IV SA/Wa 1344/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Karolina Kisielewicz-Malec po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. C. o zwolnienie od kosztów sadowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: 1) odmówić skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych; 2) ustanowić dla skarżącej adwokata z urzędu. M. C. wnioskiem z dnia 12 maja 2015 r., złożonym na urzędowym formularzu, wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w niniejszej sprawie. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy, pism skarżącej z dnia 12 maja i 2 czerwca 2015 r. oraz dołączonych do nich dokumentów wynika, że źródłem utrzymania jej rodziny jest wynagrodzenie za pracę S. C. (męża skarżącej) w wysokości 1750 zł. i A. C. (syna skarżącej) w wysokości 1750 zł. oraz dochód z gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,55 ha w wysokości 2500 - 3000 zł. rocznie, które zaspokaja także własne potrzeby żywieniowe jego właścicieli. Z kolei dopłaty bezpośrednie do gruntu wykoszą łącznie ok. 1800 zł. Dochód ten wystarcza zaledwie na pokrycie ponoszonych przez skarżącą i jej rodzinę wydatków o charakterze koniecznym. Skarżąca jest zadłużona w Banku [...] w O. na kwotę ok. 150000 zł. (miesięczna rata kredytu wynosi ok. 2800 zł. miesięcznie). Kredyt został zaciągnięty w związku z prowadzoną wówczas działalnością gospodarczą (działalność zlikwidowana w listopadzie 2014 r.). Obecnie skarżąca jest osobą bezrobotną. M. C. jest właścicielem domu o powierzchni 220 m2, posadowionego na działce o pow. 650 m2. Stwierdzono co, następuje: Według treści art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może zostać przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określa natomiast art. 246 wyżej powołanej ustawy. Strona w niniejszej sprawie ubiega się o przyznanie prawa pomocy w najszerszych granicach tej instytucji gdyż żąda zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia fachowego pełnomocnika. Warunki przyznania prawa pomocy w tych szerokich granicach ustala treść art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W myśl tego przepisu osoba ubiegająca się o to prawo powinna wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wypada dodać, że na mocy art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy też podkreślić, że prawo pomocy jest instytucją szczególną, mogącą znaleźć zastosowanie jedynie w sytuacjach wyjątkowych. Zwolnienie od kosztów sądowych czy przyznanie fachowego pełnomocnika, skutkuje pozbawieniem budżetu państwa należnych dochodów. Wyjątkowość tej instytucji podkreślają rygorystyczne wymogi przyznania prawa pomocy. Koszty sądowe niniejszej sprawy nie przekraczają możliwości finansowych strony skarżącej. Koszty te nie należą do szczególnie wysokich gdyż kwota wpisu sądowego wynosi 100 zł. Ewentualne przyszłe koszty sądowe w postaci opłaty kancelaryjnej, czy wpisów sądowych od wnoszonych środków odwoławczych, nie powinny przekraczać jednorazowo uiszczonego wpisu sądowego. Dlatego zdaniem rozpoznającego wniosek, nie naruszy chronionej przez p.p.s.a. zdolności majątkowej skarżącej pokrycie kwoty wpisu sądowego oraz przyszłych mogących powstać w toku rozpoznawania skargi obciążeń finansowych. Należy zgodzić się, że budżet strony obciążają liczne zobowiązania finansowe lecz jednocześnie nie można zapomnieć że koszty sądowe jako daniny publicznoprawne powinny być zaspokajane przez strony postępowania w pierwszej kolejności. Wypada też dodać, że przyznanie kredytów i pożyczek przez instytucje bankowe świadczy w pewnej mierze przeciwko zwolnieniu od kosztów sądowych. Niewątpliwie skarżąca wypełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zdaniem rozpoznającego wniosek, Jej możliwości finansowe przekracza ustanowienie w sprawie adwokata. Wynagrodzenie adwokackie jest ustalane pomiędzy mocodawcą a pełnomocnikiem. Wynagrodzenie to nie wynosi mniej niż 240 zł za reprezentowanie strony przed sądem pierwszej instancji. Nawet tej symbolicznej kwoty wynagrodzenia adwokackiego, strona nie byłaby w stanie uiścić jej sytuacja dochodowa jest skomplikowana. Ponadto uzyskiwane dochody są pomniejszane ze względu na obowiązek spłaty rat kredytu bankowego. Na podstawie opisanych okoliczności można stwierdzić, że zobowiązanie to zostało zaciągnięte wówczas, gdy skarżąca prowadziła działalność gospodarczą i osiągała stałe dochody. Na podstawie analizy uzasadnienia wniosku PPF należy sądzić, że strona nie może liczyć na materialną pomoc od swej najbliższej rodziny. Z tej przyczyny wynagrodzenie adwokackie przyczyniłoby się w sposób istotny do obniżenia warunków, w jakich żyje skarżąca. Wnioskodawczyni zdołała wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów finansowych generowanych przez wszczęte postępowanie. Z wyżej przytoczonych względów orzeczono o przyznaniu prawa pomocy, poprzez zastosowanie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.