IV SA/Wa 1407/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Michał Majcher po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi T. G. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych postanawia: 1. odmówić zwolnienia T. G. od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla T. G. radcę prawnego w ramach przyznania prawa pomocy. W piśmie z dnia 9 kwietnia 2018 r. T. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W skardze zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy. W dniu 4 czerwca 2018 r. Skarżący uzupełnił wniosek o przyznanie prawa pomocy i wniósł go na urzędowym formularzu zakreślając, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wnioskodawca oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną M. (które pozostaje na jego utrzymaniu), nie posiada żadnych rzeczy wartościowych ani oszczędności, utrzymuje się z emerytury w kwocie 3253,19 zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki podał: prąd – 140 zł, woda – 57 zł, wywóz nieczystości – 120 zł, śmieci – 22 zł, gaz – 98 zł, węgiel – 400 zł, drewno – 200 zł, lekarz – 180 zł, rehabilitacja – 120 zł. Z wydatkami na ubiór i wyżywienie Wnioskodawca oszacował miesięczne koszty utrzymania na 3253,19 zł. W piśmie z dnia 12 lipca 2018 r. wezwano pełnomocnika Skarżącego do nadesłania, w terminie 14 dni: wyciągów z posiadanych przez T.G. i jego żonę M. rachunków bankowych, kont oszczędnościowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, odcinka emerytury T. G. i M.G. za ostatni miesiąc, o ile emerytury nie są przekazywana na konto bankowe, informacji, czy R. G. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z M. i T.G., jeśli tak, do nadesłania wyciągów z posiadanych przez niego rachunków bankowych, kont oszczędnościowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, kopii dokumentów potwierdzających ponoszenie wydatków (za mieszkanie, media, wyżywienie, leki itp.) za ostatnie 3 miesiące, informacji, kto jest właścicielem nieruchomości przy ul. [...] w S.. W piśmie z dnia R. G. (pełnomocnik Skarżącego) podał, że ani Skarżący ani jego żona nie posiadają rachunków bankowych, dołączył odcinek emerytury Wnioskodawcy, oświadczył, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami oraz, że nieruchomość przy ul. [...] w S. jest jego własnością. Dołączył również kopie paragonów oraz rachunków za media. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018 r., poz. 1302 – zwaną dalej Ppsa) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie natomiast z 246 § 1 pkt 2 Ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Referendarza, na podstawie złożonych oświadczeń i nadesłanych dokumentów nie można przyjąć, że Skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należało zatem rozważyć, czy osiągane przez niego dochody pozwalają na wygospodarowanie środków na poniesienie choćby kosztów sądowych. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy jak również nadesłanych dokumentów wynika, że T. G. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną M., małżonkowie utrzymują się wyłącznie z emerytury Skarżącego w kwocie 3253,19 zł. Zobowiązania i stałe wydatki wynoszą, jak oświadczył 1337 zł miesięcznie, zaś z wydatkami na ubiór i wyżywienie koszty utrzymania pochłaniają całą otrzymywaną emeryturę. Podkreślić należy, że Skarżący został wezwany również do nadesłania dodatkowych dokumentów. Pełnomocnik nadesłał w odpowiedzi na to wezwanie kopie szeregu rachunków, kopie faktur za media (opłata za śmieci – 22 zł, opłata za telefon – 88,90 zł, opłata za gaz – średnio ok. 70 zł, opłata za energię elektryczną – średnio ok 121 zł miesięcznie. Doliczając koszty opału, leczenia i rehabilitacji stałe koszty miesięczne wynoszą ok. 1280 zł. Podkreślić należy, że pełnomocnik nadesłał kopie paragonów z drobnych bieżących zakupów w sklepach spożywczych oraz aptekach, jednak nie wynika z nich by koszty wyżywienia i ubrania pochłaniały prawie 2000 zł, jak to oświadczył Skarżący we wniosku o przyznania prawa pomocy. Zresztą powyższe paragony nie wskazują, że zakupy zostały poczynione rzeczywiście przez Skarżącego lub jego żonę. Należy zwrócić uwagę, że pełnomocnik Skarżącego oświadczył, że wnioskodawca ani jego żona nie posiadają rachunków bankowych, tymczasem pośród nadesłanych rachunków znalazł się również taki, w którym jako sposób płatności wskazano "karta płatnicza". Skarżący zatem uprawdopodobnił wydatki na poziomie ok. 1300 zł miesięcznie. W ocenie Referendarza z uwagi na to, że Skarżący otrzymuje stałą miesięczną emeryturę w wysokości przekraczającej 3000 zł, nie wykazał by musiał ponosić koszty związane z wynajmem mieszkania czy domu (mieszka w domu będącym własnością jego syna), ponadto nie wykazał koniecznych i niezbędnych wydatków na wyżywienie i ubranie w kwocie prawie 2000 zł miesięcznie, należało uznać, że jest on w stanie ponieść koszty sądowe. Na obecnym etapie postępowania Skarżący będzie zobowiązany do uiszczenia wpisu sądowego, który w tej kategorii spraw pobierany jest zazwyczaj w kwocie 100 zł (stosownie do § 2 ust. 3 pkt 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Środki finansowe pozostające do dyspozycji T. G. pozwalają na wygospodarowanie takiej kwoty. W ocenie Referendarza nie zachodziła zatem przesłanka do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. Dlatego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 Ppsa należało orzec jak w pkt 1 postanowieniu. Na uwzględnienie zasługuje natomiast wniosek o ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi 480 zł. Przedstawiona powyżej sytuacja majątkowa Skarżącego pozwala na przyjęcie, że nie jest on w stanie wygospodarować choćby minimalnej stawki na sfinansowanie udziału profesjonalnego pełnomocnika w niniejszym postępowaniu. Po poniesieniu bowiem wydatków koniecznych na niezbędne utrzymanie, które na podstawie nadesłanych dokumentów należało oszacować na ok. 1300 zł małżonkom pozostaje kwota ok. 1900 zł. Z tej kwoty muszą zapewnić sobie wyżywienie, ubranie, środki czystości. Biorąc pod uwagę aktualny poziom cen dóbr i usług niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, należy stwierdzić, że ewentualny pozostający do dyspozycji Skarżącego dochód nie pozwala na wygospodarowanie dodatkowych środków na pokrycie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Warunkiem uzyskania pomocy prawnej w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest również oświadczenie, że wnioskodawca nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z profesjonalnym pełnomocnikiem. Z akt sprawy nie wynika, by Skarżący pozostawał w takim stosunku prawnym z pełnomocnikiem. Stwierdzić zatem należy, że zostały spełnione ustawowe przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 Ppsa należało orzec jak w pkt 2 postanowienia.