IV SA/Wa 1405/09

WyrokWSA w Warszawie2010-05-07

Skład orzekający: Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Aneta Dąbrowska, Łukasz Krzycki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze było właściwe do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy z 1990 r. w przedmiocie przejęcia nieruchomości na własność Skarbu Państwa, a jeśli nie, to jaki organ był właściwy do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji?
Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie było właściwe do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy z 1990 r. w przedmiocie przejęcia nieruchomości na własność Skarbu Państwa. Właściwym organem do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności takiej decyzji był Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jako organ wyższego stopnia nad Agencją Nieruchomości Rolnych, która w tym zakresie przejęła kompetencje. Zaskarżona decyzja SKO była dotknięta wadą nieważności z powodu naruszenia przepisów o właściwości.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Agencji Nieruchomości Rolnych na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., która utrzymała w mocy własną decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Naczelnika Gminy Z. z 1990 r. dotyczącej przejęcia nieruchomości rolnej na własność Skarbu Państwa. Agencja zarzucała błędne ustalenie stanu faktycznego i niezbadanie dokumentów. Sąd uznał, że zaskarżona decyzja SKO jest dotknięta wadą nieważności z powodu naruszenia przepisów o właściwości.
Rozstrzygnięcie
1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w części, w której utrzymała w mocy punkt 1. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2008 r. odnośnie wskazanych działek ewidencyjnych; 2. uchyla postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2007 r. w części, w której przekazało Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W. według właściwości wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy Z. z dnia [...] kwietnia 1990 r. dotyczący działek objętych punktem pierwszym niniejszego wyroku; 3. w pozostałej części oddala skargę; 4. orzeka, że zaskarżona decyzja w części, w której stwierdzono jej nieważność nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 5. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej A. w W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2010 r. sprawy ze skargi A. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w części, w której utrzymała w mocy punkt 1. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] odnośnie działek ewidencyjnych o aktualnych numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] – opisanych w KW [...] oraz punktu 1. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] odnośnie działek ewidencyjnych o aktualnych numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] – opisanych w KW [...]; 2. uchyla postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w części, w której przekazało Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W. według właściwości wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy Z. z dnia [...] kwietnia 1990 r., nr [...] dotyczący działek objętych punktem pierwszym niniejszego wyroku; 3. w pozostałej części oddala skargę; 4. orzeka, że zaskarżona decyzja w części, w której stwierdzono jej nieważność nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 5. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej A. w W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...].07.2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...].12.2008 r., w której na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13.07.1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18.04.1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym - w punkcie 1 - stwierdzono nieważność decyzji Naczelnika Gminy Z. z dnia [..].04.1990 r., orzekającej o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości rolnej położonej we wsi S., w części dotyczącej działek o obecnych numerach: [...], opisanych w KW [...], stanowiących obecnie własność Skarbu Państwa oraz działki nr [...], stanowiącej obecnie własność Gminy Z.. W punkcie 2 zaś - odnośnie działek o obecnych numerach ew.: [...] oraz [...] - stwierdzono wydanie tej decyzji z naruszeniem prawa, mając na uwadze nieodwracalne skutki prawne jakie wywołała. W uzasadnieniu SKO podniosło, iż decyzja Naczelnika Gminy Z. z dnia [...].04.1990 r. nie wskazywała o jakiej pow. nieruchomości dotyczy, nie wskazano też dotychczasowych właścicieli gruntów objętych tą decyzją, w konsekwencji decyzji z dnia [...].04.1990 r. do tych osób nie skierowano. Dalsze wywody uzasadnienia tego rozstrzygnięcia sprowadzały się do ustaleń, czy istniały podstawy do przejęcia przedmiotowej nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyło Nadleśnictwo G. w G. reprezentujące Skarb Państwa oraz Agencja Nieruchomości Rolnych z siedzibą w W.. Agencja zarzuciła błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy i niezbadanie istniejących dokumentów, a w efekcie bezpodstawne przyjęcie, że przedmiotowa nieruchomość była objęta parcelacją, podczas gdy parcelacją była objęta inna nieruchomość należąca do E. i J. małż. W. - o pow. 28,2810 ha, stanowiąca odrębną nieruchomość od należącego do nich majątku "S." o pow. 120,1290 ha, nie objętego parcelacją. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymując w mocy decyzję własną potwierdziło swe uprzednie stanowisko, że prowadzona była parcelacja nieruchomości wchodzących w skład Majątku S., co skutkowało utratą przez przedmiotową nieruchomość charakteru rolnego. Nadto podniosło, iż w skład tej nieruchomości wchodził zwarty obszar, na którym usytuowany był dworek, park ze stawami oraz droga dojazdowa i tereny po zabudowaniach gospodarczych o łącznej pow. 14,53 ha, nie stanowiący więc nieruchomości ziemskiej. Zatwierdzenie zaś planu parcelacji mogło świadczyć o tym, że nieruchomość ta w pozostałej części utraciła charakter nieruchomości ziemskiej. Mając zaś na uwadze, iż część działek została przeniesiona aktami notarialnymi na inne podmioty w tym zakresie SKO stwierdziło wydanie decyzji Naczelnika Gminy Z. z dnia [...].04.1990 r. z naruszeniem prawa, mając na uwadze nieodwracalne skutki prawne jakie wywołała. Skargi od tej decyzji wniosły: Nadleśnictwo G. w G. (skarga została prawomocnie odrzucona) oraz Agencja Nieruchomości Rolnych z siedzibą w W., która zarzuciła błędne przyjęcie, iż przedmiotowa nieruchomość utraciła charakter nieruchomości rolnej w tym, iż charakteru takiego nie posiadał zespół dworsko-parkowy o pow. 14,53 ha. Nadto zarzucono naruszenie art. 77 i 107 § 3 Kpa, przez brak należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy, nie wskazania na podstawie jakich dowodów poczyniono ustalenia oraz nie wskazania, z jakich powodów odmówiono wiarygodności dowodom przedstawionym przez stronę. W szczególności SKO nie odniosło się do zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, iż parcelacja dotyczyła innej nieruchomości, stanowiącej własność tych samych osób - co potwierdzały wskazane wyroki sądów powszechnych. Organ bezpodstawnie zaniechał badania dokumentów księgi hipotecznej Nr [...], czy też zaświadczenia PPRN-WRiL w G. z dnia [...].02.1967 r., jak również zaświadczenia Wójta Gminy M. z dnia [...].05.1928 r. Mając zaś na uwadze, iż łączna pow. tego majątku przekraczała normy dekretowe, nawet w razie wyłączenia zespołu dworsko-parkowego nie było podstaw, w ocenie skarżącej, do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. Agencja zarzuciła także zaniechanie badania związku funkcjonalnego, gospodarczego i terytorialnego owego zespołu z resztą nieruchomości przejętej przedmiotową decyzją z dnia [...].04.1990 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło ojej oddalenie i podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, jakkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione. Wojewódzkie sądy administracyjne w oparciu m. in. o art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. uprawnione są do dokonywania kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oceny legalności zaskarżonych aktów Sąd dokonuje poprzez ustalenie, czy podjęto je zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego oraz czy prawidłowo zastosowano i zinterpretowano normy prawa materialnego. Należy nadto zauważyć, iż w myśl art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a w oparciu o art. 135 P.p.s.a. stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sąd, dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna, bowiem kwestionowane decyzje obu instancji dotknięte zostały wadą nieważności, z uwagi na wydanie ich z naruszeniem przepisów o właściwości. Podkreślenia wymaga, iż strona skarżąca domagała się uchylenia obu decyzji Samorządowego Kolegium w całości. Jednakże dla uwzględnienia tak sformułowanego żądania nie było podstaw. Skutecznie mogła bowiem wnosić jedynie o wzruszenie obu decyzji SKO w odniesieniu do tych działek, wchodzących w skład przedmiotowej nieruchomości przejętej, którymi włada w imieniu Skarbu Państwa. Do tego też zakresu musiało się ograniczyć rozstrzygnięcie Sądu zważywszy, iż Agencja Nieruchomości Rolnych z siedzibą w W. nie posiadała interesu prawnego w skarżeniu obu decyzji Samorządowego Kolegium w pozostałym zakresie. W części, w której żądanie Agencji wykraczało poza służący jej interes prawny skargę należało oddalić. Przechodząc do kontroli zaskarżonej decyzji, w części mogącej być przedmiotem skargi należy zauważyć, iż w rozpatrywanej sprawie Samorządowe Kolegium przyjęło, że podstawę przejęcia przedmiotowej nieruchomości decyzją Naczelnika Gminy Z. z dnia [...].04.1990 r. stanowił art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13.07.1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18.04.1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. nr 39, poz. 174 ze zm.), który to przepis odnosił się do art. 15 tego dekretu. Pogląd ten nie jest, w ocenie Sądu, uprawniony. We wskazanej decyzji z dnia [...].04.1990 r., której stwierdzenia nieważności domagali się następcy prawni uprzednich właścicieli przedmiotowej nieruchomości odwołano się wręcz do ustawy z dnia 24.02.1989 r. o zmianie ustawy o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. nr 10, poz. 56), która weszła w życie w dniu 1.06.1989 r. Wskazany w niej przepis art. 1 pkt 14 odmiennie niż uprzednio normował kwestię właściwości organów orzekających o przejęciu nieruchomości rolnych na własność Państwa w oparciu o art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12.03.1958 r. Podkreślenia wymaga jednakże, iż w dacie wydania wskazanej decyzji Naczelnika Gminy Z. obowiązywał tekst jednolity tej ustawy z dnia 12.03.1958 r., zatytułowanej wówczas -o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, W tekście jednolitym tej ustawy art. 9 oznaczony został jako art. 16, a jego ust. 3 normował kwestię właściwości organów. Artykuł ten w ust. 1 stanowił, że nieruchomości rolne i leśne, objęte we władanie Państwa do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, przejmuje się na własność Państwa bez względu na ich obszar, jeżeli znajdują się one nadal we władaniu Państwa lub zostały przekazane przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Nieruchomości te przejmuje się bez odszkodowania, a długi i ciężary zabezpieczone na tych nieruchomościach umarza się, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie w mocy uznane zostanie za niezbędne. Natomiast jego ust. 3 wskazywał, że o przejęciu nieruchomości rolnych na własność Państwa orzeka terenowy organ administracji państwowej o właściwości szczególnej do spraw gospodarki gruntami stopnia podstawowego, a o przejęciu nieruchomości leśnych - dyrektor okręgowego zarządu lasów państwowych. Nadmienienia wymaga nadto, iż odnośnie konstytucyjności tego przepisu, w kontekście ustalania prawidłowej wykładni wskazanej normy, wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 20.02.1991 r., sygn. W 5/90. Kwestionowana decyzja z 1990 r. jest bardzo oszczędna w treści i nie wynika z niej jednoznacznie - z racji braku bliższego określenia powołanego w niej orzeczenia Sądu Rejonowego w Z.. - czy tak jak przyjęto Samorządowe Kolegium rozstrzygała o "podpadaniu" przedmiotowej nieruchomości pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, czy też orzekała o przejęciu wskazanej nieruchomości na własność Państwa w oparciu o art. 9 (16) ustawy z dnia 12.03.1958 r. Kwestię tę winien wyjaśnić i rozstrzygnąć Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi - po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku - ponownie rozpoznając wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy Z. z dnia [...].04.1990 r. w części, w której Sąd tym wyrokiem stwierdził nieważność rozstrzygnięcia SKO. Sposób sformułowania decyzji Naczelnika Gminy Z. z dnia [...].04.1990 r. nie jest jednoznaczny. W razie więc stwierdzenia przez Ministra, że podstawę jej wydania stanowił art. 16 ustawy z dnia 12.03.1958 r. nie byłoby podstaw do uznania za organ właściwy do rozpoznania wniosku o stwierdzenie jej nieważności Samorządowego Kolegium Odwoławczego i przekazywania mu tego wniosku do załatwienia. Składają się na to następujące przyczyny. Stosownie do treści art. 157 § 1 Kpa organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 Kpa jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Przepis art. 17 Kpa określający zasady ustalania właściwości instancyjnej nie stanowi wyczerpującej regulacji i musi być stosowany w związku z art. 20 Kpa, który odsyła do regulacji materiaInoprawnej. Kryteria zawarte w tych przepisach pozwalają na względnie proste określenie kompetencji organu w obowiązującym stanie prawnym. Wątpliwości co do kompetencji organu właściwego do prowadzenia postępowania nadzorczego powstają wówczas, gdy ocena dotyczy decyzji wydanych w przeszłości przez organy, które w wyniku przeprowadzonych zmian strukturalnych zostały zniesione lub zreformowane. Taka sytuacja ma miejsce w rozpatrywanej sprawie. W kontekście poczynionych uwag, należy przyjąć, że przy ustalaniu właściwości instancyjnej w sprawach, w których orzekały organy zniesione w strukturze ustrojowej administracji publicznej, przepisy prawa materialnego w określonym zakresie muszą być stosowane łącznie z przepisami administracyjnego prawa ustrojowego. Po wskazanej uprzednio zmianie przedmiotowej ustawy z dnia 12.03.1958 r., ustawą z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 10, poz. 56), zmieniono jej tytuł na ustawę o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego. Jednolity tekst tak zmienionej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. został opublikowany w Dzienniku Ustaw z 1989 r., Nr 58, poz. 348. W związku z reformą administracji przeprowadzoną w 1990 r., na mocy art. 5 pkt 7 lit. b ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198 ze zm.), stwierdzono, że: "Do właściwości rejonowych organów rządowej administracji ogólnej przechodzą -określone w ustawach - zadania i kompetencje należące dotychczas do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego: z ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. z 1989 r., Nr 58, poz. 348): orzekanie w sprawie przejęcia nieruchomości rolnych na własność Państwa (art. 16 ust, 3)". Ustawą z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107, poz. 464) z dniem 1 stycznia 1992 r. zmieniono tytuł ustawy z dnia 12 marca 1958 r. wprowadzając nowy tytuł: "O uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego" oraz uchylono Rozdział 1 i Rozdział 2 zatytułowany "Przejęcie niektórych nieruchomości rolnych i leśnych na własność Państwa", w którym zamieszczony art. 16 ust. 3 odpowiadał pierwotnemu rozwiązaniu przyjętemu w art. 9 ust. 3 ustawy przed zmianą wprowadzoną ustawą z dnia 24 lutego 1989 r. Obowiązująca stała się zatem regulacja zawarta w ustawie z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (DZ. U. Nr 109, poz. 464 ze zm.), określająca zasady gospodarowania mieniem Skarbu Państwa w odniesieniu do nieruchomości rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego oraz zasady gospodarowania nieruchomościami rolnymi przejmowanymi na własność Skarbu Państwa na podstawie decyzji administracyjnych lub innych tytułów. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w postanowieniu NSA z dnia 27.05.2008 r., sygn. akt I OW 13/08, (Lex 478988), iż ta regulacja szczególna wyłączyła stosowanie art. 94 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), który stanowi: "Do właściwości starosty przechodzą, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, jako zadania z zakresu administracji rządowej, określone w przepisach zadania urzędów rejonowych rządowej administracji ogólnej oraz zadania i kompetencje kierowników tych urzędów". Trafnie podniósł bowiem NSA we wskazanym postanowieniu, iż analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że uzależnia on właściwość starosty od spełnienia dwóch warunków: 1) braku przepisów szczególnych, 2) obowiązywania przepisów ustanawiających zadania i kompetencje kierowników urzędów rejonowych rządowej administracji ogólnej. Co do drugiego warunku, to nie jest on spełniony, gdyż art. 16 ust. 3 ustawy o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z prowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego został uchylony. Z uwagi na regulację szczególną nie jest także spełniony warunek pierwszy. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał wówczas, iż tą regulacją szczególną jest unormowanie zawarte w ustawie z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r., Nr 231, poz. 1700), która kompetencje w zakresie gospodarowania mieniem Skarbu Państwa przyznała Agencji Nieruchomości Rolnych, w tym kompetencje w zakresie nieruchomości rolnych przejmowanych na własność Skarbu Państwa. Stanowisko to podziela skład orzekający w niniejszej sprawie. Wynika stąd, iż ustalenia organu właściwego należy poszukiwać w zasadach ustalania właściwości organu wyższego stopnia wobec Agencji Nieruchomości Rolnych. Według art. 17 Kpa, organem wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu w stosunku do organów innych niż określone w art. 17 pkt 1 i 2 są odpowiednie organy nadrzędne lub właściwi ministrowie. Według art. 3 ust. 2 powołanej ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa "Nadzór nad Agencją sprawuje minister właściwy do spraw rozwoju wsi." Zatem organem wyższego stopnia wobec Agencji Nieruchomości Rolnych w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Jak więc wynika z przytoczonych rozważań, to Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi byłby uprawniony do orzekania w rozpatrywanej sprawie z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy Z. z dnia [...].04.1990 r., a nie Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Gdyby jednakże Minister przyjął, że kwestionowana w trybie nieważnościowym decyzja w istocie orzekała o podpadaniu przedmiotowej nieruchomości pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, to wówczas również, zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem Sądów Administracyjnych, nie miał podstaw do przekazywania tej sprawy do rozpoznania Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu. Rozpoznając więc ponownie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy Z. z dnia [...].04.1990 r. w zakresie wynikającym z niniejszego wyroku, w razie stwierdzenia, iż decyzja ta orzekała o "podpadaniu" przedmiotowej nieruchomości pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej winien uwzględnić skutki płynące z postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1.03.2010 r., sygn. akt P 107/08. Na marginesie jedynie zauważyć należy, iż zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium poza wykazaną wadą prowadzącą do stwierdzenia nieważności jej w części dotknięta jest nadto wadą, która musiałaby prowadzić do jej uchylenia. Przepis art. 24 § 1 pkt 5 Kpa stanowi bowiem, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zdaniem składu orzekającego, powyższa zasada znajduje zastosowanie również przy rozpatrywaniu sprawy na skutek złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Stanowisko takie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GPS 2/06 (ONSAiWSA 2007/3/61). W uchwale tej stwierdzono, że w przypadku postępowania wszczętego na wniosek złożony w trybie art. 127 § 3 k.p.a., zastosowanie znajduje art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Przepisy o wyłączeniu pracownika pełnią rolę gwarancyjną i mają na celu zapewnienie stronom obiektywizmu i bezstronności przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ odwoławczy, na co zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 7 marca 2005 r. sygn. akt P 8/03 (OTK-A 2005/3/20). Takie gwarancje powinny być zapewnione także i stronie postępowania prowadzonego przez ten sam organ, z uwagi na zawarte w art. 127 § 3 Kpa odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących odwołania, W wyroku zaś z dnia 15 grudnia 2008 r. sygn. akt P 57/07 (Dz. U. z dnia 29 grudnia 2008 r. nr 229, poz. 1539), Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 i art. 27 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kpa w zakresie, w jakim nie wyłącza członka samorządowego kolegium odwoławczego z postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy członek ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny w pełni podzielił stanowisko NSA wyrażone w uchwale z 22 lutego 2007 r. (II GPS 2/06). Wskazał, że przesłanka wyłączenia pracownika z powodu brania przez niego udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji (art. 24 § 1 pkt 5 Kpa) nawiązuje w swej istocie do zasady dwuinstancyjności postępowania i zasady hierarchicznego podporządkowania organów orzekających. W takim klasycznym modelu postępowania administracyjnego odwołanie rozpatruje inny organ, oczywiście, w innym składzie osobowym. Na tym polega zasada i jednocześnie gwarancja procesowa, że nikt nie może być sędzią we własnej sprawie, bo z wydanym poprzednio rozstrzygnięciem zwykle - przy jego ponownej ocenie - identyfikuje się. W rozpatrywanej zaś sprawie w wydaniu zaskarżonej decyzji z dnia [...].07.2009 r. brał udział ten sam członek Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., który orzekał uprzednio w sprawie stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji z 1990 r. decyzja SKO z dnia [...].12.2008 r. Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 2 oraz 135 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) -orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ustawy z dn. 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z zastrzeżeniem art. 97 § 2 ustawy z dn. 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku należy zastosować się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania w nim wyrażonych.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło