IV SA/Wa 1385/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 23 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2010 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. D. B., reprezentowany przez adwokata, zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dwie decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., którymi utrzymano w mocy decyzje Burmistrza Miasta i Gminy O. z dnia [...] maja 2010 r., ustalające dla skarżącego opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Opłaty ustalono w wysokościach 5.130,00 zł i 6.300,40 zł. W obydwu sprawach skarżący zażądał zwolnienia od kosztów sądowych. Wedle złożonego na urzędowym formularzu oświadczenia z dnia 20 lipca 2010 r., a także nadesłanych na wezwanie dodatkowych oświadczeń z dnia 30 sierpnia 2010 r. oraz dokumentów źródłowych: 1. skarżący mieszka w części domu jednorodzinnego, w którym mieszkają również jego matka, syn z wnukiem, drugi syn oraz brat z żoną i synem. Właścicielem domu jest matka D. B.; 2. wnioskodawca nie ma nieruchomości, ani przedmiotów wartościowych; 3. w okresie od 24 listopada 2008 r. do 14 marca 2010 r. D. B. zarejestrowany był jako osoba bezrobotna; 4. aktualnie skarżący nie pozostaje w stosunku pracy, a źródłem jego dochodu są umowy o dzieło na wykonywanie dokumentacji fotograficznych; 5. od 1 września 2010 r. wnioskodawca zgłosił rozpoczęcie działalności gospodarczej, jednakże z powodu braku zleceń, w dniu 30 sierpnia 2010 r. zwiesił jej wykonywanie na 12 miesięcy. W oświadczeniu z dnia 20 lipca 2010 r. D. B. wskazał, że umowy o dzieło zawarte w dniach [...] marca 2010 r. i [...] marca 2010 r. opiewały na kwoty 256,80 zł i 318 zł. Podał, iż wynagrodzenie za wykonywanie zdjęć otrzymuje również na podstawie umowy o dzieło zawartej z A. z tym, że rozliczenie następuje na koniec roku, a przewidywany dochód wyniesie około 1.000 - 1.500 zł. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 24 sierpnia 2010 r. do nadesłania kopii wskazanych we wniosku umów z dnia [...] marca 2010 r. i [...] marca 2010 r. oraz kopii umowy o dzieło zawartej z A., skarżący złożył do Sądu kserokopie trzech projektów umów o wykonanie zdjęć i dokumentacji fotograficznej, a także oświadczenie z dnia 30 sierpnia 2010 r., w którym wskazał, że firma S. zleciła mu wykonanie fotoreportażu na kwotę 366 zł. Kopie dwóch projektów umów z firmą S. opatrzone są datami [...] stycznia 2010 r. i [...] lipca 2010 r. Przewidziano w nich wynagrodzenie dla wykonawcy w kwocie 300 zł. Z kolei w projekcie umowy z A. S.A. opatrzonym datą [...] kwietnia 2009 r. nie podano kwoty wynagrodzenia, wskazując, że będzie ono wypłacone przelewem na konto - na podstawie rachunku wystawionego przez autora utworów. Wedle oświadczenia D. B. z dnia 30 sierpnia 2010 r. miesięczne wydatki na utrzymanie domu (w tym opłaty za energię elektryczną, ogrzewanie, wodę, wywóz nieczystości, telefon) wynoszą w okresie letnim około 2.000 zł, natomiast w okresie zimowym ponad 3.000 zł. Utrzymanie domu ponoszą wszyscy jego lokatorzy wspólnie. Rachunki płacone są w ten sposób, że zebrana kwota wpłacana jest na rachunek bankowy skarżącego, z którego dokonuje on miesięcznych opłat. Wnioskodawca złożył do akt sprawy także kserokopie rachunków dokumentujących wydatki na utrzymanie domu. W oświadczeniu z dnia 30 sierpnia 2010 r. wyjaśnił, że część rachunków wystawiona jest na jego nazwisko, ponieważ, w domu matki, w którym aktualnie mieszka, prowadził niegdyś działalność gospodarczą. D. B. złożył do Sądu także zestawienie operacji na rachunku bieżącym, obejmujące okres od 1 czerwca 2010 r. do 30 sierpnia 2010 r. oraz zbiorcze zestawienie transakcji na rachunku karty kredytowej, obejmujące okres rozliczeniowy od 16 lipca 2010 r. do 15 sierpnia 2010 r. Kwota uznań na rachunku bieżącym wnioskodawcy we wskazanym okresie wyniosła 13.366,00 zł. Część środków wpłaconych na rachunek bankowy pochodzi z przelewów dokonanych przez S. S. W dniu 29 czerwca 2010 r. dokonała ona przelewu na kwotę 500,00 zł, w dniu 2 lipca 2010 r. na kwotę 200,00 zł, w dniu 8 lipca 2010 r. na kwotę 2.000,00 zł, w dniu 29 lipca 2010 r. na kwotę 500,00 zł, a w dniu 7 sierpnia 2010 r. także na kwotę 500,00 zł. W oświadczeniu z dnia 30 sierpnia 2010 r. skarżący wyjaśnił, że S. S. jest jego przyjaciółką, która wspiera go finansowo do chwili znalezienia pracy. W okresie objętym nadesłanym zestawieniem skarżący dokonał trzech wpłat we wpłatomacie. W dniu 10 czerwca 2010 r. wpłacił kwotę 3.500,00 zł, w dniu 13 lipca 2010 r. 2.800,00 zł, a w dniu 11 sierpnia 2010 r. 3.000,00 zł. W dniu 20 sierpnia 2010 r. na rachunku bankowym zaksięgowano natomiast wpływ kwoty 366,00 zł od S. z tytułu umowy o dzieło z dnia [...] sierpnia 2010 r. Kwota obciążeń na rachunku bieżącym skarżącego w podanym wyżej okresie wyniosła 13.868,32 zł. W dniach 11 czerwca 2010 r., 14 lipca 2010 r. i 11 sierpnia 2010 r. skarżący dokonał przelewów w kwotach: 300 zł, 500 zł i 500 zł na rzecz F. tytułem spłaty karty. Ze zbiorczego zestawienia transakcji na rachunku karty kredytowej otwartego we wskazanym banku wynika, że przyznany limit kredytowy wynosi 5.000,00 zł. Na dzień 15 sierpnia 2010 r. skarżący wykorzystał go w kwocie 3.692,36 zł. Do jego dyspozycji pozostawało więc 1.307,64 zł. Biorąc pod uwagę, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja ustalająca wysokość jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, należy nadmienić, że w uzasadnieniu przedmiotowego wniosku D. B. oświadczył, iż środki uzyskane ze sprzedaży nieruchomości, tj. 60.000 zł przeznaczył na utrzymanie od 2008 r. Przystępując do oceny sytuacji materialnej i możliwości płatniczych skarżącego w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W świetle art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Treść powołanego przepisu wskazuje, że dopiero gdy posiadane przez stronę środki okażą się niewystarczające może ona wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób nieposiadających żadnego dochodu lub oszczędności lub posiadających bardzo skromny dochód lub oszczędności. Z powołanego przepisu jednoznacznie wynika także, iż to na stronie postępowania ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jej wniosku. D. B. ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wskazano, zaskarżył on do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dwie decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., z których każda utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji ustalającą opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Stosownie do treści § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), w sprawie, w której przedmiotem skargi jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji o ustaleniu opłaty w wysokości 5.130,00 zł, wpis od skargi wynosi 206 zł. W sprawie, w której przedmiotem skargi jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji o ustaleniu opłaty w wysokości 6.300,40 zł, wpis od skargi wynosi zaś 253 zł. Zatem łączna kwota wpisów od skarg w sprawach wszczętych skargami D. B. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wynosi 459 zł. Wysokość ewentualnych wpisów od skarg kasacyjnych wyniesie odpowiednio 103 zł i 127 zł (§ 3 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Z kolei wysokość ewentualnych opłat kancelaryjnych za sporządzenie uzasadnień wyroków, czy też ewentualnych wpisów od zażaleń wyniesie jednorazowo 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192 oraz § 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Podkreślić przy tym trzeba, że ewentualne poniesienie wskazanych opłat, nie wiąże się z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie przez stronę wydatków ze wskazanych tytułów jest bowiem rozłożone w czasie. Chociaż skarżący oświadcza, że aktualnie nie pozostaje w stosunku pracy, jego dochód stanowią umowy o dzieło, które przynoszą nieregularny dochód, a środki uzyskane ze sprzedaży nieruchomości przeznaczył na utrzymanie od 2008 r., to przy wysokości opłat sądowych na ustalonym wyżej poziomie, analiza zestawienia operacji na rachunku bieżącym D. B. oraz zbiorczego zestawienia transakcji na rachunku karty kredytowej nie pozawala przyjąć, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Jak wskazuje skarżący, miesięczne koszty utrzymania domu, w którym mieszka wraz siedmiorgiem członków rodziny, prowadząc jednak samodzielne gospodarstwo domowe, wynoszą w okresie letnim około 2.000 zł. Koszty te ponoszą wszyscy jego mieszkańcy, a rachunki płacone są w ten sposób, że zebrana kwota wpłacana jest na rachunek bankowy D. B., który realizuje płatności. Dokonane we wpłatomacie wpłaty na rachunek bankowy wnioskodawcy, w każdym miesiącu objętym nadesłanym zestawieniem operacji bankowych (od 1 czerwca 2010 r. do 30 sierpnia 2010 r.) przekroczyły podaną wyżej kwotę kosztów utrzymania domu. W czerwcu wpłacono 3.500,00 zł, w lipcu 2.800,00 zł, a w sierpniu 3.000,00 zł. Poza wskazanymi środkami, rachunek bankowy D. B. regularnie zasilany jest wpłatami dokonywanymi przez S. S., która jak podał skarżący, wspiera go finansowo. Łączna kwota środków przekazanych na rachunek wnioskodawcy przez tę osobę od 1 czerwca 2010 r. do 30 sierpnia 2010 r. wyniosła 3.700,00 zł. Nadto skarżący w ramach rachunku karty kredytowej, korzystając z przyznanego limitu kredytowego, może dokonywać operacji nie znajdujących pokrycia w posiadanych środkach. W dniu 15 sierpnia 2010 r. limit kredytowy w wysokości 5.000,00 zł wykorzystany był w kwocie 3.692,36 zł, a do dyspozycji D. B. pozostawało 1.307,64 zł. Co istotne, zestawienie operacji dokonanych na rachunku bieżącym skarżącego wskazuje, że regularnie spłaca on zadłużenie karty kredytowej, a brak jest podstaw do przyjęcia, iż wydatki ponoszone przez stronę na spłatę zaciągniętego kredytu mają pierwszeństwo przed opłatami sądowymi. Przypomnieć tu należy, że w czerwcu tego roku skarżący spłacił zadłużenie karty kwotą 300 zł, natomiast w lipcu i sierpniu kwotami po 500 zł. Osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym w pierwszej kolejności powinna sama zabezpieczyć na ten cel stosowne środki, czyli właściwie zaplanować swe wydatki oraz poczynić oszczędności do granic zabezpieczenia koniecznego utrzymania. Dopiero, gdy stan majątkowy i możliwości płatnicze nie pozwalają na poczynienie oszczędności lub gdy pomimo dokonanych oszczędności nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania, może zwrócić się o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na budżet Państwa. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja jednak nie zachodzi. Regularne wpłaty na rachunek bankowy wnioskodawcy oraz możliwość korzystania przezeń z przyznanego limitu kredytowego powodują, że dysponuje on środkami, które pozwalają pokryć zarówno opłaty za utrzymanie domu, jak i inne niezbędne koszty utrzymania (np. wydatki na wyżywienie i ubranie), a przy tym uiścić 459 zł wpisów od skarg na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. oraz pozostałe, ewentualnie należne opłaty sądowe. Nie ma przy tym znaczenia, że posiadane przez wnioskodawcę środki pieniężne w znacznej części pozyskiwane są dzięki życzliwości znajomych lub przyjaciół. Ponieważ więc skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, to na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.