IV SA/Wa 1399/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 23 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. Z., Z. A., E. A., S. U., A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) czerwca 2008 r., nr (...) w przedmiocie wymierzenia kary za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia postanawia zwolnić A. A. od kosztów sądowych w kwocie przekraczającej 200 zł. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF z dnia 23 lipca 2008 r. A. A. (dalej: wnioskodawca, skarżący), wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję SKO w W. w przedmiocie wymierzenia kary za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia. W uzasadnieniu wniosku oraz w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że otrzymuje się z emerytury w wysokości 1029,88 zł brutto, jest osobą schorowaną, przeszedł dwa zawały. Wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, która osiąga dochody z tytułu stosunku pracy w wysokości 1100 zł miesięcznie (brutto). Skarżący posiada dom o powierzchni 80 m2, nieruchomość (2100 m) oraz udziały w nieruchomości rolnej (533,25m). Oświadczył ponadto, iż nie posiada oszczędności ani żadnych przedmiotów wartościowych. Wezwany do złożenia dodatkowych wyjaśnień odnoszących się do stanu majątkowego, przy piśmie z 16 września 2008 r. (k. 28 akt sądowych) wnioskodawca podał, że jest bardzo schorowany, częściowo niepełnosprawny, w związku z czym miesięcznie wydaje na leki od 400 do 450 zł. W załączniku do pisma przedstawił ponadto: zaświadczenie o zarobkach żony (2588,97 zł miesięcznie netto), odcinek przekazu pocztowego dokumentujący otrzymane świadczenie za wrzesień 2008 r. w wysokości 1029,88 zł, dowód wpłaty z dnia 06.08.2008 z tytułu podatku od nieruchomości - 397 zł, dowód wpłaty z tytułu odrolnienia, kopię faktury VAT za energię elektryczną na kwotę 509,61 zł, kopię faktury VAT za wywóz śmieci – 67,50 zł oraz paragony fiskalne za zakup żywności. Oświadczył ponadto, że w ostatnim miesiącu za wodę zapłacił 156,60 zł, na dowód czego przedstawił – z odręcznie dopisanymi wyjaśnieniami – fakturę VAT z dnia 31 lipca 2008 r. Z dyspozycji art. 243 § 1, art. 245 §§ 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), wynika, że właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Zasadność przyznania prawa pomocy, co jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa, musi zatem wynikać z oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania oraz jej aktualnej kondycji finansowej. Mając na uwadze powołane normy prawne i zasady odnoszące się do instytucji prawa pomocy, zasadne jest częściowe uwzględnienie wniosku i przyznanie skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w kwocie przekraczającej 200 zł. Z akt sprawy wynika bowiem zdolność skarżącego do partycypowania w kosztach postępowania w powyżej określonym zakresie. Skarżący jest emerytem, po dwóch zawałach i wylewach, który prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Małżonkowie A. posiadają stałe źródła dochodów i miesięcznie dysponują kwotą ok. 3600 zł. Na wezwanie referendarza sądowego skarżący udokumentował wydatki, które mogą być zaliczone jako niezbędne do utrzymania się, a zatem wydatki ponoszone na wodę (156 zł), energię elektryczną (509 zł), wywóz nieczystości (67,50 zł) oraz na żywność (paragony fiskalne, głównie z sierpnia i września 2008 r. na kwotę ok. 500 zł). Z oświadczeń skarżącego wynika ponadto, że miesięcznie na leki wydaje ok. 400-450 zł, zaś sezonowo ponosi koszty prawne i eksploatacyjne związane z posiadaną nieruchomością (podatek od nieruchomości – którego uiszczenie udokumentował kopią dowodu wpłaty, zakup węgla i drzewa na opał) w łącznej wysokości ok. 2887 zł. Analiza informacji udzielonych przez wnioskodawcę w złożonym wniosku oraz przedstawionych w przesłanych do Sądu pismach, skonfrontowana z wysokością kosztów postępowania, do których na obecnym etapie postępowania należy wpis od skargi w wysokości przekraczającej kwotę 2600 zł prowadzi zatem do wniosku, że sytuacja majątkowa strony nie świadczy o tego typu trudnościach finansowych, które uniemożliwiają mu ponoszenie choćby części kosztów niezbędnych do prowadzenia postępowania. Okoliczności przedstawione we wniosku oraz wynikające z akt sprawy pozwalają bowiem uznać, że o ile ponoszenie pełnych kosztów sądowych w sprawie przekracza możliwości finansowe strony, o tyle jednorazowa zapłata 200 zł tytułem wpisu od skargi - mając na uwadze stały charakter świadczenia otrzymywanego przez skarżącego oraz wynagrodzenia jego żony, a przede wszystkim ich wysokość - nie spowoduje niebezpieczeństwa w postaci niemożności zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Wynikający z art. 199 p.p.s.a. obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie nie dotyczy bowiem wyłącznie osób posiadających nadwyżkę środków finansowych. Obejmuje on wszystkie osoby posiadające jakiekolwiek środki majątkowe i dochody, z których możliwe jest poczynienie – bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – pewnych oszczędności. Dla takiej oceny możliwości pokrycia przez wnioskodawcę kosztów postępowania sądowego istotne znaczenie ma również okoliczność, iż wnioskodawca nie zdołał wykazać, że kwota pobieranych miesięcznie świadczeń przewyższa kwotę ponoszonych wydatków. Należy również stwierdzić, że nie wszystkie udokumentowane przez niego wydatki można uznać za wydatki niezbędne do utrzymania się. Nie zaliczają się do nich, przykładowo, wydatki na "odrolnienie". Z powołanych względów należało uznać częściową zdolność do ponoszenia przez skarżącego kosztów postępowania, tj. zdolność do uiszczenia 200 zł, zaś w pozostałym zakresie wniosek należało uwzględnić. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a. i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.