IV SA/Wa 1371/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2009 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata J. S. z "Kancelarii Adwokacko – Radcowskiej [...]" spółka komandytowa z siedzibą w W. przy ul. [...] lok. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22 % podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek M. W. w sprawie o wymeldowanie z miejsca pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. A.W. zostało zakończone decyzją Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...], orzekającą o wymeldowaniu ww. Wydane rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji uzasadnił tym, iż został spełniony warunek konieczny do wymeldowania określony w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, tj. A. W. opuścił miejsce pobytu stałego, bez dokonania obowiązku wymeldowania się. Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2008 r. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda powołując się na art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wskazał, iż na wniosek strony lub z urzędu, decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się wydaje organ gminy. Organ meldunkowy w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego, bada jedyną przesłankę, jaką jest fakt opuszczenia lokalu przez określoną osobę. Ustalając stan faktyczny w sprawie stwierdzono, iż spółdzielcze własnościowe praw do lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. przysługuje M. W., która w wyjaśnieniach składanych przed organem pierwszej instancji oświadczyła, iż ojciec A. W. w listopadzie 2004 r. wyprowadził się z lokalu dobrowolnie, zabierając wszystkie swoje rzeczy i obecnie zamieszkuje przy ul. [...] w W. Fakt niezamieszkiwania A. W. w przedmiotowym lokalu potwierdzili również przesłuchani w sprawie świadkowie M. W., M.R. oraz P. S. Również z informacji uzyskanych z Komisariatu Policji [...] Sekcja Prewencji wynika, że A. W. od listopada 2004 r. nie przebywa w miejscu stałego zameldowania. A. W. wskazał w pisemnych wyjaśnieniach, iż nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu z uwagi na fakt, że ma utrudniony dostęp do niego. W związku z tym w dniu 16 grudnia 2005 r. złożył do Sądu Rejonowego W. [...] Wydział Cywilny pozew o ochronę naruszonego posiadania (sygn. akt [...]). Prezydent W., na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. zawiesił postępowanie o wymeldowanie A. W. do czasu rozpoznania przez Sąd sprawy o przywrócenie naruszonego posiadania. W dniu 20 września 2006 r. Sąd powództwo oddalił. A. W. zaskarżył wskazane orzeczenie, jednakże Sąd Okręgowy w W. [...] wydział Cywilny-Odwoławczy oddalił apelację powoda. Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r. podjął zawieszone postępowanie o wymeldowanie A. W. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. A. W. po zapoznaniu się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie oświadczył, iż głównym powodem dla którego nie mieszka w przedmiotowym lokalu jest fakt, iż nie posiada do niego kluczy, ponadto jest kierowcą TIR w związku z powyższym rzadko ma okazję bywać w domu. Poinformował również, że mieszka obecnie w kabinie samochodu TIR, którym jeździ i wnosi o nie podejmowanie decyzji, oraz o zawarcie kompromisu, ponieważ brak stałego zameldowania spowoduje m. in. utratę prawy. M. W., pełnomocnik M. W. po zapoznaniu się z aktami sprawy w dniu 31 marca 2008 r. nie wyraziła zgody na zawarcie jakiejkolwiek ugody, ponieważ stwierdziła, że byłaby ona potwierdzeniem fikcyjnego utrzymania zameldowania A. W. w miejscu, w którym nie przebywa na stałe. Wojewoda [...] uznał, że A. W. faktycznie opuścił miejsce pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Od 2004 r. przedmiotowy lokal nie był miejscem pobytu stałego dla A. W. Za miejsce pobytu stałego należy rozumieć miejsce, w którym skupiają się wszystkie codzienne sprawy, miejsce, w którym się przebywa, wypoczywa i prowadzi gospodarstwo domowe. Organ drugiej instancji wskazał, iż skoro Sąd oddalił powództwo A. W. o przywrócenie naruszonego posiadania, to należy uznać, że ww. dobrowolnie opuścił lokal nr [...] przy ul. [...] w W. W skardze z dnia 17 lipca 2008 r. A. W., wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi A. W. podniósł, iż organ nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a w szczególności nie zbadał czy skarżący opuścił miejsce zameldowania dobrowolnie, czy też zmuszony był opuścić miejsce zameldowania przez wnioskodawczynię oraz jej matkę, tym samym organ naruszył art.. 80 K.p.a. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art. 79 K.p.a., gdyż jako strona nie został zawiadomiony o miejsc i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, przynajmniej na siedem dni przed terminem i z tego powodu nie brał udziału w przeprowadzeniu dowodu. Nie mógł także zadawać pytań świadkom i stronie. Na podstawie art. 81 K.p.a. dana okoliczności faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do całości zebranych w sprawie i przeprowadzonych dowodów. Organ nie wezwał w charakterze świadka ojca skarżącego Z. W., który znał cały przebieg sprawy. Skarżący podniósł ponadto, iż lokalu nie opuścił dobrowolnie, a jedynie jego była żona wraz z córką utrudniły mu przebywanie w tym lokalu oraz dostęp do niego. Klucze do mieszkania zostały mu zabrane. W przedmiotowym lokalu nadal znajduje się cześć rzeczy skarżącego. A. W. podkreślił, iż miał i ma zamiar przebywania pod adresem ul. [...], jednakże charakter jego pracy utrudnia stałe codzienne przebywanie pod wskazanym adresem. Niemniej jego zamiarem było zachowanie miejsca stałego zamieszkiwania w lokalu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...], wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego aktu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. - dalej w skrócie: P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uznał iż decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. narusza prawo w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego. Wskazać należy, że legalność decyzji administracyjnej wymaga jej zgodności nie tylko z prawem materialnym, lecz także z przepisami postępowania administracyjnego. Oceniając zaskarżoną decyzję, pod kątem przepisów proceduralnych stwierdzić należy, że wydanie jej nie zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym. Organ w toku postępowania administracyjnego obowiązany jest przestrzegać reguł tego postępowania określonych w kodeksie postępowania administracyjnego. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy, stosownie do treści art. 136 kpa, może na żądanie strony lub z urzędu przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Granice postępowania dowodowego generalnie wyznaczają zasady ogólne postępowania: zasada dwuinstancyjności oraz wyrażona w art. 7 kpa zasada prawdy obiektywnej, która nakłada na organ odwoławczy obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy administracyjnej. Realizację zasady prawdy obiektywnej zapewniają przede wszystkim gwarancje zawarte w przepisach art. 77 kpa. Stosownie do treści art. 77 § 1 kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Pominięcie ustalenia faktu mającego znaczenie dla sprawy stanowi zatem naruszenia zarówno art. 77 § 1 kpa jak i art. 7 kpa. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ ustaleń faktycznych będących podstawą rozstrzygnięcia dokonał w oparciu o wyjaśnienia wnioskodawczyni, informację uzyskaną z Komisariatu Policji [...] Sekcja Prewencji oraz zeznania świadków M. W., M. R. i P. S. Stosownie do treści art. 79 § 1 i 2 kpa strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków przynajmniej na siedem dni przed terminem oraz ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom i składać wyjaśnienia. Zasadny jest zarzut skargi, że w toku postępowania administracyjnego organ przeprowadził dowód z przesłuchania świadków z naruszeniem art. 79 § 1 i 2 kpa. Z § 1 tego artykułu wynika, że organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków. Zawiadamiając strony o terminie i miejscu przeprowadzenia dowodu organ powinien mieć na uwadze, że strona powinna być o tym zawiadomiona przynajmniej na siedem dni przed tym terminem. Celem tego zawiadomienia, jest zapewnienie stronie możliwości wzięcia udziału w przeprowadzeniu dowodu, a obowiązek zawiadomienia strony przynajmniej na siedem dni przed terminem przeprowadzenia dowodu ma umożliwić stronie przygotowanie się do tych czynności. Z kolei strona biorąca udział w przeprowadzeniu dowodu powinna być pouczona o możliwości zadawania pytań świadkom oraz składania wyjaśnień. Natomiast z akt sprawy wynika, że skarżący nie był informowany przez organ o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków M. W., M. R. i P. S. W szczególności, dowód z przesłuchania świadka M. R. został przeprowadzony w dniu 26 września 2005r., kiedy sam skarżący nie był jeszcze zawiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie jego wymeldowania z przedmiotowego lokalu, gdyż nastąpiło to dopiero w dniu 4 października 2005r. W orzecznictwie przyjmuje się, iż możliwość zapoznania się przez skarżącego z protokołem zeznań świadka nie czyni zadość zasadom czynnego bezpośredniego udziału w przeprowadzeniu takiego dowodu, w szczególności prowadzi do pozbawienia możliwości zadawania świadkowi pytań (por. wyrok NSA w Gdańsku z dnia 9 czerwca 1999r. sygn. akt I SA/Gd 1252/97, Lex nr 37890). W konsekwencji tego, należy stwierdzić, że naruszenie obowiązku zawiadomienia strony o terminie i miejscu przeprowadzenia dowodu oraz obowiązku zapewnienia stronie udziału w przeprowadzeniu dowodu stanowi naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy i to niezależnie od wagi i treści przeprowadzonego dowodu. Stanowisko takie zajął również NSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 14 listopada 1995r., sygn. akt SA/Wr 664/95, Lex nr 27053 oraz NSA w wyroku z dnia 13 lutego 1986r., sygn. akt II SA 2015/85, ONSA 1986, nr 1, poz. 13. Takie działanie organu naruszyło zasady postępowania administracyjnego wynikające z art. 10 § 1, art. 79 i 81 kpa. Szczególne znaczenie tego uchybienia w sprawie miało w przypadku przesłuchania świadka M. W. – byłej żony skarżącego. Podstawę materialnoprawną decyzji o wymeldowaniu skarżącego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 139, poz. 993, ze zm. - zwanej dalej: ustawą o ewidencji), zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji). Wydanie decyzji administracyjnej o wymeldowaniu z pobytu stałego, stanowi wyjątek od ogólnej zasady realizacji obowiązku wymeldowania przez osobę, która opuszcza miejsce pobytu stałego. Dlatego też obowiązkiem organu rozpatrującego sprawę o wymeldowanie jest niebudzące wątpliwości ustalenie istnienia bądź nieistnienia przesłanki do wymeldowania, tj. opuszczenia miejsca pobytu stałego. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu omawianego wyżej art. 15 ust. 2 jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne, nadto że opuszczenie danego lokalu to nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia tego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Dobrowolne opuszczenie ma miejsce wówczas, gdy wynika z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ uznał, iż z faktu oddalenia przez Sąd powództwa skarżącego o przywrócenie posiadania wynika, iż skarżący dobrowolnie opuścił lokal nr [...] przy ul. [...] w W. Z treści złożonych do akt sprawy odpisów wyroku Sądu Rejonowego W. i Sądu Okręgowego w W., który rozpoznawał apelację od tego wyroku nie wynika, co było podstawą oddalenia powództwa skarżącego, czy przesłanki merytoryczne, czy tylko kwestia uchybienia terminu do wniesienia powództwa o przywrócenie posiadania. Okoliczności te wynikałyby z uzasadnienia wyroku, które jednak nie zostało dołączone do akt sprawy lub z przesłuchania stron na tę okoliczność. W ocenie Sądu w kontrolowanym postępowaniu, zostały naruszone przepisy procesowe tj. art. 79, 80, 81, 7, 77 § 1 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę, organ rozpatrzy odwołanie skarżącego uzupełniając postępowanie wyjaśniające stosownie do powyższych uwag. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. - orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O niewykonywaniu decyzji do chwili uprawomocnienia się wyroku orzeczono w punkcie II - na podstawie art. 152 P.p.s.a., zaś o kosztach postępowania postanowiono - w punkcie III sentencji – na podstawie art. 200 P.p.s.a.