktycznie uzyskanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma jakikolwiek wpływ na dotrzymanie terminu realizacji inwestycji.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie.
Uczestnik postępowania [...] S.A. z siedzibą w L. w odpowiedzi na skargę wniosła o oddalenie skargi ze względu na brak merytorycznych podstaw do jej uwzględnienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2016r., poz. 718) - dalej w skrócie: P.p.s.a.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, że decyzja Wojewody [...] z [...] kwietnia 2016 r. i utrzymana nią w mocy decyzja Starosty [...] z [...] lutego 2016 r. nie naruszają prawa w stopniu dającym podstawy do wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Tym samym nie stwierdzono przywołanych w zarzutach skargi naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Sąd nie dopatrzył się także innych naruszeń, które byłby zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu.
Istota sprawy sprowadza się do oceny, czy w przeprowadzonym w niniejszej sprawie postępowaniu administracyjnym doszło do zgodnego z prawem wydania decyzji dotyczącej zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności, w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości w celu realizacji inwestycji, stosownie do przedłożonego wniosku.
Z treści art. 124 ust. 1a u.g.n. wynika, że starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela - po wydaniu decyzji zezwalającej na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości dla inwestycji liniowej celu publicznego, opisane w art. 124 ust. 1 ustawy - w drodze decyzji zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w przypadkach określonych art. 108 k.p.a. lub w przypadku uzasadnionym ważnym interesem gospodarczym. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Nawiązanie w treści przepisu do decyzji wydanej w oparciu o art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazuje niezbicie na subsydiarny charakter decyzji opartej na przepisie art. 124 ust. 1 a u.g.n. wobec decyzji opartej na przepisie art. 124 ust. 1 u.g.n. Decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości jest podporządkowana decyzji o zezwoleniu na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości daje możliwość rozpoczęcia robót inwestycyjnych na nieruchomości wyłącznie w zakresie rozstrzygniętym w decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, o czym świadczy wynikające z art. 124 ust. 1 a ustawy o gospodarce nieruchomościami zastrzeżenie, że decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości może zostać wydana tylko po wydaniu decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Nierozerwalny związek decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z decyzją, o której mowa w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oznacza, że zezwolenie na zajęcie nieruchomości dotyczyć może jedynie powierzchni objętej ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości, nawet wtedy, gdy w samej decyzji o zezwoleniu na zajęcie nieruchomości zakres zajęcia nie został powtórzony.
Bezsporne jest, że w sprawie wydanie decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości poprzedziła decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości skarżących. Decyzję tę uzasadniać powinny szczególne okoliczności wskazujące na potrzebę niezwłocznego rozpoczęcia prac budowlanych realizujących cel publiczny, dla którego ograniczony został właścicielom nieruchomości sposób korzystania z niej (bezspornie lokalizacja na przedmiotowej nieruchomości odcinka napowietrznej linii elektroenergetycznej przewidziana została miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego). Te szczególne okoliczności opisuje art. 108 k.p.a. obejmujący przyczyny, dla których decyzja administracyjna opatrzona być może rygorem natychmiastowej wykonalności oraz wymienia art. 124 ust. 1a u.g.n. pod postacią okoliczności "uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym".
Rygor natychmiastowej wykonalności - jak wynika z art. 108 § 1 k.p.a. może być decyzji nadany, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony.
Jak prawidłowo zauważył organ, wydanie omawianego zezwolenia i nadanie mu rygoru natychmiastowej wykonalności jest obligatoryjne. Obligatoryjność ta zależy jednak od zaistnienia okoliczności określonych w art. 124 ust. 1 a u.g.n., dlatego też wnioskodawca musi wykazać zaistnienie tych okoliczności, a organ orzekający musi ocenić realność ich zaistnienia.
W okolicznościach przedmiotowej sprawy organy obu instancji trafnie uznały, że udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości skarżących podyktowane jest interesem społecznym, wyjątkowo ważnym interesem wnioskodawcy oraz ważnym interesem gospodarczym. Skład orzekający trafność tej oceny podziela. Realizowane przez inwestora przedsięwzięcie polegające na budowie na przedmiotowej nieruchomości odcinka napowietrznej linii energetycznej stanowi przedsięwzięcie celu publicznego w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a ponadto jest inwestycją o znaczeniu lokalnym. Słusznie organy wzięły pod uwagę, że niezrealizowanie inwestycji w oznaczonym terminie może spowodować dotkliwe straty oraz zahamować rozwój regionu; zagrożenie ciągłości dostaw energii ma charakter realny i w przypadku zaistnienia mogłoby spowodować niezwykle duże straty; w razie awarii niemodernizowanej w tym terenie linii elektroenergetycznej, znaczny obszar regionu mógłby zostać pozbawiony zasilania, co z kolei mogłoby spowodować powstanie znacznych szkód, trudnych do przewidzenia. Nie bez znaczenia jest również to, że [...] S.A. z siedzibą w L. jest przedsiębiorcą o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym w rozumieniu ustawy o organizowaniu zadań na rzecz obronności państwa realizowanych przez przedsiębiorców. Budowanie nowych linii elektroenergetycznych ma kluczowe znaczenie dla działania organów państwa oraz całej gospodarki, co z kolei – jak zauważył organ - znalazło odzwierciedlenie w ustawie o zarządzaniu kryzysowym. I tak wnioskodawca - mając na uwadze wskazane wyżej zobowiązania ustawowe - zamierza wybudować nowe połączenie elektroenergetyczne, które jest celem publicznym i inwestycją celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 2 u.g.n., a ponadto inwestycją o znaczeniu lokalnym.
W niniejszej sprawie mamy więc do czynienia zarówno z ważnym interesem społecznym, jak i ważnym interesem gospodarczym, gdyż budowa sieci w przyszłości zapewni stały dopływ energii do licznych gospodarstw domowych oraz przedsiębiorstw na znacznym obszarze, a więc ma służyć zaspokajaniu potrzeb społecznych i gospodarczych regionu. Wybudowanie linii i jej eksploatacja jest konieczna dla poprawy niezawodności i sprawności operacyjnej funkcjonowania systemu elektroenergetycznego oraz niezawodności zasilania w energię elektryczną gminy [...]. Wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości ma na celu umożliwienie wnioskodawcy przeprowadzenie inwestycji w planowanym terminie oraz zabezpieczenie gospodarki regionu i rozwój przedsiębiorczości. Istotnym jest także zabezpieczenie interesu społecznego, gdyż zagrożenie ciągłości dostawy energii ma realny charakter, a w przypadku zaistnienia tego faktu spowoduje duże straty. Realizacja inwestycji leży w interesie społecznym oraz stanowi również ważny interes strony i ważny interes gospodarczy, uzasadniający wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności. Nadto organ rozważając uzasadniony interes właściciela nieruchomości i jak najmniejszą dla niego uciążliwość inwestycji, rozważał także sprawę w szerszym kontekście - znaczenia przewidywanej inwestycji jako służącego realizacji interesu społecznego, w tym przypadku mającego strategiczne znaczenie dla całego kraju.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 8 maja 2012r. (sygn. akt I OSK 1892/11) stwierdził, że stosownie do art. 108 § 1 k.p.a., organ w ramach tzw. uznania administracyjnego, ale nie dowolnie, w zależności od okoliczności sprawy, rozstrzyga w kwestii natychmiastowego wdrożenia decyzji w życie. Instytucja przewidziana w art 108 § 1 k.p.a. ma charakter wyjątku od zasady niewykonywania decyzji nieostatecznych, dlatego przesłanki uzasadniające rygor natychmiastowej wykonalności muszą być poddawane ścisłej wykładni. Powyższy rygor może być nadany decyzji tylko w sytuacji, gdy jest to niezbędne dla ochrony wartości wskazanych w art. 108 § k.p.a. Niezwłoczne wdrożenie decyzji w życie będzie niezbędne wówczas, gdy nie można się obejść w danym czasie istniejącej sytuacji bez natychmiastowego wykonania praw lub obowiązków, o których rozstrzyga się w decyzji, ponieważ zwłoka w ich wykonaniu zagraża dobrom chronionym. Organ administracji działa wobec tego w sytuacji, która ma znamiona stanu nagłej konieczności administracyjnej.
W świetle powyższego należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki określone w art. 108 k.p.a., uprawniające organ do wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności na wniosek [...] S.A. z siedzibą w L. z dnia [...] listopada 2015 r., w którym m. in. wykazano, że realizowana inwestycja jest niewątpliwie inwestycją celu publicznego o znaczeniu lokalnym. Jej realizacja spowoduje poprawę bezpieczeństwa energetycznego gminy [...].
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, wniosek o niezwłoczne zajęcie nieruchomości stanowiącej własność skarżących, w drodze decyzji administracyjnej był całkowicie uzasadniony.
W świetle dokonanych przez organy ustaleń faktycznych i prawnych niniejszej sprawy, zarzuty skargi o naruszeniu przepisów postępowania administracyjnego oraz prawa materialnego, tj. art. 124 ust. 1a u.g.n., należy uznać za pozbawione podstaw prawnych. Zajęcie nieruchomości docelowo służyć ma ograniczeniu korzystania z nieruchomości do minimum zakreślonego granicami koniecznego pasa technologicznego. Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości a w konsekwencji i zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest następstwem lokalizowania inwestycji celu publicznego, co następuje w oparciu o miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Należy dodatkowo wskazać, iż opisana instytucja nie pozostawia właścicieli nieruchomości objętych lokalizacją inwestycji celu publicznego, bez ochrony prawnej, gdyż zabezpiecza wyrównanie doznanych szkód i strat a charakter ograniczenia uprawnień właścicielskich nie wiąże się ze zmianą dotychczasowego wykorzystania gruntów.
Wobec powyższego, mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny, należy stwierdzić, iż decyzje Starosty [...] i Wojewody [...] wydane w przedmiotowej sprawie nie naruszają art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ani art. 107 § 1 i 3, art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 k.p.a. stąd też zarzuty skargi uznano za całkowicie nieuzasadnione.
W tym stanie rzeczy Sąd – na mocy art. 151 P.p.s.a. – oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło