IV SA/Wa 1410/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant ref. staż. Renata Puchalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2011 r. sprawy ze skargi I. S., M.S. i S.T. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia z urzędu postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2010 roku nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżących I. S., M. S. i S. T. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r., znak: [...]Wojewoda [...] na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. zawiesił postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] grudnia 1954 r., znak: [...]w części dotyczącej przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości położonej w gromadzie [...], stanowiącej w dacie przejęcia własność S.S., a wydanego na podstawie przepisów dekretu z dnia 27 lipca 1949 r., o przejściu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. z 1949 r., Nr 46, poz. 339 ze zm.). W postanowieniu o zawieszeniu postępowania organ wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału wynika, że jedna ze spadkobierczyń S.S. (poprzedniego właściciela nieruchomości) M.D. - nie żyje, zaistniała zatem podstawa do zawieszenia przedmiotowego postępowania. W związku z faktem, iż M.D. zmarła w Stanach Zjednoczonych wystąpiono do Wydziału Konsularnego Ambasady Rzeczpospolitej Polskiej w Waszyngtonie o pomoc w uzyskaniu oryginału aktu zgonu M.D.. Wraz z pismem z dnia [...]lipca 2010 r. (data wpływu [...] sierpnia 2010 r.) Konsulat Generalny Rzeczypospolitej Polskiej w Nowym Yorku przesłał oryginał aktu zgonu M.D. Pismem z dnia [...] grudnia 2010r. I.S., S.T. oraz M.S. - reprezentowani przez adwokata M.J. wnieśli zażalenie wnosząc o uchylenie powyższego postanowienia. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lipca 2011r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpoznaniu zażalenia I.S, S.T. oraz M.S. - reprezentowanych przez adwokata M.J. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r., znak: [...], w przedmiocie zawieszenia z urzędu postępowania orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu Minister wskazał, iż obligatoryjne zawieszenie postępowania, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. następuje, w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5 k.p.a. a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. uzależnione jest od łącznego wystąpienia następujących przesłanek: śmierć strony lub jednej ze stron miała miejsce w toku postępowania; śmierć strony nie czyni postępowania bezprzedmiotowym; brak jest możliwości wezwania spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu; nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5 Kpa. Mając na uwadze, iż M.D. zmarła w toku postępowania w ocenie organu została spełniona pierwsza z przesłanek, a ponadto brak jest podstaw do umorzenia przedmiotowego postępowania, gdyż przedmiotem niniejszego postępowania nie są uprawniania lub obowiązki o charakterze osobistym. Minister wskazał, iż w polskim systemie prawnym następstwo prawne nabyte na podstawie praw dziedzicznych, które wchodzą w skład spadku po osobie zmarłej, wykazuje się według przepisów prawa cywilnego. Z chwilą otwarcia spadku ogół praw majątkowych i obowiązków spadkodawcy przechodzi na jego spadkobierców (art. 922 §1 Kodeksu cywilnego). Dokumentem potwierdzającym nabycie tych praw i obowiązków jest postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku bądź notarialny akt poświadczenia dziedziczenia. Zgodnie z art. 1025 § 2 k.c., domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, jest spadkobiercą. Zgodnie z powyższym wyłącznym dowodem stwierdzającym prawa do spadku jest postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku bądź notarialny akt poświadczenia dziedziczenia. Do momentu wydania przez sąd deklaratywnego orzeczenia o stwierdzeniu nabycia spadku (bądź przez notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia) organ nie ma możliwości wezwania spadkobierców strony postępowania. Wynika to z możliwości m. in. odrzucenia spadku (art. 1012 k.c.) i innych przyczyn po otwarciu spadku, które mogą wyłączyć spadkobiercę od dziedziczenia. W przedmiotowej sprawie nie zachodzi również okoliczność wskazana w art. 30 § 5 k.p.a. tj., gdy sprawa dotyczy spadku nieobjętego. Odnosząc się do zarzutu strony, iż z postanowienia spadkowego Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] czerwca 1988 r., sygn. akt [...] wynika, że M.S. ani jej spadkobiercy nie mają interesu prawnego w kwestii gospodarstwa rolnego w [...], zdaniem Ministra należy uznać go za nieuzasadniony, albowiem nieruchomość stanowiąca niegdyś własność S. i A.S. a przejęta w trybie dekretu z 27 lipca 1949 r. nie jest gospodarstwem rolnym o którym mowa w ww. postanowieniu. Również kolejny zarzut strony, iż organ ignoruje wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2004 r., sygn. 6 II S.A. 4810/03 poprzez "uporczywe" wracanie do art. 28 jest organ uznał za niezasadny, bowiem zdaniem Ministra w ww. wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie odniósł się do kwestii stron postępowania, a zatem w tym zakresie organ nie jest związany wyrokiem. Pismem z dnia 30 sierpnia 2011r. I.S., S.T. oraz M.S. - reprezentowani przez adwokata M.J. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] Iistopada 2010r. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących po raz kolejny podniósł, iż M.D. nigdy nie była stroną przedmiotowego postępowania, albowiem na mocy postanowienia spadkowego Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] czerwca 1988 r., sygn. akt [...]została wyeliminowana z kręgu spadkobierców dziedziczących gospodarstwo rolne po S.S. zymonie i jego żonie A.S. Wobec powyższego brak było podstaw do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 z 2002r. poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Ponadto jak stanowi art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 z 2002r. poz. 1270 z późniejszymi zmianami), dalej zwanej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami. Oceniając zaskarżone postanowienia w oparciu o wskazane kryteria orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, iż zaskarżone postanowienia wydane zostały z naruszeniem prawa w tym przede wszystkim art. 7 i 77 k.p.a. Jako podstawę zawieszenia postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] grudnia 1954 r., znak: [...] w części dotyczącej przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości położonej w gromadzie [...], stanowiącej w dacie przejęcia własność S.S. organy powołały art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którym organ zawiesza postępowanie w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5 k.p.a. a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Zarówno Wojewoda [...] jak i Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznały, iż stroną postępowania nieważnościowego była M.D. spadkobierczyni S.S. (poprzedniego właściciela nieruchomości), a obecnie następcy prawni M.D., która zmarła w USA. Jednakże skarżący kwestionując zawieszenie postępowania podnosili, iż na mocy postanowienia spadkowego Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] czerwca 1988 r., sygn. akt [...] M.D. oraz jej spadkobiercy nie mają interesu prawnego w niniejszej sprawie. Skarżący domagali się bowiem stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] grudnia 1954 r., znak: [...]w części dotyczącej przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości położonej w gromadzie[...], stanowiącej w dacie przejęcia własność S.S., a zatem orzeczenia które dotyczyło przejęcia gospodarstwa rolnego w [...]. W ocenie skarżących M.D. właśnie na podstawie powołanego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] czerwca 1988 r., sygn. akt [...] została wyeliminowana z kręgu spadkobierców dziedziczących gospodarstwo rolne po S.S. i jego żonie A.S. Mimo, iż okoliczność ta konsekwentnie była podnoszona przez skarżących w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, organy nie odnosząc się do powyższego stanowiska jako stronę postępowania uznawały M.D. Zauważyć należy, iż dopiero w zaskarżonym do Sądu postanowieniu z dnia [...] lipca 2011 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odnosząc się do zarzutu strony, iż z postanowienia spadkowego Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] czerwca 1988 r., sygn. akt [...]nie wynika, że M.D. ani jej spadkobiercy nie mają interesu prawnego w kwestii gospodarstwa rolnego w [...], stwierdził, iż nieruchomość stanowiąca niegdyś własność S. i A.S., a przejęta w trybie dekretu z 27 lipca 1949 r. nie jest gospodarstwem rolnym o którym mowa w ww. postanowieniu. Stanowiska swojego w tym zakresie jednak Minister nie uzasadnił. W ocenie Sądu sytuacja taka z punktu widzenia zasad postępowania administracyjnego jest nie do zaakceptowania. Z naruszeniem art. 8 k.p.a. formułującym zasadę zaufania obywateli do Państwa, zarówno Wojewoda [...] jak i Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie odniosły się do stanowiska skarżących w kwestionującego krąg stron przedmiotowego postępowania. Nie wyjaśniły dlaczego uznawały M.D. a obecnie jej spadkobierców za strony postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] grudnia 1954 r. Za wyjaśnienie stanowiska nie można na pewno uznać jednozdaniowego stwierdzenia Ministra Rolnicta Rowoju Wsi, iż nieruchomość stanowiąca niegdyś własność S i A.S., a przejęta w trybie dekretu z 27 lipca 1949 r. nie jest gospodarstwem rolnym o którym mowa postanowieniu Sądu Rejonowego w [...]z dnia [...] czerwca 1988 r., sygn. akt [...]. Wobec powyższego stwierdzić należy, iż zarówno Wojewoda [...] jak i Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi naruszyły przepisy postępowania nakładające na organy obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia sprawy tj. art. 7, 77 k.p.a., a w konsekwencji art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. co może mieć wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego Sąd doszedł do przekonania, że sprawa wymaga ponownej szczegółowej analizy we wskazanym wyżej kierunku. Aby zaskarżone rozstrzygnięcie ocenić w sposób prawidłowy, Sąd musi dysponować stanowiskiem organu zawierającym odniesienie do wszystkich zarzutów stawianych przez stronę skarżącą. Sąd administracyjny nie czyni bowiem własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę, których w niniejszej sprawie nie poczyniono. Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku. Sąd na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzekł, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Koszty postępowania zasądzono - na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a oraz § 18 ust.1 pkt 1 lit. a Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 02.163.1348 z późn. zm).