IV SA/Wa 136/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie asesor WSA Aneta Opyrchał, asesor WSA Marian Wolanin (spr.), Protokolant Andrzej Malinowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2007 r. sprawy ze skarg W. B. oraz I. sp. z o. o. z siedzibą w K. na decyzję Ministra Finansów z dnia (...) listopada 2005 r. nr (...) w przedmiocie przejęcia mienia na podstawie umów międzynarodowych - oddala skargi - Zaskarżoną decyzją z dnia (...) listopada 2005 r. Nr (...), Minister Finansów uchylił swoją decyzję z dnia (...) sierpnia 2003 r. i działając na podstawie art. 1, art. 2 i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65) w związku z układem zawartym i wchodzącym w życie w dniu 16 lipca 1960 r. między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej dotyczącym roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych, stwierdził przejście na rzecz Skarbu Państwa udziału (...) w prawie własności nieruchomości położonej w K. przy ul. (...), objętej dawnym (...) należącego niegdyś do I. L. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że Komisja Stanów Zjednoczonych ds. Uregulowania Roszczeń Zagranicznych, decyzją nr (...) na podstawie wniosku zarejestrowanego w tej Komisji pod nr (...) na mocy Układu między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, przyznała p. I. L. odszkodowanie za udział (...) w nieruchomości położonej w K. przy ul. (...). Ponadto osoba ta złożyła, zgodnie z art. Vc Układu i punktem 7 Protokołu z dnia 29 listopada 1960 r., przed Amerykańską Komisją ds. Uregulowania Roszczeń Zagranicznych zrzeczenie się praw własności do przedmiotowej nieruchomości. Oznacza to, iż zaistniała podstawa z art. 2 ustawy Skoro więc I. L. przyznano odszkodowanie za udział w przedmiotowej nieruchomości, to zaistniała podstawa do wydania decyzji o charakterze deklaratoryjnym, stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa tegoż udziału w przedmiotowej nieruchomości na podstawie art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych. W uznaniu organu orzekającego, wydaniu decyzji deklaratoryjnej nie stoi na przeszkodzie okoliczność zbycia nieruchomości przez osobę ujawnioną jako właściciel w księdze wieczystej, czy też fakt, że nabywców nieruchomości może chronić w tym wypadku rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych, skoro usunięcie rozbieżności pomiędzy rzeczywistym stanem prawnym a stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej należą do właściwości sądów powszechnych, a nie Ministra Finansów. Zaskarżona decyzja Ministra Finansów wydana została po uprzednim uchyleniu decyzji Ministra Finansów z dnia (...) września 2003 r. wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2004 r. sygn. akt IV SA/Wa 4224/03, w którym zarzucono nie wskazanie w uchylonej decyzji I. L., jako byłego właściciela przedmiotowej nieruchomości w udziale (...). Skargę na decyzję Ministra Finansów z dnia (...) listopada 2005 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył W. B. oraz I. sp. z o.o. z siedzibą w K., wnosząc o stwierdzenie jej nieważności bądź jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie. W motywach obu skarg podniesiono, że zaskarżona decyzja jest bezpodstawna, względnie trwale niewykonalna. Bezpodstawność decyzji skarżący upatrują w okoliczności, iż przy założeniu że decyzja ta ma charakter konstytutywny, tj. kształtujący prawo, nie zaistniały przesłanki, wynikające z art. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. do jej wydania, ponieważ Minister Finansów wskazał jako właściciela nieruchomości położonej w K. przy ulicy (...), I. L. - który uzyskał odszkodowanie od Rządu Stanów Zjednoczonych Ameryki. Według zaś stanu wieczystoksięgowego na dzień (...) listopada 2005 r., poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji, I. L. nie był zaliczony do współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości. Natomiast, niewykonalność zaskarżonej decyzji upatrywana jest przez skarżących w okoliczności, iż przy założeniu że decyzja ta ma charakter deklaratoryjny, nie jest obecnie możliwe jej wykonanie, ponieważ prawo własności nieruchomości położonej w K. przy ulicy (...) zostało podzielone na udziały a następnie zbyte przez I. L.. Nabywcy tych udziałów chronieni są rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, i według art. 34 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361, ze zm.), sąd nie może dokonywać w księdze wieczystej nieaktualnych wpisów. Ponadto, wyrokiem z dnia 29 października 2004 roku sygn. akt (...) Sąd Najwyższy - oddalając kasację strony powodowej Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta Miasta K. przeciwko I. L. i I. sp. z o. o. z siedzibą w K. o stwierdzenie nieważności umowy - utrzymał w mocy wyrok Sądu Apelacyjnego w K. z dnia (...) marca 2003 r. w sprawie sygn. akt (...), który uznał brak podstaw do ustalenia nieważności umowy sprzedaży nieruchomości zawartej pomiędzy I. L. a I. sp. z o. o. z siedzibą w K. a dotyczącej (...) udziału w prawie własności nieruchomości obejmującej zabudowaną działkę położoną w K. przy ulicy (...) Sąd utrzymał zatem w mocy i uznał, że właścicielem jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością I. sp. z o. o. z siedzibą w K. Zaskarżona decyzja Ministra Finansów miałaby więc jedynie znaczenie historyczne, dokumentujące obrót prawa własności jej nieruchomości, nie skutkowałaby natomiast w zakresie wpisu do księgi wieczystej, skoro udział w prawie własności wynoszący (...) nie istnieje, wskutek czego nie zostałaby wykonana. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, przytaczając motywy uzasadnienia zaskarżonej decyzji. W szczególności podkreślił deklaratoryjny charakter zaskarżonej decyzji, przez co ujawniony obecnie w księdze wieczystej stan prawny przedmiotowej nieruchomości nie ma znaczenia dla wydania decyzji, okoliczność ta należy bowiem do oceny sądu cywilnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2004 r. sygn. akt IV SA/Wa 4224/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał już oceny prawnej spełnienia w przedmiotowej sprawie przesłanek określonych w ustawie z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65) w związku z układem zawartym i wchodzącym w życie w dniu 16 lipca 1960 r. między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej dotyczącym roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych, do wydania decyzji w przedmiocie stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa udziału (...) w prawie własności nieruchomości położonej w K. przy ul. (...) objętej dawnym (...). Uchylając uprzednio wydaną przez Ministra Finansów decyzję z dnia (...) września 2003 r., Sąd wskazał, że decyzja wydawana na podstawie ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych, ma charakter deklaratoryjny, ponieważ do przejścia własności nieruchomości doszło ex lege na skutek zrzeczenia się przez I. L. udziału w prawie własności kamienicy położonej w K. przy ul. (...) oraz przyznania mu i wypłaty należnego odszkodowania. Wskutek tego Minister Finansów był uprawniony, i zarazem zobowiązany do wydania decyzji deklaratoryjnej w rozpatrywanej sprawie, potwierdzającej niejako zaistnienie określonych skutków prawnych, ponieważ zaistniały wszystkie okoliczności konieczne do wydania takiej decyzji. Sąd uchylił jednak decyzję Ministra Finansów z dnia (...) września 2003 r. jedynie ze względu na brak wskazania w niej I. L., jako byłego właściciela przedmiotowej nieruchomości w udziale (...). Sąd nie podzielił przy tym poglądu o trwałej niewykonalności decyzji w tym przedmiocie ze względu na zbycie nieruchomości na rzecz innych osób, chronionych rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, wskazując, że ocena tej okoliczności będzie należała do sądów powszechnych, podobnie jak i badanie dobrej wiary nabywcy. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Związanie oceną prawną, dokonaną w wyroku z dnia 16 grudnia 2004 r. sygn. akt IV SA/Wa 4224/03, byłoby wyłączone tylko wtedy, gdyby w rozpatrywanej sprawie nastąpiła zmiana stanu prawnego, na podstawie którego Sąd sformułował taką ocenę lub ujawniły się nowe okoliczności w sprawie. Mając na uwadze, iż nie nastąpiła zmiana stanu prawnego, jak również nie ujawniły się nowe okoliczności w sprawie, natomiast zarzuty skarżących sprowadzają się do wskazania na brak podstaw prawnych do wydania zaskarżonej decyzji oraz jej trwałej niewykonalności, co było już przedmiotem oceny dokonanej w wyroku z dnia 16 grudnia 2004 r., Sąd orzekający w niniejszej sprawie jest związany oceną prawną wyrażoną w powołanym wyroku z dnia 16 grudnia 2004 r. sygn. akt IV SA/Wa 4224/03, co do zaistnienia przesłanek do wydania w przedmiotowej sprawie decyzji na podstawie ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych. Nie stanowi przy tym nowej okoliczności w sprawie sprzedaży przez skarżącego W. B. o lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w budynku nr (...) na przedmiotowej nieruchomości przy ul. (...) w K., na rzecz spółki akcyjnej W. z siedzibą w K., stwierdzona aktem notarialnym (...) sporządzonym w Kancelarii Notarialnej (...) w K., ponieważ jest to kolejne zbycie praw do przedmiotowej nieruchomości, a jako czynność zbycia dokonana po wejściu w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych, w świetle wiążącego w niniejszej sprawie wyroku z dnia 16 grudnia 2004 r., nie ma znaczenia prawnego dla wydania decyzji przez Ministra Finansów. Minister Finansów, uwzględniając zaś ocenę prawną Sądu w zaskarżonej decyzji z dnia [...] listopada 2005 r., wykonał również zawarte w powołanym wyroku z dnia 16 grudnia 2004 r. wskazanie Sądu co do ujawnienia w decyzji I. L., jako byłego współwłaściciela w udziale (...) nieruchomości położonej w K. przy ul. (...) . Brak jest zatem podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji Ministra Finansów z dnia (...) listopada 2005 r., dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.