IV SA/Wa 1420/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Monika Stępkowska – Bigiej po rozpoznaniu w 14 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy I. J. (skarżąca) w skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2018 r. w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, zwróciła się do sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. We wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF wskazała, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem, w rubryce nr 7.3, dot. przedmiotów wartościowych i pojazdów o wartości powyżej 5000 zł wpisała: "TRANZIT", zaś w rubryce nr 8 "Stan majątkowy osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym" wpisała dom o pow., 120 m2. Pozostałe rubryki zostały przez skarżącą zakreślone. Zarządzeniem z dnia 28 czerwca 2018 r. starszy referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku – w terminie 14 dni – poprzez: a) złożenie oświadczenia w sprawie wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne i źródeł ich pokrycia oraz źródeł utrzymania w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz o wysokości tych źródeł utrzymania - w szczególności do wyjaśnienia skąd skarżąca i jej mąż czerpią środki na wyżywienie, utrzymanie mieszkania, i inne niezbędne wydatki; b) udzielenie informacji czy skarżąca i jej mąż są zarejestrowani jako osoby bezrobotne - jeżeli tak, to należy nadesłać zaświadczenia z właściwego urzędu pracy potwierdzające tę okoliczność i wskazujące, czy i ewentualnie w jakiej wysokości otrzymują lub otrzymywali zasiłek dla bezrobotnych, c) udzielenie informacji, czy skarżąca i/lub jej mąż otrzymują świadczenia z pomocy społecznej, a jeżeli tak to jakie i w jakiej wysokości, d) nadesłanie zaświadczenia o sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej skarżącej wydanego przez upoważnionego pracownika jednostki organizacyjnej gminy realizującej zadania pomocy społecznej; e) złożenie oświadczenia, czy skarżąca oraz jej mąż są osobami zdolnymi do pracy - jeżeli są niezdolni do pracy, należy nadesłać kserokopię dokumentu potwierdzającego tę okoliczność (np. orzeczenia lekarza orzecznika lub komisji lekarskiej o niezdolności do pracy); f) do złożenie wyciągów z wszystkich rachunków bankowych skarżącej oraz jej męża, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (z historią transakcji oraz bilansem), ewentualnie do złożenia oświadczenia, że nie posiadają kont, rachunków bankowych. Wezwanie zostało skarżącej doręczone w dniu 12 lipca 2018 r. Termin do jego wykonania upłynął w dniu 26 lipca 2018 r. W wymaganym terminie skarżąca nie wykonała wezwania. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – dalej jako: "P.p.s.a."), strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do poniesienia kosztów postępowania. Art. 243 i nast. cytowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przewidują możliwość ubiegania się przez osobę fizyczną o przyznanie prawa pomocy, gdy wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z powyższego, w postępowaniu sądowoadministracyjnym podmiot wnoszący skargę do sądu musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania. Z tego punktu widzenia przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego. Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie do treści art. 252 § 1 P.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 P.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. Analiza treści powołanego wyżej przepisu wskazuje, że wnioskodawca powinien wykazać, przedstawiając odpowiednie argumenty i dowody (m.in. z dokumentów źródłowych świadczących o krytycznej sytuacji finansowej), że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W rozpatrywanej sprawie stwierdzić należy, że omówiony warunek przyznania prawa pomocy, tj. wykazanie, że skarżąca spełnia przesłanki uprawniające do udzielenia jej prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie, nie został spełniony. Skarżąca w rozpatrywanej sprawie wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. A zatem przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie jest uwarunkowane wykazaniem, że skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Skarżąca we wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF nie podała ani źródeł utrzymania, ani kwoty stałych comiesięcznych zobowiązań i wydatków. Wskazała jedynie, że zamieszkuje z mężem, mąż jest właścicielem domu o pow. 120 m2 oraz posiada pojazd mechaniczny. Referendarz sądowy uznał, że w tej sytuacji zasadne jest wezwanie wnioskodawczyni do wykazania źródeł utrzymania, comiesięcznych wydatków, wyjaśnienia ,czy skarżąca i jej mąż są osobami bezrobotnymi, zdolnymi do pracy, czy korzystają z pomocy opieki społecznej oraz do przedłożenia wyciągów z wszelkich rachunków, kont bankowych. Skarżąca, mimo wezwania, nie uzupełniła wniosku. Tym samym należy uznać, że nie wykazała, że jej sytuacja materialna uzasadnia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bowiem przedstawione przez nią informacje nie są wystarczające do dokonania rzetelnej analizy sytuacji majątkowej w kontekście możliwości poniesienia kosztów sądowych związanych z niniejszą sprawą. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.