IV SA/Wa 1348/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Protokolant sekr. sąd. Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2011 r. sprawy ze skargi T. L. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 roku, Nr [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy N. z dnia [...] września 1977 roku, znak: [...] o przejęciu na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego należącego do M. i A. L. Decyzją z dnia [...] lipca 2011 roku, Nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpatrzeniu odwołania T. L. uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2011 roku i umorzył postępowanie w pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Minister stwierdził, że przejęcie gospodarstwa rolnego nastąpiło na podstawie art. 9 i art. 13 ustawy z dnia 29 maja 1974 roku o przekazaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 18). Aktualnie ustawa ta nie obowiązuje i brak jest w obecnej strukturze organów administracji naczelników gmin. Zgodnie z art. 58 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. Nr 58, poz. 280), która weszła w życie z dniem 21 sierpnia 1992 roku, przejęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa i ustalenie odpłatności następuje w drodze decyzji Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa (obecnie Agencji Nieruchomości Rolnych). Organem wyższego stopnia w stosunku do decyzji wydawanych przez Agencję Nieruchomości Rolnych jest minister właściwy do spraw rozwoju wsi. Tym samym decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2011 roku wydana została przez organ niewłaściwy, co skutkowało konicznością jej uchylenia i umorzenia postępowania toczącego się przed Wojewodą. Na powyższą decyzje skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył T. L., podnosząc zarzuty naruszenia: 1) art. 19, art. 65, art. 66, art. 105, art. 127 § 2 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., 2) art. 9 i art. 31 ustawy z dnia 29 maja 1974 roku o przekazaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 18), 3) art. 5 k.c. Zdaniem skarżącego, decyzja Wojewody powinna być uchylona z przyczyn merytorycznych, podanych przez niego w odwołaniu. Skarżący stwierdził, że Sąd powinien zobowiązać Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do merytorycznego rozpatrzenia sprawy i uchylenia decyzji Wojewody [...] oraz zwrotu bezprawnie przejętego gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,8981 ha. W ocenie skarżącego nie zaistniała przesłanka umorzenia postępowania określona w art. 105 § 1 k.p.a. Zdaniem skarżącego postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe, gdyż decyzja o przejęciu gospodarstwa rolnego wydana została z naruszeniem prawa. Skarżący wskazał w skardze argumenty mające, jego zdaniem, przemawiać za zasadnością tego poglądu. Skarżący podniósł, że po wszczęciu postępowania wniosek powinien być zgodnie z art. 19 k.p.a. i 65 k.p.a. przekazany organowi właściwemu w sprawie. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu, podzielić należy stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że organem I instancji właściwym do rozpatrzenia wniosku stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy N. z dni [...] września 1977 roku, znak: [...] o przejęciu na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego jest Agencja Nieruchomości Rolnych. Minister w uzasadnieniu decyzji przedstawił szczegółową argumentację na poparcie swojego stanowiska. Ponowne przytaczanie tej argumentacji, zdaniem Sądu, jest niecelowe. W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji rozpatrzony został przez organ do tego niewłaściwy, to jest przez Wojewodę. Ustalenie przez Ministra na etapie postępowania odwoławczego, że sprawę w I instancji rozpatrzył organ niewłaściwy obligowało Ministra do uchylenia decyzji tego organu i umorzenia postępowania. Podkreślić należy, iż nie jest to umorzenie postępowania, które skutkuje niemożnością dalszego rozpatrywania wniosku skarżącego. Orzeczenie o umorzeniu postępowania z powodu bezprzedmiotowości jest orzeczeniem stwierdzającym bezprzedmiotowość postępowania prowadzonego dotychczas przez organ niewłaściwy. Bezprzedmiotowe stało się postępowanie prowadzone przez Wojewodę, a nie całe postępowanie nieważnościowe. Brak jest w tej sytuacji podstaw do przyjęcia, że zaskarżone rozstrzygnięcie narusza art. 105 § 1 k.p.a. Niezasadny jest zarzut naruszenia przez Ministra art. 65 § 1 i § 2 k.p.a. Z przepisu tego wynika, że jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. W przedmiotowej sprawie Minister rozpoznawał odwołanie od decyzji organu I instancji. Jako organ odwoławczy Minister może wydać tylko takie rozstrzygnięcia, jakie wynikają z art. 138 § 1 k.p.a. Z przepisu tego wynika, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. Jak wynika z przytoczonego wyżej przepisu organ odwoławczy nie może uchylić decyzji organu I instancji a następnie przekazać sprawę organowi właściwemu. Organ odwoławczy musi w takim przypadku uchylić decyzję organu I instancji umorzyć postępowanie prowadzone przed tym organem. Dopiero wówczas powstaje możliwość przekazania sprawy organowi właściwemu do jej rozpatrzenia. W odniesieniu do zaskarżonej decyzji zastosowanie miał art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i Minister przepis ten prawidłowo zastosował, co oznacza, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż decyzja ta wydana została z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Niezasadny jest zarzut naruszenia przez Ministra art. 19 k.p.a. Z przepisu tego wynika, że organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Decyzja Ministra jest właśnie wyrazem przestrzegania tego przepisu. Minister, dostrzegając, że decyzja w I instancji wydana została przez organ niewłaściwy, usunął to naruszenie, co pozwoli na rozpatrzenie sprawy przez organ do tego właściwy. Za bezzasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 66 k.p.a. Przepis ten składa się z czterech jednostek redakcyjnych w postaci paragrafów i żaden z nich nie został naruszony. Nie zaistniała okoliczność wymieniona w art. 66 § 1 k.p.a., to jest przypadek wniesienia podania dotyczącego kilku spraw. Nie zaistniała okoliczność wymieniona w art. 66 § 3 k.p.a., to jest przypadek niemożności ustalenia organu właściwego do rozpatrzenia sprawy bądź też by właściwym do rozpatrzenia sprawy był sąd powszechny. Organ właściwy do rozpatrzenia sprawy w I instancji został przez Ministra ustalony. Do rozpatrzenia sprawy nie jest też właściwy sąd powszechny. Za niezasadny uznać należy też zarzut naruszenia art. 127 § 2 k.p.a. Z przepisu tego wynika, że właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. W przedmiotowej sprawie organem właściwym do rozpatrzenia odwołania od decyzji wydanej przez Wojewodę był Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Odwołanie wniesione przez skarżącego rozpatrzone zostało więc przez organ administracji publicznej wyższego stopnia, a w konsekwencji wymóg wynikający z art. 127 § 2 k.p.a. nie został naruszony. Za niezasadny uznać należy zarzut art. 9 i art. 31 ustawy z dnia 29 maja 1974 roku o przekazaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne. Minister wydając zaskarżoną decyzję nie rozstrzygał sprawy merytorycznie i nie orzekał o zgodności bądź niezgodności z prawem przejęcia gospodarstwa rolnego. Minister wyraźnie wskazał, że rozstrzygnięcie dotyczy wyłącznie tego, jaki organ administracji jest właściwy do rozpatrzenia wniosku skarżącego w I instancji. Dopiero ten organ będzie dokonywał merytorycznej oceny złożonego przez skarżącego wniosku. Za niezasadny uznać należy też zarzut naruszenia art. 5 k.c. Przepis ten bowiem nie miał w przedmiotowym postępowaniu zastosowania. Brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji lub stwierdzenia jej nieważności, które Wojewódzki Sąd Administracyjny byłby zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.