IV SA/Wa 1409/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Karolina Kisielewicz - Malec po rozpoznaniu w dniu 2 października 2007r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia (...) maja 2007r,. Nr (...) w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu postanawia I. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych ponad kwotę 500 zł., II. ustanowić dla skarżącego adwokata. M.W. pismem z dnia 14 sierpnia 2007r. zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na opisaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. Stwierdził, że kwota wpisu (500 zł.) jest zbyt wysoka, wobec uzasadnionych potrzeb jego rodziny. Z przedłożonego na wezwanie sądu formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dołączonych kserokopii dokumentów wynika, że skarżący mieszka wraz z żoną, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Małżonkowie utrzymują się z emerytur, które wynoszą 1.788,45 zł /świadczenie skarżącego./ i 1.288,60 zł /świadczenie jego małżonki/, nie posiadają żadnych oszczędności i przedmiotów wartościowych, skarżący jest natomiast współwłaścicielem działki o powierzchni 620 m2, na której znajduje się dom o powierzchni 60 m2. Na utrzymanie domu przeznaczają kwotę ok. 500 zł miesięcznie. Ponadto, jak wynika z wyjaśnień skarżącego, poza kosztami niezbędnego utrzymania małżonkowie ponoszą koszty związane z leczeniem i zakupem leków. Wnioskodawca oświadczył, że koszty zakupu leków dla niego i jego żony wnoszą miesięcznie ok. 600 zł., koszty wizyt lekarskich 200 zł. miesięcznie /z załączonych kserokopii faktur wynika, że w miesiącu lipcu 2007r. skarżący wydał na leki kwotę 346 zł./. Skarżący wyjaśnił też, że jego żona posiada I grupę inwalidztwa. Z tego powodu wymaga ona stałej rehabilitacji, co wiąże się z koniecznością ponoszenia kosztów utrzymania samochodu /400 zł. miesięcznie/ oraz opłacenia "turnusu rehabilitacyjnego" /470 zł./. Rozpoznając wniosek stwierdzono, co następuje: Na wstępie podkreślić należy, że prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym, w zależności od rzeczywistej potrzeby. Jeżeli nie ma potrzeby przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, może być ono przyznane w zakresie częściowym, przy czym sad powinien zawsze kierować się celem instytucji prawa pomocy, to jest zapewnieniem stronie prawa do sądu. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane: - w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; - w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa. Powinno mieć miejsce jedynie w tych sytuacjach, w których zdobycie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Oceniając zasadność wniosku Sąd musi wziąć pod uwagę z jednej strony wysokość obciążeń finansowych w danym postępowaniu, a z drugiej szeroko rozumiane możliwości finansowe strony skarżącej. Dokonując oceny wniosku w oparciu o wymienione wyżej kryteria, Sąd uznał, że M.W. nie zasługuje na przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżący wraz z małżonką posiadają stałe źródło dochodu w postaci świadczeń emerytalnych na łączną kwotę 3.077,05 zł brutto. Małżonkowie nie mają na utrzymaniu innych osób, z otrzymywanych świadczeń emerytalnych pokrywają konieczne koszty utrzymania. Niewątpliwie dodatkowym obciążeniem są dla skarżącego i jego małżonki wysokie koszty leczenia jego i jego żony /z akt sprawy i dostarczonych przez stronę kserokopii dokumentów wynika, że skarżący jest osobą schorowaną, jego żona jest osobą niepełnosprawną, a koszty zakupu dla niej leków wynoszą ok. 350 zł miesięcznie; według oświadczenia skarżącego - 600 zł./. Powyższe okoliczności wskazują zdaniem Sądu na to, że skarżący jest w stanie ponieść jakiekolwiek koszty sądowe (o czym pośrednio świadczy fakt uciszenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł.). M.W. nie jest jednak w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 500 zł. i ustanowienia dla skarżącego adwokata. Należy pamiętać, że prawo pomocy stanowić ma zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu /art. 45 Konstytucji RP/. Ma bowiem umożliwiać realizację swoich praw na drodze sądowej osobom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania /w tym także zastępstwa procesowego/. Z oświadczeń skarżącego i przedstawionych dokumentów wynika bezspornie, iż jego bieżąca sytuacja majątkowa i bytowa nie jest katastrofalna, jednakże jest skomplikowana, ze względu na konieczność ponoszenia wysokich kosztów leczenia własnego i swojej małżonki, wiążących się z wagą dolegliwości zdrowotnych strony. Po odjęciu od dochodów małżeństwa kosztów leczenia, pozostają skarżącemu jedynie niewielkie kwoty wystarczające na zaspokojenie podstawowych potrzeb. W tym kontekście poniesienie przez skarżącego kolejnych, obok wpisu, kosztów postępowania mogłoby wiązać się z uszczerbkiem w jego koniecznym utrzymaniu, a więc grozić zachwianiem sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W świetle skomplikowanej sytuacji zdrowotnej skarżącego, trudno byłoby przewidywać szybką zmianę jego sytuacji materialnej. W konsekwencji uznać należy, że z dużym prawdopodobieństwem nie będzie go na poniesienie kosztów sądowych stać w przyszłości. Dlatego też uprawniony jest zdaniem Sądu wniosek, że skarżącego należy zwolnić od konieczności ponoszenia kosztów sądowych, innych niż już uiszczone, oraz zwolnić z obowiązku poniesienia kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Wyjaśnić bowiem należy, że stronę, która została zwolniona od kosztów sądowych, traktuje się jako zwolnioną od tych kosztów od chwili złożenia przez nią wniosku o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie. Ponieważ skarżący został zwolniony od ponoszenia w sprawie kosztów sądowych "ponad kwotę 500 zł" , którą to kwotę uiścił po złożeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, to oznacza to, ze nie będzie już ponosić w sprawie żadnych kosztów sądowych. Z tych przyczyn na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy orzeczono jak w sentencji postanowienia.