IV SA/Wa 1399/08
PostanowienieWSA w Warszawie2008-10-16
Skład orzekający: Aneta Żak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wnioskodawczyni, która posiada znaczne zasoby majątkowe (nieruchomości, dom, środki pieniężne) i osiąga dochody z działalności gospodarczej, może zostać zwolniona od kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnym, jeśli jej miesięczne dochody z pracy są niskie, a posiadany majątek stanowi spadek?Ratio decidendi
Wnioskodawczyni, pomimo posiadania majątku stanowiącego spadek i osiągania dochodów z działalności gospodarczej, może zostać zwolniona od kosztów sądowych, jeśli jej aktualna sytuacja finansowa, uwzględniająca niskie dochody z pracy i niezbędne wydatki na utrzymanie, uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Sąd ocenia sytuację finansową strony na podstawie całokształtu jej sytuacji materialnej, a nie tylko bieżących dochodów z pracy.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni T. Z. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie wymierzenia kary za usunięcie drzew bez zezwolenia. Wnioskodawczyni podała, że jest wdową samotnie wychowującą syna, a jej dochody z pracy są niskie. Wskazała jednak, że posiada zasoby pieniężne, dom, nieruchomości i udział w nieruchomości rolnej, które odziedziczyła. Po wezwaniu do złożenia dodatkowych wyjaśnień, wnioskodawczyni skorygowała swoje oświadczenie, wskazując, że syn jest już samodzielny i bywa u niej sporadycznie, a jej miesięczne wydatki wynoszą około 585 zł. Do wniosku dołączyła wyciąg z rachunku bankowego, zaświadczenie o wynagrodzeniu, fakturę za energię elektryczną oraz kopie zeznań podatkowych.Rozstrzygnięcie
Postanowiono zwolnić T. Z. od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 16 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. Z., Z. A., E. A., S. U., A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) czerwca 2008 r., nr (...) w przedmiocie wymierzenia kary za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia postanawia zwolnić T. Z. od kosztów sądowych.
Wnioskiem z dnia 23 lipca 2008 r. T. Z. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o zwolnienie jej od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na opisaną powyżej decyzję. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni podała, że jest wdową samotnie wychowującą chorego syna. Źródłem utrzymania jej rodziny są dochody z tytułu stosunku pracy w łącznej wysokości 2550 zł brutto, na co składa się dochód skarżącej w wysokości 950 zł oraz jej syna - 1600 zł. Wnioskodawczyni podała, że nie posiada zasobów finansowych, otrzymywane wynagrodzenie ledwie wystarcza na utrzymanie się. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała jednak, że posiada zasoby pieniężne w wysokości 2000 zł. Oświadczyła ponadto, że jest właścicielką domu (76 m), nieruchomości (613 m) oraz ma udział w nieruchomości rolnej (2133 m). Wszystko co posiada stanowi spadek po zmarłej w 2004 r. matce.
Wezwana do złożenia dodatkowych wyjaśnień odnoszących się do stanu majątkowego, w piśmie z dnia 29 września 2008 r. (k. 57 akt sądowych) wnioskodawczyni skorygowała poprzednio złożone oświadczenie wyjaśniając, że obecnie prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, bowiem "od pewnego okresu" jej syn jest samodzielny i bywa u niej sporadycznie. Wskazała, że jej stałe miesięczne wydatki wynoszą ok. 540 zł na żywność oraz ok. 45 zł za energię. Do oświadczenia wnioskodawczyni dołączyła: 1) wyciąg z rachunku bankowego z 24.07.2008 r. wskazujący na saldo w wysokości 610,93 zł, 2) zaświadczenie wystawione przez Usługi (...) poświadczające otrzymywanie wynagrodzenia w wysokości 900 zł brutto, 3) fakturę VAT z dnia 30.04.2008 r. za energię elektryczną, opiewającą na kwotę 89,73 zł – z dowodem wpłaty oraz 4) kopie zeznań podatkowych skarżącej za lata 2006-2007.
Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:
Z dyspozycji art. 243 § 1, art. 245 §§ 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), wynika, że właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W rozpoznawanej sprawie strona wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, a zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym.
Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W ocenie referendarza sądowego, w takiej sytuacji znajduje się wnioskodawczyni. Zasadność przyznania jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych wynika z oceny aktualnej kondycji finansowej skarżącej, dokonanej na tle wysokości kosztów postępowania w sprawie, której dotyczy wniesiona skarga. Na obecnym etapie postępowania na koszty te składa się wpis stosunkowy od skargi w wysokości przekraczającej 2600 zł. Zestawiając wysokość tej opłaty z wysokością środków finansowych, którymi skarżąca dysponuje należało uznać, że skarżąca zasługuje na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wykazała bowiem, że jej stan majątkowy i zdolności płatnicze nie pozwalają na partycypowanie, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu, w kosztach postępowania sądowego.
Wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i miesięcznie osiąga przychody w wysokości 900 zł. Z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej w roku 2007 r. osiągnęła dochód w wysokości 6628,90 zł, zaś w 2006r. – 7141,38 zł. Nie posiada żadnego majątku, który mógłby być źródłem dodatkowego dochodu. Jakkolwiek w złożonym wniosku oraz uzupełniającym go oświadczeniu z dnia 29 września 2008 r. nie wskazała – oprócz wydatków na żywność oraz energię elektryczną – innych wydatków niezbędnych do utrzymania się, to – uwzględniając aktualny poziom cen i opłat za dobra i usługi – należało przyjąć, że jej wyjaśnienia, z których wynika, że posiadane środki wystarczają jedynie na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, są zgodne z prawdą. W tych okolicznościach uzasadnione jest twierdzenie, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez ryzyka niebezpieczeństwa, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a. i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło