IV SA/Wa 1379/09
WyrokWSA w Warszawie2010-07-28
Skład orzekający: Kaja Angerman, Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Łukasz Krzycki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zatwierdzenie protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa, w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej własność osoby trzeciej, która była jedynie dzierżawiona przez przedsiębiorstwo, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja Ministra Gospodarki naruszają prawo. Sąd podzielił wykładnię uchwały NSA zgodnie z którą przejęcie przedsiębiorstwa na podstawie ustawy nacjonalizacyjnej nie obejmowało przejęcia własności nieruchomości, która nie należała do przedsiębiorcy, lecz stanowiła własność osoby trzeciej, nawet jeśli była ona dzierżawiona i funkcjonalnie związana z przedsiębiorstwem. Rozporządzenie Rady Ministrów rozszerzające skutki nacjonalizacji na takie nieruchomości wykraczało poza zakres upoważnienia ustawowego, co czyniło akt administracyjny wydanym bez podstawy prawnej.Stan faktyczny
Skarżąca Z. D. wniosła o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Górnictwa z 1951 r. zatwierdzającego protokół zdawczo-odbiorczy Kopalni Węgla "J.", w części dotyczącej nieruchomości o pow. 7667 m2, stanowiącej własność spadkobierców J. L.. Minister Gospodarki utrzymał w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności, uznając, że nieruchomość ta, choć pierwotnie dzierżawiona, weszła w skład przedsiębiorstwa i została znacjonalizowana. Skarżąca zarzuciła długi czas postępowania, pobieżne rozpatrzenie sprawy i utrudnianie dostępu do dokumentacji. WSA uchylił zaskarżoną decyzję.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2008 r. Zasądził od Ministra Gospodarki na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2010 r. sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Gospodarki na rzecz skarżącej Z. D. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
IV SA/Wa 1379/09
Uzasadnienie
Minister Gospodarki po rozpoznaniu wniosku Z. i S. D. o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia [...] czerwca 2009r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2008r. odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Górnictwa z dnia [...] grudnia 1951 r., w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa firmy Towarzystwo G. "S." Spółka Akcyjna – S., w części dotyczącej nieruchomości położonej w W. o pow. 7667 m2, oznaczonej w zał. Nr [...] w/w protokołu numerem [...], stanowiącej własność spadkobierców J. L..
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 3 stycznia 1946r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz.U. nr 3, poz. 17 ze zm.), tj. 5 lutego 1946r. współwłaścicielami nieruchomości położonej w W. , pow. B., o pow. 7667 m2 byli w równych częściach S. i F. L. -spadkobiercy J. L.. W okresie poprzedzającym nacjonalizację przedsiębiorstwa, a wraz z nim w/w nieruchomości (począwszy już od lat dwudziestych ubiegłego stulecia), grunt ten był dla potrzeb inwestycyjnych dzierżawiony przez Kopalnię Węgla "J.", która ówcześnie stanowiła własność spółki akcyjnej Towarzystwo G. "S." S.A – S.. Stan taki utrzymywał się do chwili upaństwowienia przedmiotowej kopalni wraz ze związaną z nią nieruchomością, stanowiącą przedmiot dzierżawy od S. i F. L.. Orzeczeniem nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] grudnia 1948r. stwierdzono przejście przedsiębiorstw na własność Państwa, w tym przedsiębiorstwa Towarzystwo G. "S." SA – S.. Jednocześnie z tym przedsiębiorstwem upaństwowiona została stanowiąca jej własność kopalnia Węgla "J.", która obejmowała elektrownię i tartak w W.. Podstawę prawną tego orzeczenia stanowił art. 2 ust. 7 i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946r. Objęcie poszczególnych składników majątkowych nacjonalizowanej kopalni Węgla "J." nastąpiło protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] grudnia 1949r. (sprostowanym i uzupełnionym w dniu [...] listopada 1951r), sporządzonym przez [...] Zakłady Przemysłu
Węglowego, Przedsiębiorstwo Państwowe Wyodrębnione w S.. W treści protokołu zdawczo- odbiorczego wskazano, że w skład przedsiębiorstwa wchodzą m.in. nieruchomości ujęte i opisane na poszczególnych jego kartach w przedziale od 3 do 162 karty. W załączniku nr 14 do omawianego protokołu, pod pozycją 26, karta protokołu 160, wymieniono działkę nr [...] o pow. 7667 m2, wskazując iż należy ona do spadkobierców J. L.. W dodatkowych informacjach wykazano, że na omawianej działce znajdują się zabudowania mieszkalne i gospodarcze. Orzeczeniem z dnia [...] grudnia 1951r. Minister Górnictwa zatwierdził powyższy protokół zdawczo-odbiorczy w/w Kopalni Węgla "J.", ustalając tym samym, że składniki majątkowe nim objęte stanowią część składową przedmiotowej kopalni i przechodzą wraz z nią na własność Państwa. Protokół zdawczo-odbiorczy stał się zasadniczą częścią orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] grudnia 1948r. W ocenie organu działki o nr [...] i [...] faktycznie stanowiły część wydzierżawionej na rzecz Kopalni Węgla "J." nieruchomości o powierzchni 7667 m2. Działki te zostały następnie zracjonalizowane na podstawie orzeczenia Ministra Górnictwa z dnia [...] grudnia 1951r. Bezsporność tych ustaleń znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy. Zgodnie z informacjami Starostwa Powiatowego w B. przekazanymi przy piśmie z dnia [...] maja 2007r. omawiana działka, oznaczona pierwotnie nr [...], o pow. 7667 m2, usytuowana w obrębie O. nr [...], w wyniku kolejnych podziałów geodezyjnych, obejmuje w całości trzy działki oznaczone nr [...] o pow. 585 m2, [...] o pow. 640 m2 i [...] oraz części 21 działek z tego samego obrębu. Organ przy analizie usytuowania znacjonalizowanej nieruchomości pod względem dawnych i obecnych uwarunkowań geodezyjnych wziął pod uwagę mapę planu gruntów z dnia [...] października 1951r. i jednocześnie przedłożoną przez Starostwo Powiatowe w B. mapę aktualnej ewidencji gruntów obrębu W., sporządzoną przez geodetę powiatowego wg stanu na dzień [...] maja 2007r. Z zestawienia obu dokumentów wynika, że "zakreślona" na mapie z dnia [...] października 1951r nieruchomość, specjalnie została w ten sposób wyróżniona spośród graniczących z nią a związanych gospodarczo z kopalnią "J." nieruchomości, jako ta część gruntu, która nadal pozostawała w wyłącznym władaniu jej pierwotnych właścicieli. Nieruchomość ta aktualnie stanowi odzwierciedlenie działek nr [..], [...], [...], [...]. Według informacji Starostwa Powiatowego w B. z dnia [...] maja 2006r. w/w działki o nr [...], [...], [...], jak też działka nr [...] powstały w wyniku podziału działki oznaczonej nr [...]. Nieruchomość
sąsiadująca bezpośrednio z zakreślonym gruntem i stanowiąca część kolonii robotniczej o pow. 7667 m2 była ówcześnie w użytkowaniu kopalni, a aktualnie odpowiada działkom nr [...] i [...] m.in. tj. gruntu wobec którego skarżący wysunęli nieuzasadnione wątpliwości. Właścicielem nieruchomości odpowiadającej działce nr [...] (z wyłączeniem gruntu przypisanego działce nr [...], który został znacjonalizowany wraz z kopalnią "J.") był S. L., natomiast działka o nr [...] stanowiła własność F. L., w przeciwieństwie do gruntu odpowiadającego działce nr [...] (przejętego na własność Państwa). Organ wskazał, że potwierdzeniem stanowiska, że grunt aktualnie odpowiadający działkom [...] i [...], w przeszłości stanowiący ok. 1200 m2 działki nr [...] o pow. 7667 m2, był najpierw wydzierżawiony kopalni, a następnie wraz z tym przedsiębiorstwem znacjonalizowany. Są informacje zawarte w piśmie Starostwa Powiatowego w B. z dnia [...] stycznia 2005r" z których wynika, że "dla nieruchomości oznaczonej nr [...] i figurującej pierwotnie w księdze wieczystej nr [...] Sądu Rejonowego w B., dokonano wpisu Skarbu Państwa jako jej właściciela w dniu [...] września 1955r. na podstawie wniosku z dnia [...] czerwca 1955r. nr [...] oraz orzeczenia Ministra Górnictwa z dnia [...] grudnia 1951r". Informacja, że działki [...] i [...] wchodzące uprzednio w skład działki nr [...] umiejscowionej na terenie O. nr [..], stanowią własność Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] grudnia 1948r. oraz orzeczenia Ministra Górnictwa z dnia [...] grudnia 1951r. zawarta jest w wykazie zmian gruntowych sporządzonym przez geodetę powiatowego wg stanu na dzień [...] maja 2007r. Zdaniem organu wskazywane przez skarżącą pismo pełnomocnika spadkobierców J. L. z dnia [...] lipca 1956r. potwierdza wyłącznie powszechnie znane fakty, że spadkobiercy J. L., nie sprzedając, a jedynie wydzierżawiając kopalni "J." omawianą działkę nr [...] o pow. 7667 m2, rzeczywiście byli do momentu nacjonalizacji tego mienia jej prawowitymi właścicielami. Pogląd, iż działki o nr [...] i [...] nie wchodziły w skład omawianej nieruchomości o pow. 7667 m2 jest bezzasadny. Organ podniósł, ze ustawa nacjonalizacyjna posługiwała się pojęciem przedsiębiorstwa w znaczeniu przedmiotowo-funkcjonalnym. Brzmienie art. 6 tej ustawy przewiduje wprost przejście na własność Państwa "całości" przedsiębiorstwa wraz z nieruchomym i ruchomym majątkiem i wszelkimi prawami. Jeżeli określony składnik wchodził w skład struktury przedsiębiorstwa, to niezależnie od stosunków własnościowych i reguł jego wprowadzenia do przedsiębiorstwa podlegał on
nacjonalizacji. Zamiarem ustawodawcy było bowiem objęcie upaństwowieniem przedsiębiorstwa jako jednostki organizacyjnej zdolnej do prowadzenia działalności gospodarczej w podstawowej gałęzi gospodarki narodowej, w warunkach zabezpieczających jego dalsze funkcjonowanie i zdolność produkcyjną. Przedmiotem oceny organu rozstrzygającego przedmiotową sprawę była nie tylko okoliczność, że mienie nieruchome objęte protokołem zdawczo-odbiorczym stanowiło własność osób trzecich, ale też czy było ono włączone do składników przedsiębiorstwa przed dniem wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej oraz niezbędne dla jego prawidłowego funkcjonowania. Protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] grudnia 1949r., a zwłaszcza jego karta nr [...] załącznika [...], wymienia pod poz. [...] nieruchomość położoną w W., jako działkę nr [...] o pow. 7667 m2, będącą własnością spadkobierców J. L., na której umiejscowione były zabudowania mieszkalne i gospodarcze i która wchodziła w skład Kopalni Węgla "J.", stanowiąc jeden ze składników majątkowych tego przedsiębiorstwa. Nieruchomość ta została włączona do omawianego przedsiębiorstwa przed datą [...] lutego 1946r., albowiem została wydzierżawiona jeszcze w latach dwudziestych ubiegłego wieku od jej właścicieli przez ówczesną Kopalnię Węgla "J.". W okresie budowy tej kopalni zostały na tym gruncie zlokalizowane zabudowania gospodarcze i mieszkalne tworząc tzw. "kolonię robotniczą", wybudowane w celu stworzenia zabezpieczenia socjalnego dla zatrudnionych pracowników i tworzyła nierozerwalną więź z pozostałym jej majątkiem produkcyjnym. Przedmiotowa działka wykorzystywana dla potrzeb socjalno-bytowych stanowiła niezbędne uzupełnienie części produkcyjnej tego przedsiębiorstwa, tym samym pozostawała w ścisłym związku z jego działalnością gospodarczą i była niezbędna dla jego prawidłowego funkcjonowania. Nie byłoby możliwości prowadzenia przez kopalnię swojej normalnej działalności bez stworzenia na miejscu niezbędnego dla jej załogi zaplecza socjalno-bytowego. Zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 20 kwietnia 1934r. w sprawie wykonania rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 27 października 1933r. o zasadach sporządzania bilansów, zamknięć rachunkowych i sprawozdań osób prawnych, obowiązanych do prowadzenia ksiąg rachunkowych (Dz.U. nr 37, poz. 337) w skład aktywów stałych przedsiębiorstwa wchodziły również budynki: fabryczne, gospodarcze, mieszkalne co dodatkowo potwierdza tezę o ścisłym funkcjonalnym powiązaniu powyższej, zabudowanej ówcześnie budynkami gospodarczymi i mieszkalnymi nieruchomości o pow. 7667 m2.
Zdaniem organu w zaskarżonej decyzji nacjonalizacyjnej prawidłowo ustalono, iż omawiana nieruchomość stanowiła jeden z integralnych składników majątkowych Kopalni Węgla "J.", a zatem orzeczenie Ministra Górnictwa z dnia [...] grudnia 1951r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa firmy Towarzystwo G. "S." Sp. Akc.-S., w części dotyczącej nieruchomości o pow. 7667 m2, stanowiącej własność spadkobierców J. L. zostało wydane zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami prawa, a tym samym nie jest obarczone żadną wadą wskazaną wart. 156 § 1 k.p.a.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Z. D. zarzucając zaskarżonej decyzji:
- zbyt długi okres rozpoznawania wniosku, do którego dołączyła wystarczające do szybkiego rozstrzygnięcia sprawy dokumenty,
- zbyt pobieżne i bez pełnego rozeznania sprawy wydanie decyzji w oparciu o źle interpretowane dokumenty i składane wyjaśnienia,
- uniemożliwienie pełnego zapoznania ze zgromadzoną dokumentacją w sprawie z uwagi na udostępnienie jej w W.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, ze Towarzystwo Akcyjne "S." w latach dwudziestych ubiegłego wieku wydzierżawiło od J. L. i jego żony działkę o pow. 7667 m2 z przeznaczeniem na budowę osiedla robotniczego. Za wydzierżawienie wypłacało tzw. korcowe (odpowiednią ilość węgla w naturze). Umowę dzierżawy respektował okupant niemiecki, który przejął majątek przedsiębiorstwa, a także kopalnia "J." już po wyzwoleniu. O fakcie dzierżawy tej powierzchni od J. L., a później jego spadkobierców świadczą zaświadczenie wydane przez Kierownika administracyjnego kopalni "J." z dnia [...] grudnia 1945r. oraz wycinek z planu gruntów z dnia [...] października 1951r. podpisany przez biuro miernicze Kopalni "J.". Teren zakreskowany na tym planie gruntów obejmował działki oznaczone obecnie nr [...] i [...]. Pas ziemi leżący na przedłużeniu tych działek, jest terenem o pow. 7667 m2, będący częścią osiedla robotniczego. W 1926r. jej babcia podzielił ustnie działkę z tabeli [...] pomiędzy dwóch synów F. i S.. Działki [...] i [...] nigdy nie były objęte umową dzierżawy z kimkolwiek i stanowiły wyłączną własność spadkobierców J.
L.. Po wojnie kopalnia nie ingerowała w teren działek [...] i [...]. Spór rozpoczął się z chwilą podjęcia przez ówczesne władze projektu budowy przedszkola i żłobka dla dzieci pracowników kopalni. Po roku 1989 kopalnia zaczęła uzupełniać braki w dokumentach własnościowych, bo w poprzednim ustroju nie musiała tego robić.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2008r. naruszają prawo.
Organ kontroli ustalając i oceniając stan faktyczny w przedmiotowej sprawie istniejący w dacie wydania kontrolowanej decyzji dokonał nieprawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę do jej wydania tj. § 75 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947r. w zw. z art. 6 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej.
W niniejszej sprawie przedmiotem oceny dokonywanej w postępowaniu nadzwyczajnym przez Ministra Gospodarki było orzeczenie Ministra Górnictwa z dnia [...] grudnia 1951r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa firmy Towarzystwo G. "S." Spółka Akcyjna – S., w części dotyczącej nieruchomości położonej w W. o pow. 7667m2> oznaczonej w zał. Nr [...] protokołu numerem [...], stanowiącej własność spadkobierców J. L.. Podstawą prawną wydanego orzeczenia był § 75a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 62). Stosownie do treści tego przepisu, protokół zdawczo-odbiorczy przedsiębiorstwa, stanowiący formalny spis składników majątkowych przedsiębiorstwa znacjonalizowanego inną decyzją administracyjną, stanowił integralną część orzeczenia o przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa. W orzeczeniu tym rozstrzygano, które składniki majątkowe stanowią część składową przejętego przedsiębiorstwa, a także rozstrzygano zgłoszone na tym tle uwagi i wnioski.
W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż na własność Państwa, na podstawie art. 2 ust. 7 oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17 z późn. zrn.), zwaną dalej ustawą nacjonalizacyjną, została przejęta działka nr [...] o powierzchni 7667 m2 usytuowana w miejscowości W., należąca do spadkobierców J. L., dzierżawiona przez Kopalnię Węgla Kamiennego "J.".
Nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu, że treść art. 6 ustawy "nacjonalizacyjnej" przesądza, iż przejęcie przedsiębiorstwa na własność Skarbu Państwa obejmuje przejęcie wszystkich składników przedsiębiorstwa bez względu na to czyją składniki te stanowiły własność. Sąd podziela w tym zakresie wykładnię przepisu art. 6 ustawy "nacjonalizacyjnej" wyrażoną w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2007r. (sygn. Akt I OPS 2/07) zgodnie z którą "przejęcie przedsiębiorstwa na podstawie art. 2 ust 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej w zw. z art. 6 ust. 1 tej ustawy nie obejmowało przejęcia własności nieruchomości włączonej do tego przedsiębiorstwa, która nie należała do przedsiębiorcy, lecz stanowiła własność osoby trzeciej".
Ustawa nacjonalizacyjna nie definiowała pojęcia przedsiębiorstwa, a zatem jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny brak definicji na potrzeby nacjonalizacji zawartej w ustawie oznaczał konieczność posługiwania się pojęciem przedsiębiorstwa w znaczeniu wynikającym z obowiązujących przepisów, a więc zgodnym z definicją wynikającą z art. 40 kodeksu handlowego. Oznacza to, że na pojęcie przedsiębiorstwa składać się mogły składniki o określonej wymiernej wartości, nieruchomości ruchomości należące do przedsiębiorstwa, a także wierzytelności i prawa wynikające z umów.
Przepis art. 6 ustawy "nacjonalizacyjnej" nie stanowi więc podstawy do przejęcia na własność Państwa nieruchomości nie stanowiącej własności przedsiębiorcy.
Niewątpliwie zdefiniowanie pojęcia przedsiębiorstwa stanowi materię ustawową o fundamentalnym znaczeniu dla konsekwencji w postaci całkowitego ograniczenia prawa własności przez przepisy o nacjonalizacji.
Przepis § 75 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa wprowadził pojęcie jako składnika majątkowego przedsiębiorstwa, składnika który nie stanowi własności przedsiębiorcy. Uregulowanie to nie znajduje jednak źródła w samej ustawie nacjonalizacyjnej i wydane zostało w tym zakresie tj. rozszerzającym skutki nacjonalizacji na inne podmioty niż określone w ustawie z naruszeniem zakresu ustawowego upoważnienia.
Dla określenia, że do kręgu podmiotów podlegających nacjonalizacji należeć będą właściciele składników majątkowych, które wiązały się z funkcjonowaniem przedsiębiorstwa na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych, niezbędne byłoby istnienie określonej w sposób wyraźny ustawowej normy, której ustawa nie zawiera, a jakakolwiek wykładnia rozszerzająca wbrew wyraźnemu brzmieniu przepisu jest niedopuszczalna.
Akt administracyjny wydany na podstawie rozporządzenia w zakresie, w którym wykracza ono poza granice delegacji ustawowej jest zgodnie z treścią art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. aktem wydanym bez podstawy prawnej.
Bez znaczenia dla powyższej oceny pozostaje zatem okoliczność funkcjonalnego związku nieruchomości stanowiącej własność osób trzecich z przejmowanym na własność Państwa przedsiębiorstwem, którą wykazywał organ. Funkcjonalny związek tej nieruchomości z kopalnią węgla "J." w istocie istniał, jednak nie stanowił żadnej przesłanki uzasadniającej w tym przypadku przejęcie przedsiębiorstwa na własność Państwa. Na marginesie należy zaznaczyć, że nie istniała żadna obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca dalsze funkcjonowanie tej nieruchomości w ramach działalności zracjonalizowanego przedsiębiorstwa i trwającej umowy dzierżawy.
Kontrolowane orzeczenie mimo, iż nie wywołuje samodzielnie skutków materialno-prawnych to jednak stanowi integralną część orzeczenia nacjonalizacyjnego i jest z nim nierozerwalnie związane. To na podstawie tego aktu administracyjnego następowało określenie zakresu przedmiotowego orzeczenia nacjonalizacyjnego i o ile wydanie tego rodzaju rozstrzygnięcia nastąpiło bez podstawy prawnej, uzasadnione jest wyeliminowanie wadliwego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Niemożność samodzielnego wywołania skutków materialno-
prawnych przez orzeczenie o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego nie stoi na przeszkodzie do stwierdzenia nieważności takiego orzeczenia.
W ocenie Sądu materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje wbrew twierdzeniu skarżącej, że działki o nr [...] i [...] stanowiły część wydzierżawionej na rzecz Kopalni Węgla "J." nieruchomości o pow. 7667 m2. Podstawę tych ustaleń stanowi niewątpliwie informacja przekazana przez Starostwo Powiatowe w B. w dniu [...] maja 2007r., z której wynika, że objęta kwestionowanym orzeczeniem działka o powierzchni 7667 m2, usytuowana w obrębie O. nr [...], w wyniku kolejnych podziałów geodezyjnych obejmuje obecnie w całości trzy działki o nr [...], [...] i [...] oraz części aż 21 innych działek z tego samego obrębu ewidencyjnego oraz sporządzony przez geodetę powiatowego według stanu na dzień [...] maja 2007r. wykaz zmian gruntowych wraz z aktualną mapą ewidencji gruntów (tom III akt administracyjnych). Zdaniem Sądu organ dokonujący kontroli kwestionowanego rozstrzygnięcia zasadnie ustalił, że "zakreślona" na powoływanej przez skarżącą mapie geodezyjnej z dnia [...] października 1951r. nieruchomość aktualnie stanowi działki o nr [...], [...], [...] i [...], a nie jak twierdzi skarżąca działki o nr [...] i [...]. Działki o nr [...], [...], [...] oraz działka o nr [...] powstały według informacji udzielonej przez Starostwo Powiatowe w B. w piśmie z dnia [...] maja 2006r. w wyniku podziału działki o nr [..]. Organ ustalił prawidłowo, że umową dzierżawy zawartą z kopalnią "J." nie były niewątpliwie objęte stanowiące własność S. i F. L. działki o nr [...] (z wyłączeniem gruntu stanowiącego działkę nr [...]) oraz [...], w przeciwieństwie do działek nr [...] i [...], które stanowiły część wydzierżawionej powierzchni 7667 m 2.
Niewątpliwie czas oczekiwania na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy był długi, jednak usprawiedliwiony koniecznością przeprowadzenia skomplikowanego postępowania związanego z ustalaniem losów prawnych objętych wnioskiem nieruchomości, poszukiwaniem po tak wielu latach materiału dowodowego pozwalającego na dokonanie oceny legalności kwestionowanego rozstrzygnięcia, ustalaniem stron uprawnionych do udziału w postępowaniu, gdyż materiał dowodowy przedstawiony przez skarżącą nie był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy. Długi czas poświęcony na rozstrzygnięcie tej sprawy nie miał jednak żadnego znaczenia na wynik tego rozstrzygnięcia.
Niezasadny jest podnoszony przez skarżącą zarzut uniemożliwienia jej zapoznania się z materiałem dowodowym, gdyż organ zawiadomił skarżącą o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym jak też możliwości wypowiedzenia się co do niego. Zawiadomienie to umożliwiało stronie tak osobiste działanie, jak też w przypadku ewentualnych przeszkód ustanowienie pełnomocnika do tej czynności.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a, art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002r.t Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło