IV SA/Wa 1385/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Karolina Kisielewicz – Malec po rozpoznaniu w dniu 12 października 2007r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.P.–– działającej w imieniu małoletniej M.P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A.P.– działającej w imieniu małoletniej M.P. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia (...) maja 2007r. Nr (...) w przedmiocie: uchylenia zameldowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy A.P. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi na opisaną w sentencji decyzję Wojewody Mazowieckiego, zwróciła się do Sądu z prośbą o zwolnienie jej z tej opłaty, motywując wniosek wysokością dochodów córki (218 zł.) Ponieważ wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został złożony na urzędowym formularzu, Sąd wezwał skarżącą do przedłożenia wniosku w sposób przewidziany prawem. W dniu 3 września 2007r. wnioskodawczyni przedłożyła urzędowy formularz wniosku. W rubryce 10 formularza wymieniła dochód córki (218 zł), za który uznała "świadczenie rodzinne oraz dodatek". Podała, że sama nie osiąga żadnych dochodów. Ponieważ oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, Sąd pismem z dnia 10 września 2007 roku wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie informacji na temat średniej wysokości ponoszonych w ciągu miesiąca wydatków na bieżące utrzymanie oraz wskazanie źródeł ich pokrycia. Ponadto wezwał stronę do udzielenia wyczerpującej informacji o korzystaniu z pomocy innych osób lub ośrodka pomocy społecznej oraz przedłożenia wszelkich dokumentów świadczących o jej trudnej sytuacji materialnej. Na wezwanie doręczone stronie w dniu 17 września 2007r., wnioskodawczyni nie udzieliła odpowiedzi. Rozpatrując wniosek stwierdzono, co następuje: Zakres i warunki przyznania prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym regulują przepisy art. 245 i 246 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z tymi przepisami prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, rady prawnego, doradcy podatkowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko do wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego. Częściowe zwolnienie od opłat i wydatków może przy polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Warunkiem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie przez stronę, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym uzależnione jest natomiast od wykazania przez stronę braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 2 pkt 1 i 2 powołanej ustawy). Z mających zastosowanie w sprawie, powołanych wyżej przepisów, wynikają dwa rodzaje obowiązków. Z jednej strony ustawodawca obciąża wnioskodawcę ciężarem uprawdopodobnienia przesłanek w nim określonych. Użyte w przepisie art. 246 ustawy pojęcia nieostre, tj. poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny, jakichkolwiek kosztów postępowania, wymagają skonkretyzowania w postaci dokładnej i wyczerpującej argumentacji skarżącego, względnie, w sytuacji gdy okaże się to niewystarczające, zobrazowania sytuacji materialnej za pomocą odpowiednich dokumentów (art. 255 ustawy). Prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy, zawierający informacje o posiadanych przez stronie aktywach, nie jest bowiem zawsze wystarczającym dowodem na okoliczność, że strona nie jest w stanie zgromadzić funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu. Z omówionym wyżej obowiązkiem strony skarżącej powiązany jest odpowiadający mu obowiązek Sądu, do dokonania wszechstronnej i rzetelnej analizy wskazanych we wniosku (załączonych dokumentach) okoliczności z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego, dostępnej wiedzy oraz innych elementów, które pozwalają domniemywać, ze wskazane okoliczności mieszczą się w hipotezie art. 246 ustawy. Rzetelna ocena sytuacji materialnej wnioskującego o przyznanie prawa pomocy wymaga zbadania czy skarżący posiada majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania, do czego – jak wyżej wskazano – konieczny jest udział skarżącego. To w interesie skarżącego leży przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej . Jak wynika z powyższego, warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. Ocena przez Sąd sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, ze skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również wiąże się ze zbadaniem, czy skarżący posiada majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. W rozpatrywanej sprawie złożony przez przedstawiciela ustawowego skarżącej formularz wniosku PPF nie zawierał dostatecznych danych koniecznych do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy. Podana w rubryce 10 wniosku PPF informacja o środkach utrzymania małoletniej córki (218 zł.) nie była wystarczająca dla oceny zasadności wniosku. Uprawnionym było zatem wezwanie wnioskodawcy o nadesłanie dodatkowych informacji, które umożliwiłyby Sądowi ocenę możliwości finansowych skarżącej. Skarżąca nie przedłożyła, mimo wezwania Sądu, żadnych dokumentów wskazujących na jej trudną sytuację majątkową, nie udzieliła też żadnych wyjaśnień. W konsekwencji niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące ponoszonych przez stronę kosztów utrzymania, w tym zwłaszcza źródeł finansowania. Brak jest przy tym informacji o korzystaniu z pomocy członków rodziny. Informacje, do których udzielenia zobowiązano skarżącą, a które pozostały niewyjaśnione miały istotny wpływ na merytoryczne rozpoznanie złożonego przez nią wniosku, rzutując przede wszystkim na prawidłową ocenę jego sytuacji materialno – bytowej i możliwości płatniczych. Okoliczności te nie mogą stanowić domniemania ze strony Sądu, zwłaszcza gdy mają stanowić podstawę udzielenia pomocy finansowanej ze środków publicznych. Rodzi to obowiązek wszechstronnego ich wyjaśnienia, zwłaszcza gdy informacje udzielone przez osobę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy budzą wątpliwości lub po prostu okazują się niewystarczające dla dokonania tej oceny. Za wystarczające do przyznania prawa pomocy nie mogą być uznane informacje zawarte w złożonym formularzu PPF, zwłaszcza, ze większość rubryk została przekreślona. Nie może budzić zastrzeżeń wnioskodawczyni stwierdzenie, że zarówno ona, jak i córka (z akt sprawy wynika, że prowadzą one wspólne gospodarstwo domowe) muszą mieć jakieś źródło utrzymania, umożliwiające co najmniej zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych (np. wyżywienie). Informacja o otrzymywaniu przez M.P. świadczenia rodzinnego oraz dodatku do świadczenia rodzinnego nie jest wystarczająca, zwłaszcza, że jako osoba małoletnia pozostaje ona we wspólnym gospodarstwie domowym z matką. Wiązała się z tym konieczność ujawnienia jej dochodów, posiadanych przez nią składników majątkowych (pod uwagę brana jest sytuacja wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym). Prawo pomocy ma charakter wyjątkowy, z czym związany jest ścisły rygoryzm. Jeżeli strona mimo nie budzącej wątpliwości treści wezwania nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji – do czego ma oczywiście prawo, musi się przez to liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu. Z tych względów Sąd uznał, że wnioskodawczyni nie wykazała w sposób dostateczny, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej go do skorzystania z pomocy państwa i z mocy art. 246 § 1 pkt 1 ustawy, orzekł, jak w sentencji postanowienia.