IV SA/Wa 1353/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska Sędzia WSA Anna Sękowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym 25 października 2018 r. sprawy ze skargi G. Z. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej, na skutek skargi G. Z. (dalej również Skarżąca), było postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej również GIOŚ lub Organ) z [...] marca 2018 r. wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej k.p.a.) w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 122 § 3 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm.), utrzymujące w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] stycznia 2018 r. nr [...] o nałożeniu grzywny w wysokości [...] ([...]) złotych w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] sierpnia 2017 r. nr [...]. Z akt sprawy wynika, że [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska (dalej również Organ I. instancji) decyzją z [...] sierpnia 2017 r. działając na podstawie art. 365 ust. 1, art. 366 ust. 3 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2017 r. poz. 519 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. wstrzymał z dniem [...] września 2017 r. użytkowanie przez G. Z. instalacji do chowu lub hodowli świń o więcej niż 2000 stanowisk dla świń o wadze ponad 30 kg, znajdującej się w R. [...] ([...]), bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego. Decyzja została doręczona Skarżącej w trybie art. 44 k.p.a. Organ I instancji pismem z [...] października 2017 r. wezwał Skarżącą do udzielenia informacji, czy decyzja z [...] sierpnia 2017 r. została wykonana, zaś pismem z [...] listopada 2017 r. skierował do Skarżącej upomnienie w trybie art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Następnie, [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska [...] stycznia 2018 r. wystawił tytuł wykonawczy oraz wydał postanowienie na podstawie art. 20 § 1 pkt 3, art. 64a § 1 pkt 1 i § 2pkt 1, art. 119 § 1, art. 120 § 1, art. 121 § 1, § 2, § 3 oraz art. 122 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, którym nałożył na Skarżącą grzywnę w celu przymuszenia w wysokości [...] ([...]) złotych. G. Z. w piśmie z [...] stycznia 2018 r. wniosła zażalenie na postanowienie z [...] stycznia 2018 r. i wskazała, że na dzień wydania decyzji, tj. [...] sierpnia 2017 r. budynek był zasiedlony. Zdaniem Skarżącej nie było możliwości, aby nagle zredukować ilość hodowlanych świń, gdyż zwierzęta potrzebują czasu aby dorosnąć. Skarżąca dodała, że [...] stycznia 2018 r., tj. w dniu nałożenia grzywny na skarżącą hodowla świń nie przekraczała 2000 stanowisk. Główny Inspektor Ochrony Środowiska postanowieniem z [...] marca 2018 r. utrzymał w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] stycznia 2018 r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Organ wskazał, że Skarżąca nie respektuje decyzji z [...] sierpnia 2018 r. i tym samym istniały podstawy do zastosowania narzędzi jakim jest grzywna w celu przymuszenia do wykonania ciążącego na skarżącej obowiązku. Organ wywiódł, że: – Skarżąca nie udzieliła informacji na pismo z [...] października 2017 r. (skutecznie doręczone [...] października 2018 r.), co do wykonania obowiązku wstrzymania instalacji, – z oględzin terenów znajdujących się w okolicy gospodarstwa, które miały miejsce [...] listopada 2017 r. oraz rozmowy z P. Z., (mężem Skarżącej) wynika, że Skarżąca w dalszym ciągi prowadzi tucz, – z informacji uzyskanych z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wynika, że [...] października 2017 r. zarejestrowana liczba zwierząt wynosi około 8586 sztuk, a ostatni wsad miał miejsce [...] października 2017 r. Mając na uwadze powyższe Organ uznał, że twierdzenie Skarżącej, iż na dzień wydania postanowienia przez Organ I instancji, tj. [...] stycznia 2018 r. liczba hodowli świń nie przekraczała 2000 stanowisk nie znajdowała potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Dalej, odnosząc się do kwestii zasiedlenia budynku i braku możliwości zredukowania ilości hodowlanych świń w wyznaczonym terminie, GIOŚ wskazał, że przy określeniu w decyzji z [...] sierpnia 2017 r. terminu wstrzymania użytkowania instalacji uwzględniono potrzebę bezpiecznego dla środowiska zakończenia użytkowania. Przy wyznaczaniu terminu Organ I instancji oparł się na informacjach udzielonych przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w B. (pismo z [...] sierpnia 2017 r.), w którym wskazano, że średni czas tuczu świń wstawionych w wieku 12 tygodni do osiągnięcia wagi 110-120 kg wynosi ok 90 dni. W związku z tym – w ocenie GIOŚ - termin wstrzymania użytkowania instalacji do chowu i hodowli świń został określony prawidłowo. G. Z. wywiodła skargę na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] marca 2018 r. zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: 1. art. 136 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia z urzędu dodatkowego postępowania uzupełniającego w celu ustalenia zobowiązanego w ujęciu art. 3 pkt 20 ustawy 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. nr 62, poz. 627), 2. art. 119 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm.) poprzez utrzymanie w mocy postanowienia z [...] stycznia 2018 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia na osobę niezobowiązaną, 3. art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, poprzez skierowanie orzeczenia do osoby niebędącej stroną w sprawie. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie: – zaskarżonego postanowienie oraz poprzedzającego go postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] stycznia 2018 r. nr [...] o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, – "decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] znak:[...]; wzywającej do uiszczenia nałożonej grzywny", – tytułu wykonawczego [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] stycznia 2018 r. nr [...], – decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] sierpnia 2017 r. nr [...] o wstrzymaniu użytkowania przez G. Z. instalacji do chowu i hodowli świń o więcej niż 2000 stanowisk, dla świń o wadze ponad 30 kg, znajdującej się w R. Do skargi dołączono kopię: księgi rejestracji świń, świadectwo zdrowia dla zwierząt w handlu wewnątrzwspólnotowym oraz umowy majątkowej małżeńskiej z [...] stycznia 2015 r. o ustanowienie rozdzielności majątkowej (akt notarialny Rep. A nr [...]). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga jest niezasadna. Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] marca 2018 r. oraz poprzedzające go postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] stycznia 2018 r. nie naruszają prawa. Sąd za chybione uznał zarzuty skargi w zakresie błędnego ustalenia osoby zobowiązanej w postępowaniu egzekucyjnym do wykonania decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] sierpnia 2017 r. nr [...] o wstrzymaniu użytkowania instalacji do chowu i hodowli świń o więcej niż 2000 stanowisk, dla świń o wadze ponad 30 kg, znajdującej się w R. Zaskarżonym postanowieniem oraz poprzedzającym go postanowieniem z [...] sierpnia 2018 r. zastosowano wobec Skarżącej jeden z wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, środek egzekucyjny w postaci grzywny w celu przymuszenia. Grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności (art. 119 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Środek ten stosowany jest najczęściej w sytuacji, gdy zobowiązany mimo, że powinien spełnić określony obowiązek wynikający z tytułu wykonawczego tego nie robi, a obowiązek nie może być zrealizowany np. w drodze wykonania zastępczego lub innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Zobowiązanym w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej albo osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 1 pkt 20a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjnego stanowi tytuł wykonawczy o którym mowa w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tytuł ten zawiera m.in. wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także NIP lub numeru PESEL, jeżeli zobowiązany taki numer posiada oraz treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek (art. 27 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Powyższe uregulowania nie powinny budzić wątpliwości Skarżącej, że została ona prawidłowo ustalona jako osoba zobowiązana do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z [...] sierpnia 2017 r. Z treści tej decyzji wynikało, że to do Skarżąca została uznana za stronę postępowania i to na nią nałożono nakaz wstrzymania użytkowania instalacji do chowu lub hodowli świń. Już na tym etapie uznano Skarżącą za podmiot korzystający ze środowiska w rozumieniu art. 30 pkt 2 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2017 r. poz. 519 ze zm.) i okoliczności tej Skarżąca wówczas nie zakwestionowała. Decyzja ta została uznana za skutecznie doręczoną Skarżącej w trybie art. 44 k.p.a. (tzw. doręczenie zastępcze przez "podwójne awizo"), a Skarżąca w terminie przewidzianym art. 129 § 2 k.p.a. - 14 dni od dnia doręczenia decyzji, nie wniosła odwołania od decyzji. Tym samym decyzja stała się ostateczna. Z akt sprawy nie wynikało, aby Skarżąca zwróciła się o uchylenie lub zmianę takiej decyzji, stwierdzenie jej nieważności czy wznowienia postępowania w celu jej wzruszenia (art. 16 § 1 k.p.a.). Konsekwencją uzyskania przez powyższą decyzję przymiotu ostateczności oraz nierealizowania obowiązku wynikającego z tej decyzji było wszczęcie postępowania egzekucyjnego, w trybie i na zasadach określonych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżąca została wskazana w tytule wykonawczym stanowiącym podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjnego jako zobowiązana i nie wniosła wobec niego zarzutu, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (błąd co do osoby zobowiązanego). W piśmie z [...] stycznia 2018 r. - w odpowiedzi na postanowienie z [...] stycznia 2018 r. - wskazała, że grzywna została na nią nałożona niesłusznie, ponieważ obowiązek zredukowania hodowli świń do 2000 sztuk w dniu wydania postanowienia był zrealizowany. Skarżąca nie kwestionowała wówczas, że nie była zobowiązana do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji [...] sierpnia 2017 r. W konsekwencji Sąd stwierdził, że Organ wydając oceniane przez Sąd postanowienie, wbrew stanowisku Skarżącej, nie naruszył art. 136 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w zakresie osoby zobowiązanej, ani art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez skierowanie postanowienia do osoby niebędącej stroną w sprawie (przesłanka nieważności). Organ nakładając na Skarżącą środek egzekucyjny nie był zobligowany do dokonywania ustaleń kto jest osobą zobowiązaną. Bez wpływu na powyższą ocenę Sądu pozostawały również dołączone do skargi kopię księgi rejestracji świń oraz kopie świadectw zdrowia dla zwierząt w handlu wewnątrzwspólnotowym, w których widnieje imię i nazwisko męża skarżącej – P. Z., jak również kopia aktu notarialnego z [...] stycznia 2015 r. Rep. A nr [...] o ustanowieniu rozdzielności majątkowej pomiędzy Skarżącą a jej mężem. Przedkładając kopie tych dokumentów Skarżąca próbowała podważyć ustalenia w zakresie osoby zobowiązanej i podnosiła, że kto inny jest właścicielem obiektu hodowlanego, a kto inny właścicielem stada zwierząt. Z pola widzenia Skarżącej, reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, umknął jednak fakt, że przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie była legalność postanowienia w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. W granicach sprawy w rozumieniu art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm – dalej: p.p.s.a.) nie mieściły się natomiast inne rozstrzygnięcia, tj. "decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] znak:[...]; wzywająca do uiszczenia nałożonej grzywny", decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] sierpnia 2017 r. nr [...] o wstrzymaniu użytkowania przez G. Z. instalacji do chowu i hodowli świń o więcej niż 2000 stanowisk, dla świń o wadze ponad 30 kg, znajdującej się w R., oraz tytuł wykonawczy [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] stycznia 2018 r. nr [...]. Na dwa ostatnie rozstrzygnięcia, które stanowią część akt administracyjnych przekazanych przez Organ, przysługiwały Skarżącej odrębne środki zaskarżenia w toku postępowania przed organem, a następnie skarga do sądu administracyjnego. Sąd na etapie oceny legalność postanowienia wydanego w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia nie mógł więc weryfikować treści tych rozstrzygnięć w tym oceniać, czy prawidłowo uznano Skarżąca za podmiot korzystający ze środowiska obowiązany do posiadania pozwolenia zintegrowanego, czy osobę zobowiązaną w tytule wykonawczym. W świetle powyższego Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w granicach określonych w art. 119 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a skarga G. Z. okazała się nieusprawiedliwiona. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.