IV SA/Wa 1388/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Przesław, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2014 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji - oddala skargę - 1. Skarżący - S. K. wnioskiem z dnia 9 listopada 2012 r. zwrócił się o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej decyzji Nr [...] z dnia [...] września 2012 r. o odmowie potwierdzenia, iż skarżący przebywał bez wyroku przez ok. 5 miesięcy w 1955 r. w więzieniu w K. za działalność polityczną związaną z walką o suwerenność i niepodległość Polski. We wniosku podał, iż posiada nowe dowody świadczące o jego działalności przeciwko władzy komunistycznej i sowieckiej, a mianowicie razem z nim w Areszcie Śledczym w K. przebywał B. S.. Poinformował także, iż jego ojciec J. K. był w oddziałach AK WiN pod dowództwem H. D. ps. "Z." i to on wciągnął skarżącego do organizacji. Bezpośrednim jego dowódcą był człowiek o pseudonimie "C." (działali też inni dowódcy "L." i "B."). Po wojnie ojciec skarżącego ukrywał się, wielokrotnie milicja robiła naloty na dom, by go odnaleźć. W 1955 r. skarżący został aresztowany i przesłuchiwany. W czasie przeszukania w domu skarżącego odnaleziono broń, którą skarżący otrzymał od swego ojca. To właśnie ojciec powiedział mu, iż awansował w organizacji i był jej pełnoprawnym członkiem. 2. Instytut Pamięci Narodowej pismem z dnia 25 kwietnia 2013 r. wezwał skarżącego do podania dokładnej daty, kiedy wszedł w posiadanie nowych dowodów, które podał we wniosku o wznowienie postępowania. 3. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący oświadczył, iż o świadku mogącym potwierdzić jego działalność - B. S. dowiedział się w połowie października 2012 r., a z wnioskiem o wznowienie postępowania wystąpił w dniu 9 listopada 2012 r. Tym samym zachował miesięczny termin przewidziany przepisami prawa. 4. Następnie Prezes Instytutu Pamięci Narodowej zwrócił się do Dyrektora Oddziału IPN w [...] z wnioskiem o przesłuchanie wskazanego przez świadka – B. S. Przesłuchanie miało odbyć się w dniu 29 sierpnia 2013 r. w miejscu zamieszkania świadka. Pod wskazanym adresem zastano syna B. S. - J. S., który oświadczył, iż jego ojciec zmarł w dniu [...] grudnia 2000 r. Jako dowód do akt sprawy załączono odpis skróconego aktu zgonu B. S. z dnia [...] sierpnia 2013 r. 5. Po zakończeniu postępowania Prezes Instytutu Pamięci Narodowej wydał w dniu [...] października 2013 r. decyzję Nr [...] o odmowie uchylenia decyzji Nr [...] z dnia [...] września 2012 r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ podał, iż świadek wskazany przez skarżącego - B. S. zmarł w dniu [...] grudnia 2000 r. Zatem nie było możliwe przesłuchanie go, a tym samym brak jest nowych dowodów potwierdzających represje, jakich doznał skarżący. 6. Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu podał, iż Prezes Instytutu błędnie uznał, iż skoro B. S. nie żyje, to nie ma możliwości ustalenia koniecznych faktów. Podniósł, iż doznane przez niego represje mógł potwierdzić syn nieżyjącego B. S. "który doskonale wie o całej sytuacji i należało jego przesłuchać w charakterze świadka zamiast nieżyjącego ojca". Uznać zatem należy, że organ przed wydaniem decyzji nie przeprowadził dowodu z przesłuchania świadka. Zarzucił także, iż organ nie odniósł się do udzielonych przez niego informacji dotyczących działalności prowadzonej przez jego ojca J. K. w oddziałach AK oraz jego osobistego udziału w akcjach tych oddziałów. W dniu 30 stycznia 2014 r. organ przesłuchał, zgodnie z żądaniem skarżącego, J. S. W trakcie przesłuchania świadek zeznał, iż skarżącego poznał w drugiej połowie sierpnia 2013 r. Skarżący przyjechał osobiście do świadka i próbował nakłonić go, by zeznawał na jego korzyść. J. S. oświadczył też, że nic nie wiedział o aresztowaniu skarżącego i o prowadzonej przez niego działalności niepodległościowej, w tym o posiadaniu i przechowywaniu przez niego broni. 7. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni decyzją z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Na wstępie uzasadnienia zwrócił uwagę, że skarżący został poinformowany przez Instytut Pamięci o treści i art. 148 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, powoływanej dalej jako "Kpa") oraz wezwany do udzielenia informacji kiedy wszedł w posiadanie nowych dowodów świadczących o prowadzeniu przez niego działalności niepodległościowej w okresie poprzedzającym aresztowanie. W odpowiedzi skarżący poinformował, iż o nowym świadku, mogącym potwierdzić jego działalność dowiedział się z zachowaniem miesięcznego terminu przewidzianego przez przepisy prawa. Skarżący nie wypowiedział się natomiast co do terminu, w jakim powziął informacje pochodzące od swego ojca J. K.. Wobec powyższego Prezes Instytutu Pamięci uznał, że istnieje podstawa do wznowienia postępowania w sprawie skarżącego w postaci nowego świadka B. S. i wydał postanowienie Nr [...] o wznowieniu postępowania. Następnie wskazał, iż uznał wniosek skarżącego i dodatkowo przesłuchał J. .. W trakcie przesłuchania świadek zeznał, że skarżącego poznał w drugiej połowie sierpnia 2013 r., kiedy to przyjechał do niego osobiście i próbował nakłonić go do złożenia korzystnych zeznań w jego sprawie. Świadek wprost stwierdził, że nic nie wie na temat aresztowania skarżącego oraz prowadzonej przez niego działalności niepodległościowej, w tym również, że posiadał on broń, należał do tajnej organizacji i składał przysięgę. Tym samym, w ocenie organu stwierdzić należy, że świadek nie może potwierdzić, że przyczyną aresztowania skarżącego w 1955 r. było prowadzenie przez niego działalności politycznej, związanej z walką o niepodległość i suwerenność Polski. 8. Skarżący na powyższą decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zwrócił uwagę, że w swoich pismach do IPN podawał szczegółowe informacje dotyczące działalności swojego ojca J. K. w oddziałach AK WiN pod dowództwem H. D. ps. "Z." i że to on wciągnął skarżącego do organizacji. Jego bezpośrednim dowódcą był człowiek o pseudonimie "C.". Podał, że Instytutowi Pamięci Narodowej znana była działalność tej organizacji ponieważ przywołuje także dowódców "L." i "B.". W związku z tym IPN jest w posiadaniu dokumentów świadczących o działalności "Z." i "C.", do których skarżący dostępu nie ma. Stwierdził, że Instytut Pamięci Narodowej w Warszawie winien udostępniać wszelkie materiały, które pomogłyby takim osobom jak skarżący udowodnić swoje racje, ale w przypadku skarżącego Instytut nie wykazał najmniejszej inicjatywy aby odszukać dokumenty dotyczące np. napadu na posterunek policji w W., w którym brał udział ojciec skarżącego, organizacji AK WiN, dowódcy skarżącego "C.". Zaznaczył, że być może nie ma tam wzmianki o skarżącym, ponieważ był wtedy młodym członkiem tej grupy, ale gdy go więziono w K., to nikt nie traktował go jak dziecko. Ponadto wskazał, że fakt jego osadzenia w więzieniu jak również jego działalności w grupie "C." mogą potwierdzić świadkowie: W. B., G. P. oraz M. P. Następnie stwierdził, że J. S. prawdopodobnie z zawiści zeznał, iż skarżący namawiał go do świadczenia na jego korzyść. Oświadczył, że faktycznie rozmawiał z J. S., ale na temat jego ojca i możliwości jego jako syna w odzyskaniu dobrego imienia B. S. W ocenie skarżącego B. S. opowiadał swojemu synowi także o działalności skarżącego, ponieważ była ona związana z jego działalnością. Dodał, że nie ma możliwości uzyskania tych wiadomości od J. S., ze względu na jego lekceważące zachowanie w tym względzie. 9. W odpowiedzi na skargę Prezes Instytutu Pamięci Narodowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podniósł także, że skarżący w skardze sformułował zarzuty dotyczące postępowania zakończonego wydaniem przez Prezesa Instytutu Pamięci decyzji Nr [...] z dnia [...] września 2012 r. o odmowie potwierdzenia, że skarżący przebywał bez wyroku w 1955 r. w więzieniu w K. za działalność polityczną związaną z walką o suwerenność i niepodległość Polski. Organ wyjaśnił, iż decyzja ta jest decyzją ostateczną wydaną w trybie zwykłym, od której nie został wniesiony wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w ustawowym terminie 14 dni. Niniejsze postępowanie skargowe dotyczy natomiast postępowania odrębnego wszczętego w trybie nadzwyczajnym na wniosek skarżącego i jest postępowaniem nowym w stosunku do postępowania prowadzonego w trybie zwykłym zakończonym wydaniem decyzji Nr [...]. Na tym etapie postępowania nie jest więc dopuszczalna kontrola skargowa odrębnego postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 10. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego, ustalonego i obowiązującego w dniu wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., powoływanej dalej jako: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że Sąd bada w pełnym zakresie pod kątem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, a nie celowości czy słuszności lub sprawiedliwości społecznej i z urzędu bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego, niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednak tylko w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona. Stosownie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji państwowej, niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia. Rozpoznając sprawę w ramach tak zakreślonej kognicji Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu administracji ani naruszenia norm prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi. 11. Wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją ma charakter nadzwyczajny i może mieć miejsce w przypadkach ściśle określonych w art. 145 § 1 pkt 1-7 powoływanym wcześniej Kodeksie postępowania administracyjnego, tj. gdy postępowanie, w którym zapadła decyzja, dotknięte było kwalifikowaną wadliwością, wyliczoną wyczerpująco we wskazanych wyżej przepisach prawa procesowego. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Z kolei art. 151 § 1 pkt 2 Kpa zawiera normę stanowiącą, że organ administracji publicznej po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, uchyla decyzję dotychczasową gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia i wydaje nową decyzję. Ta regulacja prawna oznacza, że o ile w postępowaniu zwykłym, głównym przedmiotem rozpoznania jest rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej w trybie przewidzianym w prawie procesowym i zgodnie z przepisami prawa materialnego, o tyle przedmiotem postępowania nadzwyczajnego jest przeprowadzenie weryfikacji decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym. To ostatnie ma przy tym własną odrębną podstawę prawną i polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej ostateczną decyzją w celu sprawdzenia, czy któraś z okoliczności wyczerpująco wymienionych w art. 145 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego nie wpłynęła na treść decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym. Z brzmienia art. 149 tej ustawy regulującego przebieg postępowania wznowieniowego wynika, że wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania daje podstawę do rozpatrzenia dwóch połączonych ze sobą spraw, to jest sprawy dotyczącej przyczyn wznowienia oraz drugiej, co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Przesłanka istotnych okoliczności nieznanych organowi w dniu wydania decyzji jest spełniona, gdy ujawnią się w sprawie nowe okoliczności faktyczne, okoliczności te będą miały charakter nowych, w stosunku do poprzednio prowadzonego postępowania, okoliczności te nie były znane w dniu wydania decyzji, nowe okoliczności muszą być istotne dla sprawy, czyli takie, które mogą mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Nadzwyczajne postępowanie wznowieniowe, cechuje się zatem odmiennością wobec zwykłego postępowania administracyjnego. Rolą Sądu w takich sprawach jest dokonanie oceny czy decyzja wydana w trybie wznowienia postępowania miała właściwą i uzasadnioną w zaistniałym stanie faktycznym podstawę prawną, pozostając w zakresie postępowania wznowieniowego. 12. Słusznie organ uznał, że istnieje podstawa do wznowienia postępowania w sprawie skarżącego w postaci nowego świadka B. S. i wydał postanowienie Nr [...] o wznowieniu postępowania. Na wniosek skarżącego złożony w toku postępowania wznowieniowego organ przesłuchał J. S. W trakcie przesłuchania świadek zeznał, że skarżącego poznał w drugiej połowie sierpnia 2013 r., kiedy to przyjechał do niego osobiście i próbował nakłonić go do złożenia korzystnych zeznań w jego sprawie. Świadek jednoznacznie stwierdził, że nic nie wie na temat aresztowania skarżącego oraz prowadzonej przez niego działalności niepodległościowej, w tym również, że składał przysięgę, należał do tajnej organizacji i posiadał on broń. Na aprobatę zasługuje zatem stanowisko organu, że świadek nie potwierdził, że przyczyną aresztowania skarżącego w 1955 r. było prowadzenie przez niego działalności politycznej, związanej z walką o niepodległość i suwerenność Polski. Wniosek ten jest logiczny i w sposób niebudzący wątpliwości wypływa z treści oświadczenia świadka. Przez nową okoliczność istotną dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, iż w sprawie mogłaby zapaść decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego (por. wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2000 r., sygn. akt IV SA 1885/99, LEX nr 50152). Dokonując oceny w tym kontekście zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji trzeba stwierdzić, iż w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała sytuacja faktyczna, która powodowałaby, że organ zobowiązany był do przyjęcia stanowiska o konieczności dokonania odmiennej oceny w przedmiocie potwierdzenia, iż skarżący przebywał bez wyroku przez ok. 5 miesięcy w 1955 r. w więzieniu w K. za działalność polityczną związaną z walką o suwerenność i niepodległość Polski. Taka powinność nie wynika z zeznań J. S. Skoro nie wystąpiła okoliczność istotna dla rozstrzygnięcia sprawy i pozwalająca na weryfikację decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej decyzji Nr [...] z dnia [...] września 2012 r. o odmowie potwierdzenia, iż skarżący przebywał bez wyroku przez ok. 5 miesięcy w 1955 r. w więzieniu w K. za działalność polityczną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość Polski, nie mogą odnieść zamierzonego skutku, ponieważ dotyczą decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym, to organ nie mógł uchylić tej decyzji. 13. Podnoszone przez skarżącego pozostałe zarzuty dotyczące wadliwości decyzji Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej decyzji Nr [...] z dnia [...] września 2012 r. o odmowie potwierdzenia, iż skarżący przebywał bez wyroku przez ok. 5 miesięcy w 1955 r. w więzieniu w K. za działalność polityczną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość Polski, nie mogą odnieść zamierzonego skutku, ponieważ dotyczą decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. 14. Sąd stwierdza, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone w zgodzie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący był informowany o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, zgromadzone dowody oceniono w sposób prawidłowy i wyciągnięto z nich właściwe wnioski, same zaś decyzje zostały uzasadnione w sposób zgodny z art. 107 § 3 Kpa. Uzasadnienia decyzji zawierają rozważania pozwalające na uznanie, że organ wyjaśnił w sposób dostateczny zastosowanie przez organy administracji przepisów. Sąd nie dostrzegł w zaskarżonej decyzji takiego naruszenia prawa, które obligowałoby do uwzględnienia skargi z urzędu. 15. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku