IV SA/Wa 1389/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Stopczyński, Sędziowie asesor WSA Marta Laskowska, asesor WSA Marian Wolanin (spr.), Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2008 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat B. K. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w W. przy ul. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22 % podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2007 r. Nr [...] Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] marca 2007 r. o wymeldowaniu S. S. oraz jego dzieci M. i B. S., z miejsca pobytu stałego w lokalu nr [...] w Z. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzono, że z wnioskiem o wymeldowanie wskazanych osób wystąpiła E. S., ponieważ osoby te opuściły miejsce dotychczasowego zameldowania w lipcu 1998 r, co w ocenie organu orzekającego zostało udowodnione. Potwierdził bowiem tę okoliczność S. S. podczas przesłuchania w dniu [...] lutego 2007 r. Wynika ona również z pism Posterunku Policji w R. z dnia [...] stycznia 2007 r. i z dnia [...] marca 2007 r. Fakt niezamieszkiwania skarżącego od wielu lat w przedmiotowym lokalu potwierdzili również przesłuchani w tej sprawie świadkowie: A. P. (sołtys wsi Z.), M. K. oraz M. i B. D. Wyjaśnienia skarżącego co do charakteru opuszczenia przedmiotowego lokalu nie są jednak jednoznaczne. Skarżący wskazał bowiem w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, że w 1998 roku z Z. wyprowadziła się cala rodzina, celem wspólnego mieszkania w C., co potwierdził M. K., wskazując, że pomagał przy przeprowadzce Państwa S. z Z. do C. na ul. [...] i była ona dobrowolna. Jednocześnie, podczas przesłuchania w dniu [...] lutego 2007 r. skarżący zeznał, że w 1998 r. nie opuścił miejsca pobytu stałego dobrowolnie, ale został do tego zmuszony przez żonę i jej rodzinę, w związku z rodzinnymi awanturami wzywał Policję i musiał się wyprowadzić. Skarżący nie podejmował jednak żadnych przewidzianym prawem prób powrotu do przedmiotowego lokalu, ani też działań w kierunku zmiany istniejącego stanu rzeczy. Nie wystąpił również do sądu o przywrócenie naruszonego posiadania, stosownie do przepisu art. 344 kc. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla, że opuszczenie miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jest to opuszczenie o charakterze trwałym i dobrowolnym. Jednakże w szczególnych sytuacjach dopuszcza możliwość wymeldowania osoby, która nie opuściła miejsca pobytu stałego dobrowolnie. Dotyczy to sytuacji, kiedy opuszczenie lokalu nastąpiło pod przymusem ze strony osób trzecich, a osoba, której to dotyczyło nie wykazała pełnej inicjatywy, aby przy wykorzystaniu obowiązujących w tym zakresie środków prawnych przywrócić stan poprzedni. Niepodjęcie takich prób oznacza, że osoba godzi się z takim stanem rzeczy. Powyższe stanowi wówczas podstawę do przyjęcia, że opuszczenie miejsca pobytu stałego było dobrowolne. W związku z tym należy stwierdzić, że skarżący wraz z dziećmi opuścił przedmiotowy lokal w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, nie dopełniając przy tym obowiązku wymeldowania się. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] maja 2007 r., S. S. zarzucił błędną Sygn. akt IV SA/Wa 1389/07 ocenę dowodów w sprawie i uznanie niepotwierdzonych wyjaśnień wnioskodawczyni oraz brak dogłębnego sprawdzenia materiału dowodowego. Twierdzenie organu orzekającego, iż skarżący wyprowadził się ze swoimi dziećmi dobrowolnie, jest nieprawdziwe. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano fakty sprzeczne ze zgromadzonymi dowodami. Stwierdzenie o opuszczeniu w 1998 r. mieszkania przez całą rodzinę, aby zamieszkać w C., było wypowiedzią wnioskodawczyni, którą skarżący wskazał, jako argument, że wnioskodawczyni zeznaje tak jak jest jej to wygodne. Opuszczenie lokalu nigdy nie było dobrowolne. Przed opuszczeniem domu z dziećmi, między byłą żoną i jej rodziną a skarżącym dochodziło do nieustających konfliktów. Skarżący wskazał na dotkliwe pobicie go przez rodzinę K. Nigdy nie chciał z dziećmi opuścić tego domu, ale w sytuacjach ciągłych awantur, wyzwisk i bójek do jakich dochodziło w tym domu, chciał jedynie chronić dzieci przed sytuacjami je stresującymi oraz nie mógł pozwolić, aby go dręczono i bito. Jeżeli M. K. potwierdził dobrowolność przeprowadzki w 1998 r., to jest to sprzeczne z jego zeznaniem, w którym stwierdził, że pomagał w wyprowadzce 2 stycznia 1999 r. Organy orzekające obu instancji w ogóle nie wzięły pod uwagę w sprawie interesu nieletnich dzieci, a brak zameldowania rodzi dla nich negatywne skutki (np. adres do ubezpieczenia, dokumenty w szkole). Skarżący wskazał na brak celowości występowania do sądu o przywrócenie posiadania, skoro miał prawo mieszkać w domu, którego jest współwłaścicielem. Fizycznie nie mógł jednak tego zrobić ze względu na dalsze zniewagi i pobicia. Dotychczasowe zameldowanie skarżącego było możliwe, jako współwłaściciela domu. Jeżeli więc ma ono charakter tylko ewidencyjny, to dlaczego organy orzekające nie uwzględniły niepisanego prawa, a raczej zwyczaju, że nieletni dzieci mogą być zameldowane "przy matce", a mieszkają z ojcem. Nikt nie dba o to, aby wspólni synowie do uzyskania pełnoletniości mieli zapewniony meldunek, który okazuje się niezbędny w tzw. biurokracji zdrowotnej lub szkolnej. Zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w W., władza rodzicielska jest przyznana obojgu rodzicom, natomiast miejsce zamieszkania dzieci ma być przy ojcu. Wnioskująca o wymeldowanie synów - matka, nie wzięła pod uwagę faktu, iż dzieci te nie będą miały żadnego meldunku i nie będą mogły składać dokumentów do szkoły. Nie wzięły tego pod uwagę również organy orzekające w sprawie, co narusza art. 7 kpa, poprzez nieuwzględnienie interesu nieletnich dzieci. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie, powołując motywy zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie może być uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Należy bowiem podkreślić, że sąd administracyjny uprawniony jest do oceny zaskarżonej decyzji jedynie przez pryzmat jej zgodności z prawem, i zobowiązany jest uchylić decyzję tylko wtedy, gdy stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem 2 Sygn. akt IV SA/Wa 1389/07 jej nieważności lub wznowieniem postępowania, naruszenie prawa materialnego które miało wpływ na wynika rozstrzygnięcia, albo naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Z żadnym z wymienionych przypadków, nie mamy jednak do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Podstawą wydania zaskarżonej decyzji jest art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz.993, ze zm.), według którego, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Stosownie zaś do art. 1 ust. 2 i art. 9 ust. 2b powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, ewidencja ludności służy rejestrowaniu danych o miejscu pobytu osób, zameldowanie zaś służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu jedynie potwierdzenie faktu pobytu w danym lokalu. Z powyższego wynika, iż wymeldowanie dokonywane jest w przypadku, gdy dana osoba opuści dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie dopełni obowiązku wymeldowania się. Samo bowiem zameldowanie stanowi rejestrację stanu faktycznego w zakresie stałego lub czasowego pobytu określonej osoby w danym miejscu. Dla zameldowania istotne jest tylko to, czy dana osoba przebywa w określonym miejscu. W żaden natomiast sposób rejestrowanie tego stanu (zameldowanie lub wymeldowanie), nie jest zależne od przysługiwania danej osobie tytułu prawnego do lokalu (nieruchomości), w którym ta osoba przebywa, lub który opuściła. Należy więc podkreślić, iż zameldowanie w lokalu, jako czynność materialnotechniczna, nie rodzi prawa do mieszkania, a jedynie potwierdza istnienie i rodzaj pobytu pod danym adresem. Celem wymeldowania jest zatem także jedynie potwierdzenie, iż dana osoba nie przebywa już w dotychczasowym miejscu pobytu, niezależnie od tego, czy osobie tej przysługuje jakikolwiek tytuł prawny do lokalu, w którym dotychczas przebywała. Z ustaleń dokonanych przez organy orzekające w sprawie wynika, że skarżący opuścił, wraz z dziećmi, dotychczasowe miejsce stałego pobytu w lipcu 1998 r, czego nie kwestionuje, lecz wskazuje, iż opuszczenie to nie miało charakteru dobrowolnego, wynikało bowiem z ciągłych konfliktów rodzinnych i było wyrazem troski skarżącego o bezpieczeństwo własne i swoich dzieci. Taki stan faktyczny prawidłowo oceniły organy orzekające w sprawie, jako nie mający cech opuszczenia przez skarżącego miejsca dotychczasowego pobytu przed lipcem 1998 r. bez własnej woli. Do dnia wymeldowania, a więc przez niespełna 9 lat, skarżący nie podjął bowiem żadnych działań w sferze prawnej dla przywrócenia sobie i swoim dzieciom możliwości przebywania w mieszkaniu, które opuścił w lipcu 1998 r. Sama obawa przed skutkami eskalowanych konfliktów rodzinnych nie mogła bowiem uzasadniać zaniechania przez skarżącego podejmowania środków prawnych, nawet z udziałem instytucji powołanych do szczególnego strzeżenia praw małoletnich dzieci, dla przywrócenia możliwości bezpiecznego pobytu w miejscu, z którego nastąpiło wymeldowanie dopiero w 2007 r. 3 Sygn. akt IV SA/Wa 1389/07 Powyższe potwierdza, iż skarżący nie miał stanowczego zamiaru powrotu wraz z dziećmi do mieszkania, z którego został wymeldowany. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, sam skarżący podał w piśmie z dnia 10 listopada 1999 r. - skierowanym do Prokuratury Rejonowej w C. - że: "żona w dniu 02.01.99 r. przeniosła się z Z. do mieszkania przy ul. [...] w C. zabierając właśnie te rzeczy i mieszkała do 15.02.99 r. W trakcie dochodzenia nie był zauważony fakt przeprowadzenia się żony, że uczestniczyła w przeprowadzce, że zamieszkiwała w C. i zostało to pominięte". Również w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, skarżący stwierdził m.in., że: "W 1998 r. z Z. wyprowadziła się cała rodzina: E. S., S. S., i ich dwóch synów – B. i M. celem wspólnego mieszkania w C.. (...) Wnioskodawczyni E. S. nie zechciała zajmować się małoletnimi dziećmi i mieć rodzinę, dlatego wróciła do swoich rodziców." Powyższe wypowiedzi skarżącego, jakkolwiek rozbieżne co do daty przeprowadzenia się E. S., w zestawieniu z pozostałymi dowodami w sprawie, w ocenie Sądu, były wystarczające do uznania przez organy orzekające w ramach art. 80 kpa, opuszczenia przez skarżącego wraz z dziećmi w 1998 r. miejsca ówczesnego zamieszkania w sposób dobrowolny. Także bowiem w postanowieniu Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] maja 2006 r. sygn. akt [...] o podział majątku wspólnego, znalazło się stwierdzenie, że: "Ze wspólnego domu wyprowadzili się w lipcu 1998 r. do mieszkania w C., zabierając przedmioty urządzenia domowego. Po kilku miesiącach wnioskodawczyni rozstała się z uczestnikiem postępowania. Zamieszkała u swoich rodziców." Utrzymywanie miejsca zameldowania skarżącego wraz z dziećmi w ewidencji ludności, niezgodnego z miejscem faktycznego i długoletniego już jego pobytu, stanowi naruszenie art. 1 ust. 2 i art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, podważając ustawowy cel tej ewidencji, dlatego wymeldowanie służy doprowadzeniu stanu ewidencyjnego do nakazanej przez ustawodawcę zgodności ze stanem faktycznym. Dobro małoletnich dzieci, na które powołano się w skardze, w żaden sposób nie może usprawiedliwiać utrzymywania fikcji meldunkowej, jako stanu niezgodnego z prawem. Dobro to nie doznaje przy tym uszczerbku, na jaki wskazał skarżący, w postaci utrudnień w kontynuowaniu nauki lub korzystaniu ze świadczeń leczniczych, ponieważ według art. 10 ust. 1 w zw. z art. 2 i art. 4 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, na skarżącym spoczywa ustawowy obowiązek zameldowania się pod adresem aktualnego miejsca pobytu, i to niezależnie od woli osoby, której przysługują prawa do lokalu, w którym skarżący obecnie przebywa. Wbrew twierdzeniom skargi, nie można uznać za zgodny z prawem, tzw. zwyczaj zameldowania małoletnich dzieci przy matce, mimo, iż mieszkają z ojcem, skoro zameldowanie ma odzwierciedlać faktyczne miejsce pobytu dzieci, zwłaszcza, że wyrokiem Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] stycznia 2001 r. sygn. akt [...], 4 Sygn. akt IV SA/Wa 1389/07 wydanym w sprawie o rozwód skarżącego z E. S., miejsce zamieszkania dzieci ustalone zostało jako każdorazowe miejsce zamieszkania ojca. Zgromadzony materiał dowodowy potwierdza zatem opuszczenie przez skarżącego dotychczasowego miejsca stałego pobytu i nie uzasadnia oceny, aby skarżący miał stanowczy zamiar dalszego pobytu w tym miejscu. Brak jest również podstaw do oceny, aby opuszczenie przez skarżącego dotychczasowego miejsca stałego pobytu, dokonało się bez jego woli lub wbrew jego woli. Czym innym są natomiast motywy, jakimi kierował się skarżący, opuszczając wraz z dziećmi dotychczasowe miejsce stałego pobytu, które nie świadczą o wyłączeniu jego woli w opuszczeniu miejsca tego pobytu, skoro przez prawie 9 lat nie podjął dalszych działań prawnych zmierzających do zapewnienia sobie pobytu w tym miejscu bez narażania się na niebezpieczeństwa, o jakich zeznał w toku prowadzonego postępowania o wymeldowanie. Organy orzekające w sprawie dysponowały więc wystarczającym materiałem dowodowym, aby na jego podstawie stwierdzić spełnienie się warunków określonych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych do wymeldowania skarżącego z dotychczasowego miejsca pobytu stałego, jako w konsekwencji usunięcia niezgodności rejestrowej w ewidencji ludności z zaistniałym stanem faktycznym wobec nieprzebywania skarżącego w miejscu, w którym był zameldowany na pobyt stały. Brak jest zatem podstaw do uznania za słuszne zarzutów skarżącego o naruszeniu przez organy orzekające w sprawie art. 7 kpa i nie dość wnikliwego rozpatrzenia przez nie całego materiału dowodowego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.