IV SA/Wa 1417/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Monika Stępkowska – Bigiej po rozpoznaniu w 26 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. B., A. B. i W. B. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy S. B., A. B. i W. B. zarządzeniem z dnia 6 kwietnia zostały wezwane do uiszczenia solidarnie wpisu w wysokości 600 zł w przedmiotowej sprawie. A. B. po doręczeniu wezwania do uiszczenia wpisu, w terminie do dokonania tej czynności złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że mieszka sama i nie ma żadnych dochodów. Podała także, że jest właścicielką mieszkania o pow. 61 m2 a nieruchomości rolnej o pow. 7,5 ha (2/3 udziału). Wymieniła następujące wydatki: czynsz – 620,55 zł, media – 7,50 zł, telefon – 105 zł, energia elektryczna – 137 zł, gaz – 300 zł. Zarządzeniem z dnia 30 marca 2017 r. starszy referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku – w terminie 7 dni – poprzez: a) złożenie oświadczenia o źródłach jej utrzymania w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz o wysokości tych źródeł utrzymania - w szczególności do wyjaśnienia skąd skarżąca czerpie środki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, na przykład na zakup żywności i ubrania, a także opłacenie wydatków wskazanych w rubryce nr 11 formularza PPF ("czynsz 620,55 zł, media 7,50 zł, telefon 105 zł, energia 137 zł, gaz 300 zł") b) złożenie wyciągów z posiadanych przez nią rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; ewentualnie do złożenia oświadczenia o nieposiadaniu rachunków, kont bankowych; Wezwanie zostało skarżącej doręczone w dniu 7 czerwca 2017 r. Termin do jego wykonania upłynął w dniu 14 czerwca 2017 r. W wymaganym terminie skarżąca nie wykonała wezwania. Z akt sądowych wynika natomiast, że w dniu 14 czerwca 2017 r. został uiszczony należny w sprawie wpis sądowych od skargi w wysokości 600 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej jako: "P.p.s.a."), strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do poniesienia kosztów postępowania. Art. 243 i nast. cytowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przewidują możliwość ubiegania się przez osobę fizyczną o przyznanie prawa pomocy, gdy wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z powyższego, w postępowaniu sądowoadministracyjnym podmiot wnoszący skargę do sądu musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania. Z tego punktu widzenia przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego. Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie do treści art. 252 § 1 P.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 P.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. Analiza treści powołanego wyżej przepisu wskazuje, że wnioskodawca powinien wykazać, przedstawiając odpowiednie argumenty i dowody (m.in. z dokumentów źródłowych świadczących o krytycznej sytuacji finansowej), że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W rozpatrywanej sprawie stwierdzić należy, że omówiony warunek przyznania prawa pomocy, tj. wykazanie, że skarżąca spełnia przesłanki uprawniające do udzielenia jej prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie, nie został spełniony. Skarżąca w rozpatrywanej sprawie wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. A zatem przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie jest uwarunkowane wykazaniem, że skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Skarżąca we wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF podała, że nie uzyskuje dochodów, mieszka samotnie, posiada mieszkanie i nieruchomość rolną (7,5 ha w 2/3 udziału). Wskazała także stałe miesięczne wydatki w łącznej kwocie 1170,05 zł. Referendarz sądowy uznał, że w tej sytuacji zasadne jest wezwanie wnioskodawczyni do wykazania źródeł utrzymania (skoro skarżąca wskazała comiesięczne stałe wydatki, to powinna wskazać źródło ich finansowania) oraz przedłożenia wyciągów z wszelkich rachunków, kont bankowych. Skarżąca, mimo wezwania, nie uzupełniła wniosku. Tym samym należy uznać, że nie wykazała, że jej sytuacja materialna uzasadnia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bowiem przedstawione przez nią informacje nie są wystarczające do dokonania rzetelnej analizy sytuacji majątkowej w kontekście możliwości poniesienia kosztów sądowych związanych z niniejszą sprawą. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.