IV SA/Wa 1379/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Karolina Kisielewicz – Malec po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2010 r.. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Z. D. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 2009r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy Z. D. pismem z dnia 21 stycznia 2010r. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jej skargi na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 2009r. o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego Towarzystwa "S." sp. akcyjna w S. w części dotyczącej nieruchomości położonej w W. (nr pozycja [...] załącznika nr [...] do protokołu), stanowiącej własność spadkobierców J. L. Na obecnym etapie rozpoznawania tej sprawy skarżąca nie jest zobowiązana do ponoszenia jakichkolwiek kosztów sądowych. W dniu 7 września 2009r. uiściła bowiem wpisu sądowy należny z tytułu złożenia skargi na decyzję wydaną w trybie stwierdzenia nieważności (§ 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała na trudną sytuację materialną swojej rodziny. Skarżąca i jej mąż utrzymują się z emerytur w łącznej wysokości 2542 zł. Z. D. ze względu na wiek i stan zdrowia nie może podjąć dodatkowej pracy. Jej mąż – inwalida II grupy - wymaga stałej opieki lekarskiej, co wiąże się z koniecznością ponoszenia niebagatelnych wydatków na leczenie (ok. 8000 zł rocznie). Skarżąca jest właścicielem domu o powierzchni 110 m, którego bieżące utrzymanie wynosi ok. 6000 zł rocznie. Na zakup opału przeznacza ok. 4800 zł rocznie. Pozostałe, udokumentowane przez stronę koszty utrzymania domu to koszty wywozu odpadów komunalnych (76 zł miesięcznie), opłaty za gaz (85 zł/2 miesiące), energię elektryczną (122 zł/2 miesiące) abonament radiowotelewizyjny. Skarżąca oświadczyła ponadto, że posiada oszczędności w wysokości 50 000 zł., które w części zgromadziła "w czasie [...] pracy," a w części otrzymała po rodzicach. Zamierza je przeznaczyć na remont domu. Stwierdzono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) nakłada na stronę obowiązek wykazania, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). W niniejszej sprawie skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. W ocenie referendarza sądowego Z. D. nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przeciwnie, w przedstawionym stanie faktycznym dotyczącym jej sytuacji materialnej i rodzinnej nie można stwierdzić, by poniesie ewentualnych kosztów procesu (na obecnym etapie postępowania - opłaty od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę, wpisów od ewentualnych środków odwoławczych - wszystkie w wysokości 100 zł, skarżąca uiściła wpis sądowy w wysokości 200 zł) oraz kosztów ustanowienia zawodowego pełnomocnika leżało poza zakresem jej możliwości finansowych. Wprawdzie wskazuje ona na trudną sytuację materialną swojej rodziny oraz konieczność zabezpieczenia środków finansowych niezbędnych na starość i remont domu, jednakże wobec posiadania znacznych oszczędności (50 000 zł.) przy jednoczesnych regularnych, choć niewielkich dochodach rodziny uzyskiwanych z emerytury nie można uznać, by sytuacja ekonomiczna skarżącej i jej rodziny uniemożliwiała jej poniesienie obecnie jakichkolwiek koszów prowadzonego postępowania sądowego. Podkreślić należy, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane tylko w stosunku do osób ubogich (do osób takich można zaliczyć np. bezrobotnych bez prawa do zasiłku). Strona – osoba fizyczna – powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (por. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002r., OZ 862/04, niepubl.). . Skarżąca nie zasługuje również na przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, albowiem nie wykazała także, ze nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z wniosku PPF i przedłożonych przez stronę dokumentów – dwuosobowa rodzina skarżącej ma stały dochód z tytułu emerytury zarówno strony skarżącej jak i jej małżonka. Łączny dochód wynosi 2542 zł. brutto. Należy podkreślić, że wnioskodawca wskazuje na znaczne oszczędności w wysokości 50 000 zł zgromadzone na rachunkach bankowych, które swą wysokością znacznie przewyższają wysokość wymaganych w postępowaniu kosztów sądowych czy też kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. To, że skarżąca posiadane oszczędności traktuje jako zabezpieczenie ewentualnych przyszłych wydatków związanych z remontem domu itd. jest wprawdzie zrozumiałe, jednak nie może uzasadniać przerzucenia ciężaru finansowania postępowania na Skarb Państwa. Skarżąca nie wskazała też żadnych obciążeń budżetu domowego, nadzwyczajnych okoliczności, które w jednoznaczny sposób wpływałyby na pogorszenie sytuacji bytowej jej rodziny. Nie ma innych osób, nie osiągających żadnego dochodu na utrzymaniu. Nawet jednak przy zwyczajnych kosztach codziennego utrzymania, dochód jaki posiada wnioskodawczyni i jej mąż oraz przede wszystkim posiadane oszczędności pozwalają na pokrycie należnych kosztów sądowych. Nie można pominąć tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 203 ustawy p.p.s.a., będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Odnosząc się do wniosku o ustanowienie radcy prawnego uznano, ze strona nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia kwalifikowanego zastępcy z wyboru. Jak wskazano powyżej, strona dysponuje oszczędnościami, które bez problemu mogą zapewnić jej finansowanie pełnomocnika z wyboru. Wyjaśnić należy, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym, sąd nie jest związany zarzutami zgłoszonym w skardze (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd obowiązany jest też udzielać stronom występującym bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać strony o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniechań (art. 6 p.p.s.a.). Strony skarżące dzięki tym gwarancjom nie muszą obawiać się ryzyka niekorzystnego dla nich zakończenia postępowania tylko z powodu, że nie są reprezentowane przez fachowego pełnomocnika. Jeżeli mimo to skarżąca chciałaby, aby jej interesy były reprezentowane przez profesjonalistę to powinna zwrócić się o pomoc prawną do wybranego przez siebie pełnomocnika, a jego wynagrodzenie pokryć z własnych dochodów. W ocenie Sądu wydatek ten nie wpłynie niekorzystnie na poziom egzystencji skarżącej. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.