IV SA/Wa 1416/19
WyrokWSA w Warszawie2019-09-13
Skład orzekający: Grzegorz Rząsa, Katarzyna Golat, Anita Wielopolska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy, wydane z powodu potencjalnego naruszenia zakazu niszczenia zadrzewień śródpolnych na obszarze chronionego krajobrazu, jest zgodne z prawem?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy było zgodne z prawem. Inwestycja planowana na działce położonej w granicach Wschodniobeskidzkiego Obszaru Chronionego Krajobrazu i obszaru Natura 2000 kolidowała z zakazem likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych, ustanowionym przez uchwałę Sejmiku Województwa. Organy ochrony środowiska prawidłowo zastosowały zasadę ostrożności i przezorności, odmawiając uzgodnienia ze względu na potencjalne negatywne oddziaływanie na siedliska przyrodnicze i gatunki chronione w ramach sieci Natura 2000.Stan faktyczny
Skarżąca E. D. wniosła skargę na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (GDOŚ), które utrzymało w mocy postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (RDOŚ) odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla budowy budynku rekreacji indywidualnej. Organy ochrony środowiska uznały, że planowana inwestycja, zlokalizowana na działce w granicach Wschodniobeskidzkiego Obszaru Chronionego Krajobrazu i obszaru Natura 2000, naruszałaby zakaz likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych. Skarżąca zarzucała naruszenia proceduralne, w tym brak podstawy prawnej w postanowieniach organów oraz brak zapewnienia jej udziału w postępowaniu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 września 2019 r. sprawy ze skargi E. D. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy oddala skargę.
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (GDOŚ) postanowieniem z [...] lutego 2019 roku nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez E. D., reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika, na postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w R. (RDOŚ) z [...] września 2018 r., znak: [...], którym odmówiono uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku rekreacji indywidualnej - utrzymał ww postanowienie w mocy.
Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym sprawy.
Wójt Gminy C. zwrócił się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w R. (pismo z 30 sierpnia 2018 r.), w sprawie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku rekreacji indywidualnej na działce o nr ewid. [...] w miejscowości C., gmina C., w liniach rozgraniczających ww teren oznaczonych literami od A do E o powierzchni ok. 0,48 ha. Zgodnie z projektem decyzji, nieruchomość ma być zaopatrywana w wodę ze studni kopanej natomiast ścieki bytowo gospodarcze gromadzone będą w szczelnym zbiorniku na nieczystości ciekłe. Dojazd do przedmiotowej działki będzie odbywał się z wykorzystaniem drogi gminnej zlokalizowanej na dz. nr ewid. [...] przez drogę na dz. nr ewid. [...]. Powierzchnia biologicznie czynna nie będzie mniejsza niż 90 % dla obszaru ujętego w liniach rozgraniczających teren inwestycji. Teren przedmiotowej inwestycji obejmuje grunty o użytku PslV. Organ wskazał, iż z uwagi na powierzchnię ujętą w liniach rozgraniczających teren inwestycji (ok 0,48 ha) przedmiotowa inwestycja nie jest zaliczana do przedsięwzięć mogących zawsze lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 roku w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Jednocześnie ustalono, iż ww przedsięwzięcie planowane jest w granicach Wschodniobeskidzkiego Obszaru Chronionego Krajobrazu, utworzonego na mocy uchwały Nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] czerwca 2014 roku w sprawie Wschodniobeskidzkiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz. Urz. Woj. [...] z dnia [...] lipca 2014 r, poz. [...] ze zm.). Działka inwestycyjna zlokalizowana jest także w granicach obszaru Natura 2000 - obszaru specjalnej ochrony ptaków Bieszczady PLC180001, funkcjonującego na mocy Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 12 stycznia 2011 r. w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków (Dz. U. Nr 25, poz. 133, ze zm.) oraz w granicach obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty Bieszczady PLC180001.
W toku postępowania organ I instancji w dniu [...] września 2018 r. przeprowadził oględziny przedmiotowej działki. Z poczynionych ustaleń wynikało, iż teren inwestycji położony jest w dużym kompleksie łąk otoczonych przez zadrzewienia. Działka znajduje się na grzbiecie, który opada do Zbiornika [...]. Obszar działki obejmuje łagodny stok o nachyleniu północno-wschodnim. Od strony południowej i wschodniej przedmiotowa działka sąsiaduje z użytkami rolniczymi (koszone łąki), natomiast od strony zachodniej i północnej znajdują się zwarte zadrzewienia i zakrzaczenia. Odległość od północnej granicy działki do brzegów Zbiornika [...] wynosi ok. 150 m. Odległość od wschodniej granicy działki do najbliższej zabudowy (kompleks budynków rekreacyjnych) wynosi ok. 200 m. Pomiędzy lokalizacją przedmiotowej działki i najbliższą zabudową znajduje się jar niedużego cieku, który porośnięty jest zadrzewieniami. Kompleks łąk obejmujący wierzchowinę grzbietu, w którym położona jest omawiana działka, nie jest zabudowany żadnym budynkiem. Od strony wschodniej w granicy działki znajduje się nowo-wybudowana skrzynka elektryczna. Przedmiotowa działka stanowi w około 70% niekoszoną łąkę, północno-zachodni róg działki porośnięty jest zwartymi zadrzewieniami. Zwarte zadrzewienia znajdujące się na działce to głównie z gatunków olsza szara, brzoza brodawkowata, leszczyna pospolita, wierzba iwa, śliwa tarnina. Na działce na obszarze łąki stwierdzono gatunki roślin: komonica zwyczajna, pięciornik kurze ziele, krwawnik pospolity, tojeść pospolita, babka lancetowata, dziurawiec zwyczajny goryczka trojeściowa (liczna), przytulią pospolita, świerzbnica polna, trędownik bulwiasty, krzyżownica zwyczajna, nawłoć pospolita. Ponadto, na działce występują pojedyncze zadrzewienia śródpolne pochodzące z samosiewu, są to przede wszystkim młode drzewa i krzewy gatunków brzoza brodawkowata, wierzba iwa, olsza szara, głóg dwuszyjkowy, kruszyna pospolita, śliwa tarnina. W ocenie RDOŚ, porastające omawianą działkę pojedyncze, młode zadrzewienia, zlokalizowane w oderwaniu od zwartego obszaru porośniętego krzewami i drzewami, z uwagi na ich lokalizację i otoczenie, należało zakwalifikować jako zadrzewienia śródpolne, w najbliższym sąsiedztwie znajdują się tereny wykorzystywane rolniczo, przede wszystkim łąki. Organ I instancji ustalił także, iż istniejąca na mapach droga dojazdowa nie istnieje w terenie - fragment działki o nr ewid. [...] to zakrzaczenia. Dojazd do działki odbywa się łąką przez kilka działek sąsiednich.
Jednocześnie wyjaśnił, iż w związku z lokalizacją inwestycji w obszarze Natura 2000, w myśl art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, organ właściwy do wydania decyzji wymaganej przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia, innego niż przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, które nie jest bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynika z tej ochrony, obowiązany jest do rozważenia, przed jej wydaniem, czy przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000. I w tym zakresie, jak podniósł, należy kierować się zasadą ostrożności, uwzględniając wszelkie elementy zagrażające integralności obszaru Natura 2000 i ogólnej spójności sieci Natura 2000. Wskazał, iż Wójt Gminy C. w istocie dokonał analizy przedmiotowej inwestycji stwierdzając, że planowana inwestycja nie będzie negatywnie oddziaływać na obszary Natura 2000, jednakże stanowisko w tej sprawie nie zawiera uzasadnienia, na jakiej podstawie taki brak wpływu na obszar Natura 2000 został stwierdzony. W ocenie organu I instancji natomiast, wątpliwości co do możliwości znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 budzi przede wszystkim lokalizacja planowanej inwestycji. Podniósł, iż powstawanie nowych budynków w kompleksie terenów rolnych, w odsunięciu od istniejącej zabudowy, stwarza nie tylko chaos przestrzenny, ale także uszczupla siedliska przyrodnicze i siedliska zwierząt będących objętych ochroną - obszar specjalnej ochrony ptaków i obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty Bieszczady PLC180001. Z danych posiadanych przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w R. wynika, że na większości działki (część łąkowa) o nr ew. [...] zlokalizowane jest siedlisko przyrodnicze objęte ochroną w obszarze Natura 2000 Bieszczady, tj. niżowe i górskie łąki świeże użytkowane ekstensywnie Arrhenatheretum elatioris (6510), co potwierdzają wyniki inwentaryzacji przyrodniczej wykonanej przez F. na zlecenie RDOŚ w R. w 2015 r, w ramach prac nad projektem Planu Ochrony obszaru Natura 2000 Bieszczady PLC180001. Siedlisko 6510 zajmuje około 8% powierzchni tego obszaru, przy czym zarówno w skali całej Polski, jak i w skali obszaru Natura 2000 łąki użytkowane ekstensywnie należą do siedlisk zagrożonych, głównie z uwagi na zaprzestanie dotychczasowych ekstensywnych form ich rolniczego wykorzystywania. W przypadku obszaru Natura 2000 "Bieszczady" najważniejszym zagrożeniem dla tego typu siedliska, obok naturalnej sukcesji, jest narastająca presja na ich zabudowanie, która prowadzi do zmniejszania się powierzchni terenów otwartych oraz występujących tam cennych siedlisk przyrodniczych i siedlisk gatunków związanych z krajobrazem łąkowym. Natomiast, jak wyjaśnił, obszar wyznaczony w liniach rozgraniczających teren inwestycji prawie w całości obejmuje wspomniane siedlisko przyrodnicze - niżowe i górskie, świeże łąki użytkowane ekstensywnie. Realizacja przedsięwzięcia będzie zatem się wiązać z nieodwracalnym zniszczeniem tego siedliska poprzez jego fizyczne zajęcie i fragmentację. W związku z powyższym, w ocenie RDOŚ, nie można wiarygodnie uznać, ani też wykluczyć, że oddziaływanie analizowanego przedsięwzięcia jest nieznaczące i z całą pewnością nie można wykluczyć znaczącego negatywnego oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na siedliska oraz gatunki stanowiące przedmiot ochrony obszaru Natura 2000, wobec sukcesywnie kurczących się w rejonach górskich i podgórskich terenów stanowiących miejsca ich bytowania, w tym w związku z przeznaczaniem ich pod zabudowę. Nie da się więc wyeliminować możliwości naruszenia przedmiotową inwestycją art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody.
Wobec powyższego, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w R. odmówił uzgodnienia przedmiotowego projektu decyzji o warunkach zabudowy wskazując, iż przedmiotowe przedsięwzięcie naruszy zakaz likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych, a nie wynikają one z potrzeby ochrony przeciwpowodziowej i zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego lub wodnego lub budowy, odbudowy, utrzymania, remontów lub naprawy urządzeń wodnych, określony w § 3 ust. 1 pkt 3 ww uchwały z dnia 23 czerwca 2014 r. oraz, że niemożliwe jest zastosowanie odstępstw w niej przewidzianych. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięcie pełnomocnik skarżącej złożył zażalenie zarzucając naruszenie art. 53 ust. 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (u.p.z.p.), w związku z art. 106 Kpa, poprzez wydanie postanowienia przez organ uzgadniający po upływie zawitego terminu do jego podjęcia, co powoduje bezwzględną nieważność zaskarżonego aktu oraz naruszenie art. 156 § 1 ust 2 Kpa, poprzez wydanie rozstrzygnięcia bez powołania podstawy prawnej wskazanej w sentencji postanowienia, w oparciu o którą organ odmówił dokonania uzgodnień, co uniemożliwia skarżącej prawidłowe odniesienie się merytoryczne do zaskarżonego postanowienia. Zarzucił nadto, iż organ I instancji naruszył art. 10 Kpa poprzez niezapewnienie skarżącej udziału w postępowaniu, w szczególności dokonanie w dniu [...] września 2018 r. oględzin nieruchomości bez udziału skarżącej oraz bez prawidłowego powiadomienia skarżącej o zamiarze przeprowadzenia wizji w terenie, co uniemożliwiło jej wypowiedzenie się co do przeprowadzonego dowodu i zajęcie stanowiska w sprawie.
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, rozpoznając podniesione we wniesionym zażaleniu zarzuty w pełni podzielił merytoryczną ocenę organu I instancji przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W jego ocenie, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w R. poprawnie rozpatrzył przedmiotową sprawę a rozstrzygnięcie, wbrew podniesionym zarzutom, oparł o właściwą podstawę prawną a także, zaskarżone postanowienie zostało wydane w ustawowo przewidzianym terminem. Odnosząc się do badanej sprawy GDOŚ także wyjaśnił, iż projekt decyzji o warunkach zabudowy zezwala na zabudowę części działki porośniętej zadrzewieniami a to, w związku z powyższym, stanowi, iż realizacja przedmiotowej inwestycji koliduje z § 3 ust.1 pkt 3 ww uchwały. Charakter przedsięwzięcia natomiast nie daje podstaw do zastosowania odstępstw od ww. zakazu wymienionych w ww przepisie. Rownież, żadna z wymienionych w § 3 ust. 9 ww uchwały przesłanek nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie. A także, jak podkreślił organ, planowane zamierzenie inwestycyjne nie jest inwestycją celu publicznego, nie dotyczy wykonywania zadań na rzecz obronności kraju i bezpieczeństwa państwa, prowadzenia akcji ratowniczej oraz działań związanych z bezpieczeństwem powszechnym, wykonywania zadań wynikających z planu ochrony, zadań ochronnych lub planu zadań ochronnych (por. art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody).
Odnosząc się natomiast do kwestii proceduralnych organ odwoławczy wskazał, iż zarzuty w tym zakresie są także chybione. Zarzut naruszenia art. 10 Kpa jest skuteczny, o ile skarżący wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło mu dokonanie konkretnych czynności procesowych. Powyższe skarżąca odnosi do nie powiadomienia jej przez organ o terminie oględzin na gruncie, co miało uniemożliwić skarżącej w podjęciu czynności procesowych. Jednocześnie jednak, w tym zakresie, nie wskazała jakich konkretnych czynności procesowych nie mogła, na skutek powyższego naruszenia, wykonać czy też jakiego dowodu, z uwagi na powyższe, nie mogła przeprowadzić (przedstawić) a mogącego mieć dla niniejszej sprawy istotne znaczenie. Wobec powyższego GDOŚ utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Od powyższego postanowienia skargę do tut. Sądu, wniosła E. D., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając naruszenie:
- art. 138 § 1 pkt. 1 w związku z art. 107 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w R. z dnia [...] września 2018 roku, które nie zawiera powołania podstawy prawnej w oparciu, o którą zostało wydane;
- § 3 ust 3 Uchwały Nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. w sprawie Wschodniobeskidzkiego Obszaru Chronionego Krajobrazu poprzez uznanie, iż planowana inwestycja doprowadzi do likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych, w sytuacji, gdy rozmiar inwestycji w stosunku do wielkości nieruchomości oraz ilości występujących zadrzewień pozwala na lokalizację inwestycji w sposób nie prowadzący do naruszenia § 3 ust 3 Uchwały Nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. w sprawie Wschodniobeskidzkiego Obszaru Chronionego Krajobrazu;
- art. 97 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko poprzez jego niezastosowanie w szczególności poprzez brak stwierdzenia obligatoryjnego obowiązku wydania przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska postanowienia o obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000;
- art. 33 ustawy o ochronie środowiska poprzez jego zastosowanie w sytuacji nie dokonania ustaleń czy planowana inwestycja może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000;
- art. 191 ust. 2 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej poprzez jego zastosowanie w sytuacji gdy przepis ten nie stanowi podstawy prawnej do podjętych działań wobec osób fizycznych zaś przepis ten wprowadza wyłącznie zasady funkcjonowania Państw Członkowskich Unii Europejskiej w zakresie kształtowania ochrony środowiska naturalnego;
- art. 7 i 77 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego oraz niewyjaśnienie wątpliwości w szczególności w zakresie wątpliwości czy planowana inwestycja może negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000.
Wobec powyższego pełnomocnik skarżącej wniósł o:
- uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska;
- zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych w przypadku ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika.
W uzasadnieniu swojego stanowiska przytoczył przebieg postępowania oraz podniósł, iż organ I instancji prowadząc postępowanie, naruszył przepisy proceduralne oraz naruszył prawo wydając zaskarżone postanowienie bez wskazania podstawy prawnej, na której oparł swoje rozstrzygnięcie. W sentencji postanowienia wskazane zostały jedynie przepisy kompetencyjne, w oparciu o które organ uprawniony był do działania w niniejszej sprawie. Organ II instancji utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji jako postawę prawną wskazał wyłącznie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. również nie wskazując, które przepisy prawa znalazły się u podstaw odmowy dokonania uzgodnienia planowanej inwestycji.
Podniósł, iż z treści uzasadnienia organów obu instancji wynika, iż wskazują one na § 3 ust 3 Uchwały Nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. w sprawie Wschodniobeskidzkiego Obszaru Chronionego Krajobrazu, art. 33 ustawy o ochronie środowiska oraz art. art. 191 ust. 2 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Natomiast, w ocenie skarżącej § 3 ust. 3 Uchwały nie wprowadza całkowitego zakazu prowadzenia inwestycji na nieruchomości gdzie występują zadrzewienia śródpolne jak również nie wprowadza całkowitego zakazu usuwania tych zadrzewień. Nieruchomość objęta wnioskiem posiada obszar blisko 0,5 ha a przewidywana zabudowa rekreacyjna jest stosunkowo niewielka. Zatem wnioski organów, iż planowana inwestycja doprowadzi do likwidacji tych zadrzewień, są zbyt daleko idące, a na pewno wymagają szczegółowych ustaleń. Ustalenia również wymaga fakt czy wszystkie znajdujące się na nieruchomości drzewa są zadrzewieniami śródpolnymi, w szczególności czy za takie można uznać pojedyncze małe samosiejki oraz zadrzewienia znajdujące się w większym skupisku. Z materiału dowodowego wynika, iż grunt ww działki nie jest lasem w rozumieniu prawa gdyż nie wypełnia przesłanek określonych w art. 3 ustawy o lasach. W szczególności nie jest to grunt przeznaczony do produkcji leśnej, nie stanowi rezerwatu przyrody, nie wchodzi w skład parku narodowego, nie jest wpisany do rejestru zabytków, a ponadto nie jest to także grunt związany z gospodarką leśną. Z tej eliminacji wynika, że teren objęty wnioskiem skarżącej stanowi zadrzewienie, a nie stanowi lasu, co tym samym nie pozwalało zgłoszonego żądania wyłączyć od rozpatrzenia na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 6 u.o.p. W tych okolicznościach, z uwagi na położenie działki w obszarze chronionego krajobrazu, należało ustalić czy wydanie zezwolenia na usunięcie zadrzewienia z terenu działki skarżącego uniemożliwiają zakazy ustalone w ww § 3 ust.1pkt3.
Zarówno w ustawie o ochronie przyrody, jak i w ww Uchwale, nie ustanowiono generalnego zakazu usuwania wszelkich typów zadrzewień, wyraźnie zawężając normę ustanawiającą zakaz do ściśle określonych rodzajów zadrzewień - śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych. Do tych rodzajów prawodawca zaliczył zadrzewienie śródpolne, które nie obejmują wszystkich występujących w przyrodzie zadrzewień. Obszar chronionego krajobrazu jest formą ochrony przyrody, dla której szczególnie cenne są zadrzewienia śródpolne, przydrożne i nadwodne, gdyż względem takich skupisk drzew i krzewów ustanowiono podwyższone rygory wydawania zezwoleń. To nie oznacza jednak możliwości stosowania tych rygorów do każdego rodzaju zadrzewień. Wskazać również należy, iż w zakresie ewentualnego negatywnego wpływu na obszar Natura 2000 organy obu instancji nie przedstawiły żadnych dowodów same wskazując na fakt, iż co do tego mają wątpliwości. W takim zaś przypadku obowiązkiem organu I instancji, czego nie dostrzegł organ w zaskarżonym postanowieniu, było wydanie postanowienia w oparciu o art. 97 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko o obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, jak również nie wezwał wnioskodawcy do uzupełnienia wniosku. Same wątpliwości organu nie wskazują na fakt naruszenia art. 33 ustawy o ochronie środowiska.
W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Odnosząc się do zarzutu skargi min. podkreślił, iż zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o naruszenie § 3 ust. 1 pkt 3 ww uchwały Nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] czerwca 2014r. zakazującego likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych oraz art. 33 ustawy o ochronie przyrody. Stąd też zarzut powołania braku podstawy prawnej należy uznać za bezpodstawny. Także, w zaskarżonym postanowieniu wyraźnie wskazano z jakich powodów przedmiotowe zadrzewienie, występujące na działce przeznaczonej pod zainwestowanie, zostało zakwalifikowane jako zadrzewienia śródpolne. Wskazał, iż w przedmiotowej sprawie, z uwagi na lokalizację i otoczenie przedmiotowych zadrzewień porastających okoliczne grunty i pastwiska (zgodnie z ewidencją oznaczonych symbolem PslV), które sąsiadują z terenami wykorzystywanymi rolniczo - łąkami kośnymi, należy zakwalifikować je jako zadrzewienia śródpolne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd nie dopatrzył się tego rodzaju uchybień, które musiałyby skutkować jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego. Sąd zatem uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska jak i utrzymane nim postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w R., nie naruszają prawa.
Zgodnie z art. 60 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, decyzję o warunkach zabudowy wydaje wójt, burmistrz lub prezydent miasta (z zastrzeżeniem ust. 3), po uzgodnieniu z organami, o których mowa w art. 53 ust. 4, i uzyskaniu uzgodnień lub decyzji wymaganych na podstawie odrębnych przepisów. W przedmiotowej sprawie uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska wymagane było na podstawie przepisu art. 53 ust. 4 pkt 8 ww. ustawy, zgodnie z którym ww. organ uzgadnia warunki zabudowy w odniesieniu do innych niż parki narodowe obszarów objętych ochroną na podstawie przepisów o ochronie przyrody. Uzgodnienia, o których mowa powyżej, dokonuje się w trybie art. 106 Kpa.
Zgodnie z poczynionymi przez organy ustaleniami inwestycja, której dotyczy projekt decyzji o warunkach zabudowy, planowana jest do realizacji w granicach Wschodniobeskidzkiego Obszaru Chronionego Krajobrazu oraz obszaru specjalnej ochrony ptaków Bieszczady i obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty Bieszczady - dalej obszaru Natura 2000 Bieszczady PLC180001. Wobec powyższego w pierwszej kolejności, należało rozważyć możliwość naruszenia zakazów określonych w obowiązującej na tym terenie uchwale Nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., w sprawie Wschodniobeskidzkiego Obszaru Chronionego Krajobrazu. Następnie zaś, organ winien był ustalić wpływ danej inwestycji na obszary Natura 2000. Wskazana kolejność postępowania przy uzgadnianiu warunków zabudowy pozwala bowiem uniknąć przeprowadzania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 w sytuacji, gdy z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika, że jest to zbędne, gdyż inwestycja na danym terenie, z uwagi na naruszenie zakazów tam obowiązujących, nie może i tak zostać zrealizowana. Ta kolejność została zachowana.
Odnosząc się zatem do zarzutów strony skarżącej wskazać należy, iż zarówno Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska jak i Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w R. poprawnie rozpoznali przedmiotową sprawę, wyjaśniając motywy swojego rozstrzygnięcia, wydanego w oparciu o wskazaną podstawę prawną.
Trzeba mieć na uwadze, iż przedmiotowa inwestycja, jak wyżej przedstawiono, polega na budowie budynku rekreacji indywidualnej na działce położonej w dużym, niezabudowanym kompleksie łąk, w terenie otwartym, w odległości około 200 m do najbliższej zabudowy (kompleks budynków rekreacyjnych), od której odgranicza ją jar niedużego cieku porośnięty zadrzewieniami. Z analizy ogólnodostępnych na portalu geoserwis.gdos.gov.pl ortofotomap oraz przeprowadzonych w dniu [...] września 2018 r. oględzin wynika, iż na części powierzchni działki znajdują się zadrzewienia, pochodzące z samosiewu, jak pojedyncze: brzozy brodawkowate, wierzby iwy, olsza szara, głóg dwuszyjkowy, kruszyna pospolita, śliwa, tarnina, czy też zwarte zadrzewienia porastające działkę, którymi są głównie: olsza szara, brzoza brodawkowata, leszczyna pospolita, wierzba iwa, śliwka, tarnina.
Zgodnie ze stanowiskiem organów, które Sąd w całości aprobuje, zadrzewienia występujące na przedmiotowej działce, z uwagi także ich na lokalizację i otoczenie, porastające grunty i pastwiska (zgodnie z ewidencją oznaczonych symbolem Ps lV), sąsiadujące z terenami wykorzystywanymi rolniczo - łąkami kośnymi, należy zakwalifikować jako zadrzewienia śródpolne.
Zgodnie z art. 5 pkt 27 ustawy o ochronie przyrody przez zadrzewienia rozumie się pojedyncze drzewa, krzewy albo ich skupiska niebędące lasem w rozumieniu ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach lub plantacją wraz z terenem, na którym występują, i pozostałymi składnikami szaty roślinnej tego terenu. Jako zadrzewienia śródpolne należy uznać z kolei takie, które znajdują się wśród pól, niezależnie czy pochodzą z planowanych nasadzeń czy wyrosły jako samosiejki, a także bez względu na fakt czy znalazło to odzwierciedlenie w ewidencji gruntów. I w związku z powyższym, sam teren na którym występują zadrzewienia jak i pozostałe składniki szaty roślinnej są chronione ww zakazem określonym w § 3 ust. 1 pkt 3 ww. Uchwały Nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. w sprawie Wschodniobeskidzkiego Obszaru Chronionego Krajobrazu, który wprowadził na obszarze chronionego krajobrazu zakaz likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych. To z kolei stanowi, iż realizacja planowanej inwestycji jest z tego powodu niedopuszczalna, gdyż wiązałaby się z nieuchronnością ich usunięcia. Należy bowiem wskazać, iż na gruncie niniejszej sprawy projekt decyzji o warunkach zabudowy zezwala na zabudowę części działki, porośniętej zadrzewieniami co w sposób oczywisty koliduje z powyższym zakazem. Zatem, usunięcie tych zadrzewień spowodowałoby złamanie zakazu obowiązującego w obszarze chronionego krajobrazu. Trzeba mieć na uwadze, iż zadrzewienia śródpolne, przydrożne i nadwodne, o których mówi § 3 ust. 1 pkt 3 uchwały w sprawie Wschodniobeskidzkiego Obszaru Chronionego Krajobrazu, mogą zostać usunięte tylko, jeżeli jest to konieczne dla ochrony przeciwpowodziowej, zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego lub wodnego lub budowy, odbudowy, utrzymania, remontów lub naprawy urządzeń wodnych. Zgodnie z § 3 ust. 9 ww. uchwały zakaz ten nie dotyczy czynności wykonywanych w ramach przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dla których przeprowadzona ocena oddziaływania na środowisko wykazała brak negatywnego wpływu na ochronę przyrody i ochronę krajobrazu obszaru chronionego krajobrazu, w zakresie niezbędnym do realizacji tych przedsięwzięć: zabiegów czynnej ochrony przyrody wykonywanych przez organy ochrony przyrody; zadrzewień rosnących na działkach oznaczonych w ewidencji gruntów jako grunty orne, za wyjątkiem zadrzewień rosnących w obrębie tych działek w odległości do 1 m od ich granic. Jeżeli natomiast nie zachodzi żadna z wyżej wymienionych okoliczności (a co ma miejsce w niniejszej sprawie), usunięcie drzew i krzewów śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych jest zabronione. Nadto, co słusznie zauważyły organy obu instancji, planowane zamierzenie inwestycyjne nie jest także inwestycją celu publicznego, nie dotyczy wykonywania zadań na rzecz obronności kraju i bezpieczeństwa państwa; prowadzenia akcji ratowniczej oraz działań związanych z bezpieczeństwem powszechnym; wykonywania zadań wynikających z planu ochrony, zadań ochronnych lub planu zadań ochronnych (por. art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody).
Zatem, mając powyższe na uwadze, zarzuty skargi należy uznać za bezzasadne gdyż dalsze prowadzenie postępowania w zakresie oceny wpływu planowanej inwestycji na obszar Natura 2000 byłoby, w świetle poczynionych ustaleń i obowiązującej ww regulacji prawnej (uchwały Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] czerwca 2014 r.), bezcelowe.
Jednakże, odnosząc się do podniesionych zarzutów wskazać należy, iż w związku z lokalizacją inwestycji w obszarze Natura 2000, w myśl art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, organ właściwy do wydania decyzji wymaganej przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia, innego niż przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, które nie jest bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynika z tej ochrony, jest obowiązany do rozważenia, przed wydaniem tej decyzji, czy przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000. Pomimo iż w powyższym przepisie nie przewidziano wprost kryteriów, jakie organ powinien uwzględniać, to jednak należy kierować się zasadą ostrożności, uwzględniać wszelkie elementy zagrażające integralności obszaru Natura 2000 i ogólnej spójności sieci Natura 2000. Wójt Gminy C. dokonał analizy przedmiotowej inwestycji stwierdzając lakonicznie, iż planowana inwestycja nie będzie negatywnie oddziaływać na obszary Natura 2000. Stanowisko te jednak nie zostało przez Wójta w żaden sposób wykazane, nie zawiera także stosownego w tym zakresie uzasadnienia, na jakiej podstawie brak wpływu planowanej inwestycji na obszar Natura 2000 został przez niego stwierdzony. Natomiast zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody zabrania się podejmowania działań mogących, osobno lub w połączeniu z innymi działaniami, znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000. Trzeba pamiętać, iż obszar wyznaczony w liniach rozgraniczających teren inwestycji prawie w całości obejmuje siedlisko przyrodnicze - niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie. Stąd też zasadnym jest twierdzenie, iż oddziaływanie przedmiotowego przedsięwzięcia wraz z innymi zrealizowanymi tam oraz planowanymi do realizacji działaniami i przedsięwzięciami, może być znaczące i spowodować pogorszenie właściwego stanu zachowania ww obszaru. W związku z powyższym, tak jak oceniły to słusznie organy, nie można jednoznacznie uznać, ani też wykluczyć, że oddziaływanie analizowanego przedsięwzięcia jest nieznaczące a także nie można wykluczyć znaczącego negatywnego oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na siedliska oraz gatunki stanowiące przedmiot ochrony obszaru Natura 2000, wobec sukcesywnie kurczących się w rejonach górskich i podgórskich terenów stanowiących miejsca ich bytowania, m.in. w związku z przeznaczaniem ich pod zabudowę. Nie da się więc wyeliminować możliwości naruszenia art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. W przypadku gdy są jakiekolwiek wątpliwości w zakresie możliwości potencjalnego znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 należy, zgodnie z przepisem art. 96 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie (...), nałożyć na inwestora obowiązek przedłożenia właściwemu miejscowo regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska wymaganych dokumentów, w tym karty informacyjnej przedsięwzięcia, celem przeanalizowania przez organ ochrony środowiska efektów realizacji danej inwestycji. Wójt w badanej sprawie nie miał jednak żadnych wątpliwości, co zdaniem Sądu było całkowicie nieuzasadnione, w zakresie braku potencjalnego znaczącego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. Jednakże, w sytuacji, w której organ prowadzący postępowanie główne nie rozważy kwestii, o których mowa w przepisie art. 96 ust. 1 ustawy OOŚ lub po rozważeniu stwierdzi, iż analizowane oddziaływanie nie będzie miało miejsca (co uniemożliwia tym samym przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszary Natura 2000), regionalny dyrektor ochrony środowiska może, zgodnie ze swoją wiedzą merytoryczną i kompetencjami, w przypadku gdy stwierdzi możliwość wystąpienia znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, odmówić uzgodnienia przedłożonego projektu decyzji o warunkach zabudowy. Swoje stanowisko musi jednak merytorycznie uzasadnić, wyjaśniając przesłanki przemawiające za takim rozstrzygnięciem.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, iż zarówno RDOŚ jak i GDOŚ stanowią wyspecjalizowane organy, posiadające kompetencje do podejmowania przedmiotowych rozstrzygnięć. Regionalne dyrekcje ochrony środowiska zostały utworzone, podobnie jak Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, na mocy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Realizują one zadania dotyczące polityki ochrony środowiska w zakresie zarządzania ochroną przyrody, kontroli procesu inwestycyjnego oraz przekazywania informacji o środowisku na obszarze danego województwa. Wydają także w ramach swoich kompetencji akty prawa miejscowego w postaci zarządzeń. Do ich zadań należy min.: uczestnictwo w strategicznych ocenach oddziaływania na środowisko, zarządzanie obszarami Natura 2000 i innymi formami ochrony przyrody czy też przeprowadzanie oceny oddziaływania przedsięwzięć na środowisko lub branie w nich udziału. Zatem, kompetencje ww organów do uznania wystąpienia potencjalnego naruszenia ekosystemu, w tym też oczywiście występującego na obszarze przedmiotowej inwestycji, są w ocenie Sądu oczywiste i nie budzą żadnych wątpliwości. W tym kontekście, za organami obu instancji wskazać należy, że w przypadku niepewności wystąpienia oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 zastosowanie ma tzw. "zasada przezorności". Ww. zasada, zgodnie z art. 191 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wcześniej art. 174 ust. 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską) i art. 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2016 r., poz. 672), nakazuje podjęcie działań zapobiegawczych zawsze wtedy, kiedy nie został dowiedziony brak negatywnych oddziaływań na środowisko. Wykazanie owego braku negatywnego oddziaływania jest przy tym obowiązkiem podmiotu, który zamierza podjąć określoną działalność. Racjonalne wątpliwości co do ryzyka wystąpienia oddziaływania są przesłanką na rzecz dokonania oceny i zawsze interpretuje się je "na korzyść środowiska" a nie "na korzyść inwestycji" (por. "Ocena planów i przedsięwzięć oddziałujących na obszary Natura 2000". Wytyczne metodyczne dotyczące przepisów artykułu 6(3) i 6(4) Dyrektywy Siedliskowej 92/43/EWG. Komisja Europejska 2002r.).
Sąd rownież nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, na które ogólnie, bez wskazania konkretnych zarzutów, w skardze wskazała skarżąca.
Mając zatem powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak na wstępie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło