IV SA/Wa 1420/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Karolina Kisielewicz-Malec po rozpoznaniu w dniu 17 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku S. A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S. A. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania polskiego dokutemu podróży postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania polskiego dokutemu podróży (w wysokości 300 zł.) S. A. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata W uzasadnieniu wniosku oraz w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że nie może pokryć kosztów udziału w postępowaniu, albowiem nie pracuje. Wskazał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z synem, który jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę za wynagrodzeniem 700 zł. brutto miesięcznie i który "zapewnia mu czasowo utrzymanie". Pozostałe pola wniosku PPF dotyczące majątku (nieruchomości, posiadane zasoby pieniężne, przedmioty wartościowe – rubryka 7 wniosku) oraz stanu majątkowego osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym (rubryka 8 wniosku) skarżący zakreślił poziomą kreską. Wobec wątpliwości odnoszących się do sytuacji majątkowej skarżącego, pismem z dnia 8 sierpnia 2012 r. został on wezwany do uzupełnienia złożonego wniosku poprzez przedłożenie, w terminie 7 dni: 1) oświadczenia o źródłach jego utrzymania w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz o wysokości tych źródeł utrzymania - w szczególności należało wyjaśnić skąd skarżący czerpie środki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, na przykład na zakup żywności i ubrania, leków, środków czynności, opłat za energię elektryczną, gaz, wodę itp. czy skarżący uzyskuje środki finansowe za wykonywanie prac dorywczych, a jeżeli tak, to jakie środki uzyskał z tego tytułu w okresie ostatnich trzech miesięcy, czy skarżący korzysta z pomocy finansowej lub rzeczowej rodziny lub znajomych, a jeżeli tak to z jakiej i ewentualnie w jakiej wysokości, czy skarżący otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, a jeżeli tak to jakie i ewentualnie w jakiej wysokości. 2) dowodów potwierdzających wysokość otrzymywanego przez syna wynagrodzenia za pracę (np. umowy o pracę, wyciągu z rachunku bankowego), 3) wyciągu z posiadanego rachunku bankowego (z okresu ostatnich trzech miesięcy), ewentualnie oświadczenia o nieposiadaniu rachunku bankowego. Wymienione wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 13 sierpnia 2012 r. (dowód – k. 32 akt sprawy), jednakże do dnia rozpoznania niniejszego wniosku pozostało ono bez odpowiedzi. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji przywołanej instytucji wynika, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy, która wyrażając wolę ustanowienia w jej sprawie z urzędu radcy prawnego, jak i zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych zobowiązana jest przedstawić sądowi administracyjnemu argumenty o charakterze ekonomicznym uzasadniające niemożność poradzenia sobie samodzielnie z tym zadaniem. Należy założyć, że celem wprowadzenia przez ustawodawcę wymogu przedstawienia informacji na temat sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych w formie polegającej na obowiązku wypełnienia przez wnioskodawcę urzędowego formularza jest uznanie, iż zaprezentowanie sytuacji osobistej w jej wymiarze rodzinnym oraz zarobkowym według określonego wzorca, w sposób usystematyzowany, najpełniej pozwoli sądowi dokonać analizy szeroko rozumianych możliwości finansowych podmiotu wnioskującego o prawo pomocy. Analiza wskazanych przez daną osobę przesłanek uzasadniających jej żądanie, nie zawsze jednak będzie wystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego osoby ubiegającej się o prawo pomocy. Wątpliwości sądu budzić może zarówno sposób przedstawienia określonych danych istotnych dla przyjęcia oceny możliwości poniesienia przez stronę kosztów postępowania sądowego (np. pominięcie pewnych okoliczności faktycznych, brak wymaganej szczegółowości danych), jak i ich wiarygodność. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a., w takiej sytuacji strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Podane w niniejszej sprawie w formularzu PPF dane obrazujące sytuację majątkową oraz uzyskiwane przez skarżącego dochody wzbudziły wątpliwość w zakresie ich rzetelności. Z tego względu uznane zostały za niewystarczające do tego, by poprzez ich rozważenie mogła zostać sformułowana ocena wypełnienia przez skarżącego przesłanki wymienionej w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., polegającej na niemożności poniesienia przez składającego wniosek jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżący nie przedłożył, mimo wezwania, dokumentów potwierdzających jego sytuację majątkową, nie przedstawił też przyczyn, z powodu których uchylił się od tego zobowiązania. Konsekwencją tego zaniechania jest brak możliwości ocenienia zasadniczych okoliczności faktycznych sprawy, stanowiących podstawę orzeczenia w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Informacje odnoszące się do rzeczywistych źródeł dochodu, z których finansowane są bieżące koszty utrzymania, czy też stan posiadanych oszczędności na rachunku bankowym, pozostały w sprawie niewyjaśnione. Zasadnicze wątpliwości budzić musi w tym kontekście możliwość utrzymania dwuosobowej rodziny (kwota 700 zł. brutto), gdyż skarżący nie pracuje i nie uzyskuje żadnych dochodów z jakiegokolwiek źródła. Nic nie wiadomo jednocześnie na temat tego, by osoba wnioskująca o prawo pomocy występowała i otrzymała określone wsparcie z pomocy społecznej. Podjęta przez skarżącego próba wykazania, że przedstawiona we wniosku PPF sytuacja ma miejsce i jest możliwa musi być skazana na niepowodzenie, albowiem nie tyle, że nie została uprawdopodobniona poprzez nadesłanie stosowanych oświadczeń i dokumentów, co jej zgodność z rzeczywistością powinna być podważona na podstawie zasad doświadczenia życiowego odnoszących się do sposobu funkcjonowania każdego gospodarstwa domowego oraz oceny minimalnych kosztów, jakich przy jego prowadzeniu, nie można uniknąć. Zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępstwa procesowego wiąże się z poniesieniem przez Skarb Państwa określonych kosztów. Wydatek tego rodzaju ma charakter publicznoprawny i może zostać zrealizowany tylko wtedy, gdy zostanie ustalone w sposób niewątpliwy, iż strona uczestnicząca w postępowaniu sądowym, pomimo poczynienia oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania, nie jest w stanie finansowo podołać ciężarowi uczestniczenia w postępowaniu sądowym. Uchylenie się skarżącego od obowiązku wykazania, że znajduje się w sytuacji powyżej opisanej, a więc kwalifikującej do przyznania prawa pomocy, skutkuje wydaniem orzeczenia odmownie rozstrzygającego zgłoszone żądanie. Mając na uwadze, że w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia