IV SA/Wa 1418/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2016 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia spełnienia warunków do ubiegania się o status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] marca 2016 r. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu utrzymał w mocy własną decyzję nr [...], z dnia 22 lutego 2016 r. o odmowie potwierdzenia, że K. S. spełnia warunki, o których mowa w art 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 693, z późn. zm.). W uzasadnieniu organ podał, że w dniu [...] października 2015 r. do Instytutu Pamięci wpłynął wniosek K. S. o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych Organ podał, że w wyniku kwerendy przeprowadzonej w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci odnaleziono dokumenty wytworzone przez K. S. w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji. W teczce personalnej tajnego współpracownika o pseudonimie "[...]" o sygn. [...] znajduje się zobowiązanie z dnia [..]. stycznia 1982 r. do udzielania pomocy oficerowi Służby Bezpieczeństwa w ujawnianiu wszelkich nieprawidłowości. K. S. zadeklarował, że informacje będzie przekazywał według ustalonych zasad pod pseudonimem "[...]". W aktach znajduje się także sporządzony na papierze urzędowym Służby Bezpieczeństwa maszynopis deklaracji z dnia [...] lutego 1982 r. podpisany nieczytelnym podpisem przez "[...]". Organ podał, że ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że K. S. został pozyskany do współpracy w charakterze tajnego współpracownika w dniu [...] lutego 1982 r. Jako motyw pozyskania wskazano wcześniejsze zwolnienie wnioskodawcy z internowania dzięki pomocy Służby Bezpieczeństwa. Z akt wynika również, że przyczyną wyeliminowania z sieci tajnych informatorów była odmowa współpracy z uwagi na zmianę warunków społeczno- politycznych. Prezes Instytutu Pamięci podkreślił, że w niniejszym postępowaniu nie ocenia, czy doszło do współpracy w rozumieniu art. 3a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz.U. z 2013 r., poz. 1388). Nie może też traktować psychicznego nastawienia informatora, jako przesłanki potwierdzenia lub odmowy potwierdzenia spełniania warunków, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Organ nie może rozstrzygać, jaka była wartość operacyjna przekazywanych materiałów, czy informatorem kierowały szlachetne intencje, ponieważ nie jest to przedmiotem postępowania. Prezes Instytutu Pamięci musi zbadać dokumenty i ocenić, czy z ich treści wynika, że zostały one wytworzone przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji. Prezes Instytutu Pamięci podkreślił, że w niniejszym postępowaniu nie bada autentyczności dokumentów archiwalnych, nie prowadzi postępowania dowodowego w celu ustalenia prawdziwości faktów opisanych w dotyczących wnioskodawcy dokumentach. Organ wskazał, że w postępowaniu przed Prezesem Instytutu Pamięci prowadzonym na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy o działaczach opozycji organ nie mógł oceniać całej działalności wnioskodawcy, ani analizować dowodów w postaci zeznań świadków. Organ nie badał bowiem faktów, a jedynie sprawdzał, czy w archiwum zachowały się dokumenty o określonych cechach. Analiza akt sprawy daje podstawy do stwierdzenia, że w odniesieniu do K. S. istnieją dokumenty, o których mowa w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji. Na tę decyzje skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł K. S. zarzucając jej naruszenie art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 79 § 1 w związku z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego które to normy prawa obligują organ administracji do zebrania i oceny całokształtu materiału dowodowego, co ma wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu Skarżący podał, że po wprowadzeniu stanu wojennego w dniu 13 grudnia 1981 r został internowany za działalność polityczną, a zwolniony [...] marca 1982 r. Po zwolnieniu był wielokrotnie inwigilowany i zatrzymywany na 48 godzin były. Podkreślił, że zawsze walczył o lepsze jutro. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 2 ust 1 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 693 ze zm.) działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. (art. 2 ust. 2). Stosownie do art. 5 ust. 1 powołanej ustawy status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4. Stosownie zaś do art. 4 powołanej ustawy status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie: 1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 4 czerwca 1989 r. bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, 2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Wobec tego przy orzekaniu, czy osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych Prezes IPN bada jedynie 2 przesłanki – czy osoba taka nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 4 czerwca 1989 r. bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce (1 przesłanka) oraz co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa (2 przesłanka), Ziszczenie się choćby jednej z tych przesłanek powoduje, że Prezes IPN nie może załatwić pozytywnie wniosku strony. W niniejszej sprawie organ przeprowadził kwerendę archiwalną, w wyniku której odnaleziono dokumenty wytworzone przez K. S. w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji. Dokumenty te zostały przesłane do Sądu w formie papierowej jak również na nośniku elektronicznym (płycie CD). Z akt sprawy wynika, że K. S. został zarejestrowany przez Wydział IV SB WUSW w Z. do nr [...] jako tajny współpracownik pseudonim "[...]". Z karty personalnej wynika, że pozyskanie nastąpiło w sposób dobrowolny. W aktach sprawy znajduje się zobowiązanie z dnia [...] stycznia 1982 r. do udzielania pomocy oficerowi Służby Bezpieczeństwa w ujawnianiu wszelkich nieprawidłowości podpisane pseudonimem "[...]". W aktach znajduje się także sporządzony na papierze urzędowym Służby Bezpieczeństwa maszynopis deklaracji z dnia [...] lutego 1982 r. "w sferze realizacji zadań warunkujących ochronę nadrzędnych interesów ustrojowych państwa socjalistycznego" podpisany nieczytelnym podpisem przez "[...]". Ponadto ze znajdującej się na nośniku elektronicznym dokumentacji wynika (dokument pod nazwą "część III rezultat pozyskania"), że podczas rozmowy z oficerem prowadzącym przekazał informacje, które następnie zostały wpisane do protokołu. Bezsprzeczne zatem jest, że K. S. został pozyskany do współpracy w charakterze tajnego współpracownika. Jako motyw pozyskania wskazano wcześniejsze zwolnienie z internowania dzięki pomocy Służby Bezpieczeństwa. Przyczyną wyeliminowania z sieci tajnych współpracowników była odmowa współpracy z uwagi na zmianę warunków społeczno- politycznych. W świetle przedstawionych okoliczności należy przyjąć, że trafnie organ orzekający w sprawie przyjął, że Skarżący nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Trafnie również organ wskazał, że w postępowaniu przed Prezesem Instytutu Pamięci prowadzonym na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy o działaczach opozycji organ nie mógł oceniać całej działalności wnioskodawcy, ani analizować dowodów w postaci zeznań świadków. Organ nie badał bowiem faktów, a jedynie sprawdzał, czy w archiwum zachowały się dokumenty o określonych cechach. Nie można zarzucić również organowi orzekającemu w niniejszej sprawie, że naruszył powołane przez skarżącego przepisy art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 79 § 1 w związku z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ orzekający w niniejszej sprawie nie prowadził bowiem klasycznego postępowania dowodowego. Jego rola ograniczała się jedynie do przeszukania archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu pod kątem odnalezienia dokumentów wytworzonych przez stronę lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Odnalezione zaś dokumenty został ocenione w sposób prawidłowy. Również kwestia późniejszej działalności Skarżącego (kwestia internowania, inwigilowania) nie może mieć w świetle art. 4 pkt 2 powoływanej ustawy znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Dlatego na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ) należało orzec jak w sentencji.